şev

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search
1rightarrow.png Binêre herwiha: şêv, sêv, sev

Kurmancî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî şev şev
Ravek şeva şevên
Çemandî şevê şevan
Nîşandera çemandî şevê wan şevan
Bangkirin şevê şevino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî şevek şevin
Îzafe şeveke şevine
Çemandî şevekê şevinan
dîmenek şevê

şev

  1. her roj dema ku dinya tarî ye,
    dema navbera avabûna rojê û hilatina wê,
    dema navbera nivistinê û şiyarbûnê,
    dema navbera êvarê û spêdê
    • şevekê
    • şev xweş!
    • şeveke bêxew
    • çend şevan
    • Bi roj mirov kar dike, bi şev xew dike.
    • Min pir şevan hetta seher
      Danîne rê sem` û beşer
      Ew mahirû ma bête der
      Ta bême newbetdarê çerx.

      (Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)
  2. şevbihêrk, dema borandina çalakiyên êvarî
    • Me şevek xweş ya Newrozê kir.

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Qafiye[biguherîne]

[biguherîne]

Bi zaravayên kurdî[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

Hevreha soranî شه‌و (şew), kurdiya başûrî şew, goranî/hewramî şewe, zazakî şewe, farisî شب (şeb), tacikî шаб (şab), belûçî شپ (şep), pehlewî ş'p, hexamenişî 𐎧𐏁𐎱 (xšap-), avestayî 𐬑𐬴𐬀𐬞‎ (xṣ̌ap) û 𐬑𐬴𐬀𐬞𐬀𐬥‎ (xṣ̌apan)... sanskrîtî क्षप् (kṣáp)... hîtîtî 𒅖𒉺𒀭𒍝 (ispanza)... hemû ji proto-hindûewropî *kʷsep- (şev).

Heman peyva proto-hindûewropî mihtemelen li gel pêşgira *we- herwiha serekaniya peyva proto-hindûewropî *wek(ʷ)speros (êvar) e ku serekaniya van peyvên bi wateya "êvar" yan rojava/rojavabûn" e jî: latînî vesper, yûnanî ἕσπερος (hésperos: êvar; êvarî, rojava, rojavabûn), ermenî գիշեր (gišer), rûsî ве́чер (véčer), inglîzî west.

Di piraniya zimanên din yên hindûewropî de bi wateya "şev" peyveke ji peyva proto-hindûewropî *nókʷts peydabûyî li kar e, bo nimûne: yûnanî νύξ (núx), latînî nox, rûsî ночь (nočʹ), almanî Nacht, inglîzî night, fransî nuit... Hevrehên wê di kurdî û farisî de nemane lê bo nimûne di avestayî de wek 𐬥𐬀𐬑𐬙𐬎‎ (naxtu) hatiye qeydkirin.

Çavkanî
  • Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
  • Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
  • Kloekhorst, Alwin (2008): Etymological Dictionary of the Hittite Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 5), Leiden, Boston: Brill.
  • MacKenzie, D. N. (1971): A concise Pahlavi dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press
  • Pokorny, Julius (1959), Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî] (bi almanî) Bern, München: Francke Verlag
  • The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi inglîzî û rûsî): http://starling.rinet.ru/
  • Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка, (Tsabolov, R. L.: Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî, (2-beşî) (bi rûsî), Moskova 2001-2010

Werger[biguherîne]

Tirkî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

şev

  1. sernişûv, nişûv, şevil, kaş
  2. mizwac