dirêj
Bilêvkirin
[biguhêre]Rengdêr
[biguhêre]| Pozîtîv | dirêj |
|---|---|
| Komparatîv | dirêjtir |
| Sûperlatîv | herî dirêj (merkezî) tewrî dirêj (rojavayî) dirêjtirîn (soranîzm) |

dirêj
- Bi mesafeya xwe mezin.
- Dijmane: kurt, kin, qut
- Qelemekî dirêj.
- Mêrekî dirêj.
- Rêyeke dirêj.
- Filmekî du saetan dirêj.
- Mesele dûr û dirêj e.
- ~ 1692, Ehmedê Xanî, Mem û Zîn:
- Hekkakî bi navê »Zîn« nivîsî
Destê xwe dirêj kirî ku bînit
Da qenc nezer bikit bibînit
- (tirkmancî) Bilind, bejnbilind.
Bi alfabeyên din
[biguhêre]Formên alternatîv
[biguhêre]Hevmane
[biguhêre]Dijmane
[biguhêre]Jê
[biguhêre]Etîmolojî
[biguhêre]Mîrasmayî ji proto-îranî *dr̥Hgáh (“dirêj, dereng”), mîrasmayî ji proto-hindûîranî *dr̥Hgʰás (“dirêj”), mîrasmayî ji proto-hindûewropî *dl̥h₁gʰós (“dirêj”).
Hevreha soranî درێژ (dirêj), hewramî dirêj, belûçî دراج (drac), farisî دراز (deraz, dêraz), farisiya navîn (dlʾc /drāz/), tacikî дароз (daroz), avestayî 𐬛𐬭𐬁𐬘𐬀𐬵 (drājah, /draceh/).
Herwiha têkilî zazakî derg, partî 𐫅𐫡𐫄 (d'rǧ) û 𐫅𐫡𐫃 (derǧ), hexamenişî 𐎭𐎼𐎥 (d-r-g /derge/), avestayî 𐬛𐬀𐬭𐬆𐬔𐬀 (darəga, /derige/), osetî даргъ (darǧ), peştûyî لارغه (lā́rǧa), sanskrîtî दीर्घ (dīrghá), hindî दीर्घ (dīrgh), ûrdûyî دیرگھ (dīrgh), rusî до́лгий (dólgiy), bulgarî дълъг (dǎlǎg), makedonî долг (dolg), polonî długi, yûnanî δολιχός (dolixós)... hemû ji proto-hindûewropî *dl̥h₁gʰós.
Herwiha têkilî peyva kurmancî dereng / direng, soranî درهنگ (direng), pehlewî drang (/dreng/), (ji vir pê ve bi maneya "dirêj":) latînî longus (bi ketina D-ya destpêkê), îngilîzî long, portugalî longo, fransî long, îtalî lungo, spanî luengo, romanî lung, îngilîzî long, almanî/danmarkî/holendî/norwecî lang, swêdî lång... hemû ji proto-hindûewropî *dlongʰos.
Guherîna L-ya hindûewropî bi R di zimanên îranî de diyardeyeke berbelav e. Binêrin bo nimûne: roj, rîx, rûvî...
- Çavkanî:
- Chyet, Michael L. (2003), “dirêj”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press
- Horn, Paul (1893), Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingeha etîmolojiya farisî] (bi almanî), Strasbourg: K.J. Trübner
- Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon . University of Leiden.
- Paul, Ludwig. (1998) "The Position of Zazaki Among West Iranian languages" University of Hamburg. pdf.
- Mallory, J. P.; Adams, D. Q. (2006): The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World (Oxford Linguistics), New York: Oxford University Press.
- Pokorny, Julius (1959), Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî] (bi almanî), Bern, München: Francke Verlag
- Расторгуева В. С., Эдельман Д. И. Этимологический словарь иранских языков. [Rastorguyeva V.S., Edelman D.I.: Ferhenga Etîmolojî ya Zimanên Îranî] (bi rûsî) 2000-2011.
- Cabolov, R. L. (2001–2010), Etimologičeskij slovarʹ kurdskovo jazyka [Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî] (bi rusî), Moskova: Russian Academy Press Vostochnaya Literatura
Bide ber
[biguhêre]Bi zaravayên din
[biguhêre]- Soranî: dirêj
- Kurdiya başûrî: dirêj
- Hewramî: dirêj
- Zazakî: derg
Werger
[biguhêre]
|
- Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya long a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.
Rengdêr
[biguhêre]dirêj
- Kurmancî
- Bilêvkirina IPAyê bi kurmancî
- Deng bi kurmancî
- Dengên kurmancî ji Amedê
- Dengên kurmancî ji Bidlîsê
- Lema bi kurmancî
- Rengdêr bi kurmancî
- Rûpelên bi 2 madeyan
- Nimûne bi kurmancî
- Jêgirtin bi kurmancî
- Ji wêjeya klasîk (kurmancî)
- Koda skrîptê ya nehewce bi kurmancî
- Peyvên kurmancî ji proto-hindûewropî
- Peyvên kurmancî ji proto-îranî
- Peyvên kurmancî ji proto-hindûîranî
- Peyvên kurmancî yên mîrasmayî ji proto-hindûîranî
- Peyvên kurmancî yên mîrasmayî ji proto-îranî
- Peyvên kurmancî yên mîrasmayî ji proto-hindûewropî
- Rûpelên bi etîmonê
- Madeyên bi etîmonê bi kurmancî
- Madeyên bi darên etîmolojiyê
- Madeyên bi darên etîmolojiyê bi kurmancî
- Madeyên bi metna etîmolojiyê bi kurmancî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi avestayî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi partî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi sanskrîtî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi rusî
- Translîterasyona nepêwîst bi karaçay-balkarî
- Translîterasyona nepêwîst bi koryakî
- Werger bi mansiya bakurî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi şerpayî
- Soranî
- Lema bi soranî
- Rengdêr bi soranî
- Skrîpta nestandard bi soranî