dan

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search
1rightarrow.png Binêre herwiha: -dan

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

  • IPA: /dɑːn/
  • Jihevqetandin: dan

Wate 1[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dan (lêkera gerguhêz)
Rehê dema niha: –d
RP.
Niha
ez didim
tu didî
ew dide
em, hûn, ew didin
Fermanî Yekjimar bide
Pirjimar bidin
Rehê dema borî: da
RP.
Boriya
sade
min da
te da
wê/wî da
me, we, wan da
Formên din:1rightarrow.png Tewandin:dan
Kesek gulekê dide yekî.

dan lêkera xwerû, gerguhêz

  1. Diyarî kirin, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin.
    • Min gulek da wê.
  2. Welidandin, anîn dinyayê, ruh danê.
    • Xwedê tu kengî dayî?
  3. çêbûn, lê peyda bûn.
    • Rengê xwe dan. (reng lê peyda bûn, rengîn bûn)
    • Berhem dan. (berhem pê ve şên bûn)
  4. demên xarinê
Ji wêjeya klasîk[biguherîne]
  • Ji lebê le'leşeker bêj û ji şekker meke behs
    Bi ser enguştê 'eqîqê bide fincana rehîq
    Abê heywan te çi yin nav-i ji kewser meke behs
    (Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)
Herwiha[biguherîne]
Bi alfabeyên din[biguherîne]
Tewîn[biguherîne]
Etîmolojî[biguherîne]
avestayî: da- ("dan")
farisiya kevn: da- ("dan")
parsî: dh- ("dan")
pehlewî: dy- ("dan")
farisî: daden ("dan")
belûçî: - ("dan")
semnanî: dāī- ("dan")
kurmancî: dan ("dan")
soranî: dan ("dan")
hewramî: - ("dan") ...
zazakî: dayen ("dan")
sanskrîtî: - ("dan")
yewnanî: didonai ("dan")
latînî: dare ("dan")
frensî: donner ("dan")
hîtîtî: - ("dan") ...
Çavkanî: Cheung p.44, Watkins p.21, Etymonline
Bikaranîn[biguherîne]
[biguherîne]

Biwêj:

Werger[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî dan dan
Ravek dana danên
Çemandî danê danan
Nîşandera çemandî danê wan danan
Bangkirin danê danino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî danek danin
Îzafe daneke danine
Çemandî danekê daninan

dan

  1. Wateya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn wateya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.
Werger[biguherîne]

Wate 2[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Kîsek danî.

dan nêr

  1. Dexl, dexlûdan, genim, ceh, tov.
Herwiha[biguherîne]
Bi alfabeyên din[biguherîne]
Etîmolojî[biguherîne]

Ji proto-hindûewropî *dʰoHnéh₂ (dan, dexl), hevreha avestayî dāna, sanskrîtî धानाdhānā́, farisî دانهdāne, pehlewî dān(ag). tane ya tirkî ji zimanekî îranî ye.

[biguherîne]
Werger[biguherîne]

Wate 3[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dan nêr

  1. Eger tiştekê xwe bi deye kesekê/î .
    • Birayê min pêlava xwe da min. .
  2. Dema serokek yan her yekê pile bilind fermanek dide.
    • Efserê polîsan ferman da li ser girtina tawanbarî.
Werger[biguherîne]

Wate 4[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dan nêr

  1. dem, çax, beşek ji rojê.
  2. cem, xwarin, wecibe
Herwiha[biguherîne]
Werger[biguherîne]

Wate 5[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dan

  1. gan dan, qûn dan, qoz dan
    • Tu dideyî? (anko tu qûnê an jî qozî dideyî)
Werger[biguherîne]

Bosnî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dan

  1. Roj, ne şev.
  2. Roj, 24 seet.

Holendî[biguherîne]

Hoker[biguherîne]

dan

  1. Hingê, demê.

Sirbî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

dan

  1. Roj, ne şev.
  2. Roj, 24 seet.

Bi alfabeya kirîlî[biguherîne]

Spanî[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

dan

  1. Ji dar.