dar

Ji Wîkîferheng
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Kurdî[biguherîne]

1. riwekên bi qurm û bilind[biguherîne]

Çend dar.
Wate[biguherîne]

navdêr,

  1. riwek bi kok anku qurm û çeq û pel û bi gelemperî çendîn metreyan dirêj .
  2. çeqê yan qurmê darê (bi taybetî dema bo şewitandinê yan jî wek beşek avahiyekî tê bikaranîn).
  3. her tiştê bi dirûvê xwe dişibe daran.
    • dara binemalê


navdêr, nêr

  1. doqişk, şiv, şivtan, darik, çov, ço, çîv.
Bi alfabeyên din[biguherîne]
Bide ber[biguherîne]
Binere herwiha[biguherîne]
Bikaranîn[biguherîne]
Ji wêjeyê[biguherîne]

"Dara sêvê". Ev (a) ya ku li ser bêjeya dar zêdebûyî hişt ku bêje şêweya xwe biguhere. Ev destnîşana morfolojî, ji bo zayenda mê ye û di warê mêjerê de, yekhejmar e (tak e).

Nimûneya "darê min" ev guherîna bi (ê) yê dide xuyanîkirin ku nêr e û tak e. Îcar pirs, çawa dikare dar di eynî wextê de, nêr û mê be? Di haletê pêşiyê de mê ye û dar şîn e, di haletê duyê de, dar bi erkê şivê (şivik/ dara hişk) radibe, bi vê yekê em dibînin ku ne tinê guhartin di şêweyê de, çê bû her weha jî, di watayê de. (Bavê Nazê: Ber bi zimanekî yekbûyî ve, Gelavej.com, 7/2008)

Ji[biguherîne]

Ji proto-hindûewropî *dóru ("dar" belkî ji *deru- "xurt, qayim"), proto-aryayî *dāru, têkildarî 𐬛𐬁𐬎𐬭𐬎 (dāuru) ya avestayî, 𐎭𐎠𐎽𐎺 (dāruv) ya farisiya kevn, dār ya pehlewî, دار (dar) ya farisî, dar ya zaravayên din yên kurdî: hewramî, soranî, zazakî. Hevreha दारु (dā́ru) ya sanskrîtî, δόρυ (dóry) û δρῦς (drỹs) yên yûnaniya kevn, дерево (derevo) ya rusî û gelek zimanên din yên slavî, dair ("berrû") ya îrî, tree ya inglîzî û trä ya swêdî.

proto-aryayî
avestayî: dāuru- ("dar")
pehlewî: dār ("dar")
farisî: dār ("dar")
kurmancî: dar ("dar")
soranî: dar ("dar")
hewramî: dar ("dar") ...
zazakî: dar ("dar")
sanskrîtî: dru- ("dar")
yewnanî: drys ("dar")
inglîzî: tree ("dar") ...
Çavkanî: Horn p.157, Watkins p.102, MacKenzie P.138, Etymonline
Hevreh: durist
[biguherîne]
Bi zaravayên kurdî[biguherîne]
  • Kurmancî: dar, darext, dare
  • Soranî: dar, dirext
  • Kurdiya başûr: dar
  • Lekî: dar
  • Zazakî: dare (m)
  • Hewramî: dar

==

Werger[biguherîne]

2. darê dinyayê[biguherîne]

navdêr, nêr

Wate[biguherîne]

  1. war, welat, mal

Ji[biguherîne]

ji erebî دار (dar: war, mal, welat, cih, der), hevreha aramî דורא (dûra/dwara: jîngeh, war), akadî darû (bane, mala li çolê), têkilî peyva dor û dewr. -

Werger[biguherîne]

Çekî[biguherîne]

navdêr, nêr

Wate[biguherîne]

  1. diyarî, hediye

Galîsî[biguherîne]

lêker

Wate[biguherîne]

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Holendî[biguherîne]

  yekjimar pirrjimar
 navdêr    dar     darren  
 biçûkker    darretje     darretjes  

navdêr, nêr

Xwendin[biguherîne]

IPA: []

Wate[biguherîne]

  1. nêrehing, hingê nêr

Interlingua[biguherîne]

lêker

Wate[biguherîne]

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Katalanî[biguherîne]

lêker

Wate[biguherîne]

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Kornî[biguherîne]

navdêr

Wate[biguherîne]

  1. berrû

Ladînoyî[biguherîne]

lêker

Wate[biguherîne]

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Lîtwanî[biguherîne]

hoker

Wate[biguherîne]

  1. , hê jî, hîna, hêj

Maltayî[biguherîne]

navdêr,

Wate[biguherîne]

  1. mal, xanî

Polonî[biguherîne]

navdêr,

Wate[biguherîne]

  1. diyarî, hediye

Portugalî[biguherîne]

lêker

Wate[biguherîne]

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Romanî[biguherîne]

Wate[biguherîne]

hoker

  1. , lêbelê, welê, ema, feqet, lakin

navdêr

  1. diyarî, hediye

Sirbî[biguherîne]

navdêr,

Wate[biguherîne]

  1. diyarî, hediye

Slovakî[biguherîne]

navdêr,

Wate[biguherîne]

  1. diyarî, hediye

Slovenî[biguherîne]

navdêr,

Wate[biguherîne]

  1. diyarî, hediye

Spanî[biguherîne]

lêker

Wate[biguherîne]

  1. dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn

Tirkî[biguherîne]

navdêr

Wate[biguherîne]

  1. Teng.
    • Dar sokak.
      Kuça teng.
    • Dar ve uzun oda.
      Odeya teng, ziravik û dirêj.
  2. Teng.
    • Dar düşünce.
      Ramana teng.
  3. Barik, tûlik.
    • Dar elbise.
      Cilê teng.
  4. Kêm, hindik, sînordar
    • Bu dar gelirle bir şey yapamayız.
      Em bi van dahatên kêm nikarin tiştekî bikin.
  5. Roja teng.
    • Dar günde ondan biraz para almışım o kadar.
      Di roja teng de min hinek pere jê stendiye, ew qas.
  6. Bi zorekê.
    • Akşam arabasına dar yetiştiler.
      Bi zorekê gihiyan erebeya êvarê.
  7. Sêpê, daraxaçî, darê îdamê (dîreka ku pê mehkûmê îdamê tên daleqandin).