çil

Binêre herwiha: cil, cîl, û çîl

Kurmancî

Bilêvkirin

(Hejmar) IPA^(kilîd): /ˈt͡ʃʰɘl/, چل

(Hejmar) Deng (Amed)

(Hejmar) Deng (Bidlîs)

(Rengdêr) IPA^(kilîd): /ˈt͡ʃɘɫ/, چڵ
Kîtekirin: çil

Hejmar

çil, ç-ya req

jimare 40 anku XL
- Ehda me webit tenê bibînim
  Çil zêrî biçim ji bo we bînim«
  Şêx go »tu here bibîn wişaqan — (Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692)

Bi alfabeyên din

kurdî-erebî: چل
(edebiyata klasîk) چل (çil)

Herwiha

çel

Jê

çila, çilan, çilem, çilemî, çilemîn, çilemînî
(Lêker) çil dan
(Navdêr) çildan

Binêre herwiha

Hejmarên sade yên kurmancî

(0) sifir
(1) yek
(2) du
(3) sê
(4) çar
(5) pênc
(6) şeş
(7) heft
(8) heşt
(9) neh
(10) deh
(11) yazde
(12) dazde
(13) sêzde
(14) çarde
(15) pazde
(16) şazde
(17) hevde
(18) hejde
(19) nozde
(20) bîst
(30) sî
(40) çil
(50) pêncî
(60) şêst
(70) heftê
(80) heştê
(90) not
(100) sed
(1.000) hezar
(1.000.000) milyon
(1.000.000.000) milyar

Etîmolojî

Têkildarî çar

proto-hindûewropî: *k^wetwor-komt ("çil")

proto-îranî:

avestayî: çathwarsata- ("çil")

pehlewî: çihal, çil ("çil")

farisî: çihil, çil ("çil") … ^{alfabeya arî}

kurmancî: çil > çel ("çil")

soranî: çil ("çil")

zazakî: çewres ("çil")

sanskrîtî: çatvārinśat ("çil")

yûnanî: tessarákonta ("çil")

latînî: quadrāgintā ("çil") ...

Çavkanî: Horn p.101 | Pokorny: -

Werger

Afrîkansî: veertig → af
Albanî: dyzet → sq
Almaniya Pennsylvania: varzich
Almanî: vierzig → de m
Altayiya başûrî: тӧртӧн (törtön), кырык (kïrïk)
Aramî:
Îbranî: ארבעין g (arb‘īn)

Siryanî: ܐܪܒܥܝܢ g (arb‘īn)
Aromanî: patrudzãts, patrudzãtsi
Asamî: চল্লিছ (sollis)
Astûrî: cuarenta → ast
Avarî: кӏикъого (kʼiqxʼogo)
Azerî: qırx → az
Baskî: berrogei → eu
Başkîrî: ҡырҡ (qïrq)
Belarusî: со́рак → be (sórak)
Bengalî: চল্লিশ → bn (côlliś)
Biatah bidayuhî: pat puru
Bîkoliya naverast: apat na pulo
Bretonî: daou-ugent → br
Bulgarî: четири́десет (četirídeset), четири́йсет (četiríjset)
Burmayî: လေးဆယ် (le:hcai)
Conxayî: བཞི་བཅུ (bzhi bcu)
Çamicuroyî: ma'pojtamala chunka
Çamoroyî: kuårenta
Çeçenî: шовзткъа (šowztqʼa)
Çekî: čtyřicet → cs
Çerokî: ᏅᎩᏍᎪᎯ (nvgisgohi)
Çeyenî: névó'e
Çîçewayî: makumi anayi
Çînî:
Kantonî: 四十 (sei³ sap⁶)

Hakkayî: 四十 (si-sṳ̍p)

Mandarînî: 四十 → zh (sìshí)

Min dongî: 四十 ((sei seik > si leik))

Teoçewî: 四十 (si3zab8), 卌 (siab8)

