Here naverokê

dirêj

Ji Wîkîferhengê, ferhenga kurdî

Bilêvkirin

[biguhêre]
  • IPA(kilîd): /dɘˈɾeːʒ/
  • Deng (Amed): guhdar bikeⓘ(file)
  • Deng (Bidlîs): guhdar bikeⓘ(file)
  • Kîtekirin: di·rêj

Rengdêr

[biguhêre]
Pozîtîv dirêj
Komparatîv dirêjtir
Sûperlatîv herî dirêj (merkezî)
tewrî dirêj (rojavayî)
dirêjtirîn (soranîzm)
Qelemekî dirêj (li jêr) û yekî kurt (li jor).

dirêj

  1. Bi mesafeya xwe mezin.
    Dijmane: kurt, kin, qut
    Qelemekî dirêj.
    Mêrekî dirêj.
    Rêyeke dirêj.
    Filmekî du saetan dirêj.
    Mesele dûr û dirêj e.
    • ~ 1692, Ehmedê Xanî, Mem û Zîn:
      Hekkakî bi navê »Zîn« nivîsî
      Destê xwe dirêj kirî ku bînit
      Da qenc nezer bikit bibînit
  2. (tirkmancî) Bilind, bejnbilind.

Bi alfabeyên din

[biguhêre]

Formên alternatîv

[biguhêre]

Hevmane

[biguhêre]

Dijmane

[biguhêre]

Etîmolojî

[biguhêre]

    Mîrasmayî ji proto-îranî *dr̥Hgáh (“dirêj, dereng”), mîrasmayî ji proto-hindûîranî *dr̥Hgʰás (“dirêj”), mîrasmayî ji proto-hindûewropî *dl̥h₁gʰós (“dirêj”).

    Hevreha soranî درێژ (dirêj), hewramî dirêj, belûçî دراج (drac), farisî دراز (deraz, dêraz), farisiya navîn 𐯌𐮲𐮹𐮰𐮿 (dlʾc /drāz/), tacikî дароз (daroz), avestayî 𐬛𐬭𐬁𐬘𐬀𐬵 (drājah, /draceh/).

    Herwiha têkilî zazakî derg, partî 𐫅𐫡𐫄 (d'rǧ) û 𐫅𐫡𐫃 (derǧ), hexamenişî 𐎭𐎼𐎥 (d-r-g /derge/), avestayî 𐬛𐬀𐬭𐬆𐬔𐬀 (darəga, /derige/), osetî даргъ (darǧ), peştûyî لارغه (lā́rǧa), sanskrîtî दीर्घ (dīrghá), hindî दीर्घ (dīrgh), ûrdûyî دیرگھ (dīrgh), rusî до́лгий (dólgiy), bulgarî дълъг (dǎlǎg), makedonî долг (dolg), polonî długi, yûnanî δολιχός (dolixós)... hemû ji proto-hindûewropî *dl̥h₁gʰós.

    Herwiha têkilî peyva kurmancî dereng / direng, soranî دره‌نگ (direng), pehlewî drang (/dreng/), (ji vir pê ve bi maneya "dirêj":) latînî longus (bi ketina D-ya destpêkê), îngilîzî long, portugalî longo, fransî long, îtalî lungo, spanî luengo, romanî lung, îngilîzî long, almanî/danmarkî/holendî/norwecî lang, swêdî lång... hemû ji proto-hindûewropî *dlongʰos.

    Guherîna L-ya hindûewropî bi R di zimanên îranî de diyardeyeke berbelav e. Binêrin bo nimûne: roj, rîx, rûvî...

    Çavkanî:
    • Chyet, Michael L. (2003), “dirêj”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî‎[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press
    • Horn, Paul (1893), Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingeha etîmolojiya farisî] (bi almanî), Strasbourg: K.J. Trübner
    • Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon . University of Leiden.
    • Paul, Ludwig. (1998) "The Position of Zazaki Among West Iranian languages" University of Hamburg. pdf.
    • Mallory, J. P.; Adams, D. Q. (2006): The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World (Oxford Linguistics), New York: Oxford University Press.
    • Pokorny, Julius (1959), Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî] (bi almanî), Bern, München: Francke Verlag
    • Расторгуева В. С., Эдельман Д. И. Этимологический словарь иранских языков. [Rastorguyeva V.S., Edelman D.I.: Ferhenga Etîmolojî ya Zimanên Îranî] (bi rûsî) 2000-2011.
    • Cabolov, R. L. (2001–2010), Etimologičeskij slovarʹ kurdskovo jazyka [Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî] (bi rusî), Moskova: Russian Academy Press Vostochnaya Literatura

    Bide ber

    [biguhêre]

    Bi zaravayên din

    [biguhêre]
    • Soranî: dirêj
    • Kurdiya başûrî: dirêj
    • Hewramî: dirêj
    • Zazakî: derg

    Werger

    [biguhêre]
    Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya long a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

    Rengdêr

    [biguhêre]

    dirêj

    1. dirêj