dar

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

  • IPA: /dɑːɾ/
  • Jihevqetandin: dar

Navdêr 1[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî dar  dar 
Îzafe dara  darên 
Çemandî darê  daran 
Nîşandera çemandî   darê  wan  daran 
Bangkirin darê  darino 
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî darek  darin 
Îzafe dareke  darine 
Çemandî darekê  darinan 
Darek (1)

dar

  1. Riwek bi kok anku qurm û çeq û pel û bi gelemperî çendîn metreyan dirêj.
  2. Çeqê yan qurmê darê (bi taybetî dema bo şewitandinê yan jî wek beşek avahiyekî tê bikaranîn).
  3. her tiştê bi dirûvê xwe dişibe daran.
    • dara binemalê

Ji wêjeyê[biguherîne]

  • "Dara sêvê". Ev (a) ya ku li ser bêjeya dar zêdebûyî hişt ku bêje şêweya xwe biguhere. Ev destnîşana morfolojî, ji bo zayenda mê ye û di warê mêjerê de, yekhejmar e (tak e).

    Nimûneya "darê min" ev guherîna bi (ê) yê dide xuyanîkirin ku nêr e û tak e. Îcar pirs, çawa dikare dar di eynî wextê de, nêr û mê be? Di haletê pêşiyê de mê ye û dar şîn e, di haletê duyê de, dar bi erkê şivê (şivik/ dara hişk) radibe, bi vê yekê em dibînin ku ne tinê guhartin di şêweyê de, çê bû her weha jî, di watayê de. (Bavê Nazê: Ber bi zimanekî yekbûyî ve, Gelavej.com, 7/2008)

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Bide ber[biguherîne]

Binere herwiha[biguherîne]

Bikaranîn[biguherîne]

Ji[biguherîne]

Ji proto-hindûewropî *dóru ("dar" belkî ji *deru- "xurt, qayim"), proto-aryayî *dāru, têkildarî 𐬛𐬁𐬎𐬭𐬎 (dāuru) ya avestayî, 𐎭𐎠𐎽𐎺 (dāruv) ya farisiya kevn, dār ya pehlewî, دار (dar) ya farisî, dar ya zaravayên din yên kurdî: hewramî, soranî, zazakî. Hevreha दारु (dā́ru) ya sanskrîtî, δόρυ (dóry) û δρῦς (drỹs) yên yûnaniya kevn, дерево (derevo) ya rusî û gelek zimanên din yên slavî, dair ("berrû") ya îrî, tree ya inglîzî û trä ya swêdî.

proto-aryayî
avestayî: dāuru- ("dar")
pehlewî: dār ("dar")
farisî: dār ("dar")
kurmancî: dar ("dar")
soranî: dar ("dar")
hewramî: dar ("dar") ...
zazakî: dar ("dar")
sanskrîtî: dru- ("dar")
yewnanî: drys ("dar")
inglîzî: tree ("dar") ...
Çavkanî: Horn p.157, Watkins p.102, MacKenzie P.138, Etymonline
Hevreh: durist

[biguherîne]

Bi zaravayên kurdî[biguherîne]

  • Kurmancî: dar, darext, dare
  • Soranî: dar, dirext
  • Kurdiya başûr: dar
  • Lekî: dar
  • Zazakî: dare (m)
  • Hewramî: dar

Werger[biguherîne]

Navdêr 2[biguherîne]

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî dar  dar 
Îzafe darê  darên 
Çemandî darî  daran 
Nîşandera çemandî   darî  wan  daran 
Bangkirin daro  darino 
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî darek  darin 
Îzafe darekî  darine 
Çemandî darekî  darinan 

dar nêr

  1. doqişk, şiv, şivtan, darik, çov, ço, çîv.

Werger[biguherîne]

Navdêr 3[biguherîne]

dar nêr

  1. (darê dinyayê) war, welat, mal

Ji[biguherîne]

Ji erebî دار (dar: war, mal, welat, cih, der), hevreha aramî דורא (dûra/dwara: jîngeh, war), akadî darû (bane, mala li çolê), têkilî peyva dor û dewr.

Werger[biguherîne]

Çekî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dar nêr

  1. diyarî, hediye

Galîsî[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dar

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Holendî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

  yekjimar pirrjimar
 navdêr    dar     darren  
 biçûkker    darretje     darretjes  

dar nêr

  1. nêrehing, hingê nêr

Interlingua[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dar

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Katalanî[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dar

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Kornî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dar

  1. berrû

Ladînoyî[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dar

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Lîtwanî[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dar

  1. , hê jî, hîna, hêj

Maltayî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dar

  1. mal, xanî

Polonî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dar

  1. diyarî, hediye

Portugalî[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dar

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Romanî[biguherîne]

Hoker[biguherîne]

dar

  1. , lêbelê, welê, ema, feqet, lakin

Navdêr[biguherîne]

dar

  1. diyarî, hediye

Sirbî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dar

  1. diyarî, hediye

Slovakî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dar

  1. diyarî, hediye

Slovenî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dar

  1. diyarî, hediye

Spanî[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dar

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Tirkî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dar

  1. Teng.
    • Dar sokak.
      Kuça teng.
    • Dar ve uzun oda.
      Odeya teng, ziravik û dirêj.
  2. Teng.
    • Dar düşünce.
      Ramana teng.
  3. Barik, tûlik.
    • Dar elbise.
      Cilê teng.
  4. Kêm, hindik, sînordar
    • Bu dar gelirle bir şey yapamayız.
      Em bi van dahatên kêm nikarin tiştekî bikin.
  5. Roja teng.
    • Dar günde ondan biraz para almışım o kadar.
      Di roja teng de min hinek pere jê stendiye, ew qas.
  6. Bi zorekê.
    • Akşam arabasına dar yetiştiler.
      Bi zorekê gihiyan erebeya êvarê.
  7. Sêpê, daraxaçî, darê îdamê (dîreka ku pê mehkûmê îdamê tên daleqandin).