Wuyî: 四十
Çuvaşî: хӗрӗх (hĕrĕh)
Çûkî: faik
Dalmatî: quaranta
Danmarkî: fyrre → da, fyrretyve
Divehî: ސާޅީސް (sāḷīs)
Endonezyayî: empat puluh
Erebî: أَرْبَعُونَ (ʔarbaʕūna)
Erebiya misrî: أربعين (ʔarbaʕīn)

Erebiya fasî: ربعين (rabʕīn), أربعين (ʔarbʕīn)
Ermenî: քառասուն → hy (kʻaṙasun)
Esperantoyî: kvardek → eo
Estonî: nelikümmend → et
Farisî: چهل → fa (čehel)
Ferî: fjøruti
Fîjî: vasagavulu
Fînî: neljäkymmentä → fi
Fransî: quarante → fr n
Friyolî: cuarante
Frîsiya kevn: fiuwertich
Frîsî: fjirtich
Gaelîka skotî: dà fhichead, ceathrad
Galîsî: corenta → gl
Gotî: 𐍆𐌹𐌳𐍅𐍉𐍂 𐍄𐌹𐌲𐌾𐌿𐍃 (fidwōr tigjus)
Gurcî: ორმოცი (ormoci)
Haîtî: karant
Hawayî: kanahā
Hawsayî: arba'in
Hindî: चालीस → hi (cālīs)
Holendî: veertig → nl m
Îbranî: אַרְבָּעִים n yan m (arba'ím)
Îdoyî: quaradek → io
Îngilîziya kevn: fēowertiġ
Îngilîzî: forty → en
Îngriyî: neljäkymment
Înterlîngua: quaranta
Îrlendî: daichead → ga
Îtalî: quaranta → it
Îzlendî: fjörutíu → is
Japonî: 四十 → ja (よんじゅう, yonjū), 四十 → ja (しじゅう, shijū)
Karaçay-balkarî: къыркъ (qırq)
Katalanî: quaranta → ca
Keçwayî: tawa chunka
Kirgizî: кырк → ky (kırk)
Kîngalî: හතළිහ (hataḷiha)
Komî-permyakî: нёльдас (njolʹdas)
Koreyî: 사십 → ko (sasip), 四十 → ko, 마흔 → ko (maheun)
Kreyoliya fransî ya Louisiana: karant
Ladînî: caranta
Lakotayî: wikčémna tópa
Latînî: quadraginta → la
Latviyayî: četrdesmit → lv
Lawsî: ສີ່ສິບ (sī sip)
Lîgûrî: quaranta
Lîtwanî: keturiasdešimt → lt
Lîvonî: nēļakimdõ
Lombardî: quaranta
Lueyî: ᦉᦲᧈᦉᦲᧇ (ṡii¹ṡiib)
Luksembûrgî: véierzeg
Makedonî: четириесет (četirieset)
Malayalamî: നാല്പത് → ml (nālpatŭ)
Malezî: empat puluh → ms
Maltayî: erbgħin
Mançûyî: ᡩᡝᡥᡳ
Manksî: daeed
Mansiya bakurî: налыман (nalyman)
Maorî: whā tekau → mi
Mecarî: negyven → hu
Mongolî: дөч → mn (döč)
Navajoyî: dízdiin
Nawrûyî: animo
Normandî: quarante
Norwecî: førti → no
Ojibweyî: niimidana
Oksîtanî: quaranta → oc
Oromoyî: afurtama
Oygurî: قىرىق (qiriq)
Ozbekî: qirq → uz
Piedmontîsî: quaranta
Plodîşî: featijch
Polonî: czterdzieści → pl
Portugalî: quarenta → pt
Qazaxî: қырық → kk (qyryq)
Qiptî: ϩⲙⲉ (hme)
Romagnolî: cvaranta
Romancî: quaranta, curonta, curànta, curanta, quaraunta
Romanî: saranda
Romanyayî: patruzeci → ro
Rusî: со́рок → ru (sórok)
Rusînî: со́рок (sórok)
Saanîçî: ŋəsɬšeʔ
Samoayî: fasefulu
Sanskrîtî: चत्वारिंशत् → sa (catvāriṃśat)
Santalî: ᱯᱩᱱ ᱜᱮᱞ (pun gel), ᱵᱟᱨ ᱤᱥᱤ (bar isi)
Sardînî: baranta, caranta
Sicîlî: quaranta → scn
Sirboxirwatî:
Kirîlî: четрдесет

Latînî: četrdeset
Slaviya kevn: четыре десѧте (četyre desęte)
Slaviya rojavayî ya kevn: сорокъ (sorokŭ)
Slovakî: štyridsať → sk
Slovenî: štirideset → sl
Sorbî:
Sorbiya jêrîn: styrźasća

Sorbiya jorîn: štyrceći
Spanî: cuarenta → es
Swahîlî: arobaini → sw, arubaini → sw
Swêdî: fyrti → sv, fyrtio → sv
Şanî: သီႇသိပ်း (sìi síp)
Tacikî: чил → tg (čil)
Tagalogî: apatnapu
Tahîtî: maha 'ahuru
Tayî: สี่สิบ → th
Telûgûyî: నలభై → te (nalabhai)
Teteriya krîmî: qırq
Teterî: кырык → tt (qırıq)
Tigrînî: ኣርባዓ → ti (ʾarbaʿa)
Tirkî: kırk → tr
Tirkmenî: kyrk → tk
Tîbetî: བཞི་བཅུ (bzhi bcu), ༤༠ (40)
Tofalarî: дөртэн (dörten)
Tongî: fāngofulu
Toxarî B: śtwārka
Udmurtî: ньыльдон (nʹylʹdon)
Unamî: neinxke
Urdûyî: چالیس (cālīs)
Ûkraynî: со́рок → uk (sórok)
Venîsî: cuaranta → vec, quaranta → vec
Viyetnamî: bốn mươi → vi, bốn chục
Volapûkî: foldeg → vo, fols
Weylsî: deugain → cy, pedwar deg → cy
Ximêrî: សែសិប → km (sɐe səp), ៤០ (40)
Yidîşî: פֿערציק (fertsik)
Yupîkiya navendî: yuinaak malruk, malruk ipiaq
Yûnanî: σαράντα → el (saránta)
Kevn: τεσσεράκοντα (tesserákonta), μ΄

Rengdêr

Pozîtîv	Komparatîv	Sûperlatîv
çil	çiltir	herî çil (merkezî) tewrî çil (rojavayî)

çil, ç-ya nerm

çilek, xwazok, xwestek, nefs
kesa/ê tiştên xelkê ji xwe re dixwaze yan hêvî dike ku xelk ji yê xwe bidiyê
(bi taybetî zarok dema zarokek din şirînahiyek hebe)
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Herwiha

çel

Bide ber

Jê

çilî

Etîmolojî

Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Werger

Navdêr 1

Tewandina çil
Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çil	çil
Îzafe	çilê	çilên
Çemandî	çilî	çilan
Nîşandera çem.	wî çilî	wan çilan
Bangkirin	çilo	çilino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çilek	çilin
Îzafe	çilekî	çiline
Çemandî	çilekî	çilinan

çil n

Hejmara 40.
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Werger

Fransî: quarante → fr m yan n
Îngilîzî: forty → en

Navdêr 2

Tewandina çil
Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çil	çil
Îzafe	çila	çilên
Çemandî	çilê	çilan
Nîşandera çem.	wê çilê	wan çilan
Bangkirin	çilê	çilino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çilek	çilin
Îzafe	çileke	çiline
Çemandî	çilekê	çilinan

çil m, ç-ya nerm

Hemû tiştên xwarin û vexwarinê yên ku dilê mirovî dibije wan.
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Etîmolojî

Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Werger

Soranî

Navdêr

çil

çiq, şax
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Tirkî

Bilêvkirin

Deng (Îzmîr, Tirkiye)

Navdêr

çil

sûsek
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
zîwan
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
leke, lekeya li eynikê
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
porik, rehik û rîçal
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
deqdoqok, belek, belekot
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
nû û îsokî
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]