çil

 Herwiha binêre: cil, cîl, çil-, çîl, û çıl

Kurmancî

Bilêvkirin

• (Hejmar) IPA^(kilîd): /ˈt͡ʃʰɘl/, چل

• (Hejmar)

  Deng (Amed):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• (Hejmar)

  Deng (Bidlîs):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• (Rengdêr) IPA^(kilîd): /ˈt͡ʃɘɫ/, چڵ
• Kîtekirin: çil

Hejmar

çil, ç-ya req

1. jimare 40 anku XL
   • ~ 1692, Ehmedê Xanî, Mem û Zîn:

     Ehda me webit tenê bibînim
     Çil zêrî biçim ji bo we bînim«
     Şêx go »tu here bibîn wişaqan

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: چل

  (edebiyata klasîk) چل (çil)

Formên alternatîv

• çel

Jê

• çil dan (lêker)
• çila, çilan, çilem, çilemî, çilemîn, çilemînî
• çildan (navdêr)

Etîmolojî

Têkildarî çar

• proto-hindûewropî: *k^wetwor-komt ("çil")

• proto-îranî:

avestayî: çathwarsata- ("çil")

pehlewî: çihal, çil ("çil")

farisî: çihil, çil ("çil") … ^{alfabeya arî}

kurmancî: çil > çel ("çil")

soranî: çil ("çil")

zazakî: çewres ("çil")

sanskrîtî: çatvārinśat ("çil")

yûnanî: tessarákonta ("çil")

latînî: quadrāgintā ("çil") ...

Çavkanî: Horn p.101 | Pokorny: -

Herwiha binêre

Hejmarên sade yên kurmancî

• (0) sifir
• (1) yek
• (2) du
• (3) sê
• (4) çar
• (5) pênc
• (6) şeş
• (7) heft
• (8) heşt
• (9) neh
• (10) deh
• (11) yazde
• (12) dazde
• (13) sêzde
• (14) çarde
• (15) pazde
• (16) şazde
• (17) hevde
• (18) hejde
• (19) nozde
• (20) bîst
• (30) sî
• (40) çil
• (50) pêncî
• (60) şêst
• (70) heftê
• (80) heştê
• (90) not
• (100) sed
• (1.000) hezar
• (1.000.000) milyon
• (1.000.000.000) milyar

Werger

• Afrîkansî: veertig → af
• Albanî: dyzet → sq
• Almaniya Pennsylvania: varzich
• Almanî: vierzig → de m
• Altayiya başûrî: тӧртӧн (törtön), кырык (kïrïk)
• Aramî:

  Îbranî: ארבעין g (arb‘īn)

  Siryanî: ܐܪܒܥܝܢ g (arb‘īn)

• Aromanî: patrudzãts, patrudzãtsi
• Asamî: চল্লিছ (sollis)
• Astûrî: cuarenta → ast
• Avarî: кӏикъого (kʼiqxʼogo)
• Azerî: qırx → az
• Baskî: berrogei → eu
• Başkîrî: ҡырҡ (qïrq)
• Belarusî: со́рак → be (sórak)
• Bengalî: চল্লিশ → bn (côlliś)
• Biatah bidayuhî: pat puru
• Bîkoliya naverast: apat na pulo
• Bretonî: daou-ugent → br
• Bulgarî: четири́десет (četirídeset), четири́йсет (četiríjset)
• Burmayî: လေးဆယ် (le:hcai)
• Conxayî: བཞི་བཅུ (bzhi bcu)
• Çamicuroyî: ma'pojtamala chunka
• Çamoroyî: kuårenta
• Çeçenî: шовзткъа (šowztqʼa)
• Çekî: čtyřicet → cs
• Çerokî: ᏅᎩᏍᎪᎯ (nvgisgohi)
• Çeyenî: névó'e
• Çîçewayî: makumi anayi
• Çînî:

  Kantonî: 四十 (sei³ sap⁶)

  Hakkayî: 四十 (si-sṳ̍p)

  Mandarînî: 四十 → zh (sìshí)

  Min dongî: 四十 ((sei seik > si leik))

  Teoçewî: 四十 (si3zab8), 卌 (siab8)

  Wuyî: 四十

• Çuvaşî: хӗрӗх (hĕrĕh)
• Çûkî: faik
• Dalmatî: quaranta
• Danmarkî: fyrre → da, fyrretyve
• Divehî: ސާޅީސް (sāḷīs)
• Endonezyayî: empat puluh → id
• Erebî: أَرْبَعُونَ (ʔarbaʕūna)

  Erebiya misrî: أربعين (ʔarbaʕīn)

  Erebiya fasî: ربعين (rabʕīn), أربعين (ʔarbʕīn)

• Ermenî: քառասուն → hy (kʻaṙasun)
• Esperantoyî: kvardek → eo
• Estonî: nelikümmend → et
• Farisî: چهل → fa (čehel)
• Ferî: fjøruti
• Fîjî: vasagavulu
• Fînî: neljäkymmentä → fi
• Fransî: quarante → fr n
• Friyolî: cuarante
• Frîsiya kevn: fiuwertich
• Frîsî: fjirtich
• Gaelîka skotî: dà fhichead, ceathrad
• Galîsî: corenta → gl
• Gotî: 𐍆𐌹𐌳𐍅𐍉𐍂 𐍄𐌹𐌲𐌾𐌿𐍃 (fidwōr tigjus)
• Gurcî: ორმოცი (ormoci)
• Haîtî: karant
• Hawayî: kanahā
• Hawsayî: arba'in
• Hindî: चालीस → hi (cālīs)
• Holendî: veertig → nl m
• Îbranî: אַרְבָּעִים n yan m (arba'ím)
• Îdoyî: quaradek → io
• Îngilîziya kevn: fēowertiġ
• Îngilîzî: forty → en
• Îngriyî: neljäkymment
• Înterlîngua: quaranta
• Îrlendî: daichead → ga
• Îtalî: quaranta → it
• Îzlendî: fjörutíu → is
• Japonî: 四十 → ja (よんじゅう, yonjū), 四十 → ja (しじゅう, shijū)
• Karaçay-balkarî: къыркъ (qırq)
• Katalanî: quaranta → ca
• Keçwayî: tawa chunka
• Kirgizî: кырк → ky (kırk)
• Kîngalî: හතළිහ (hataḷiha)
• Komî-permyakî: нёльдас (njolʹdas)
• Koreyî: 사십 → ko (sasip), 四十 → ko, 마흔 → ko (maheun)
• Kreyoliya fransî ya Louisiana: karant
• Ladînî: caranta
• Lakotayî: wikčémna tópa
• Latînî: quadraginta → la
• Latviyayî: četrdesmit → lv
• Lawsî: ສີ່ສິບ (sī sip)
• Lîgûrî: quaranta
• Lîtwanî: keturiasdešimt → lt
• Lîvonî: nēļakimdõ
• Lombardî: quaranta
• Lueyî: ᦉᦲᧈᦉᦲᧇ (ṡii¹ṡiib)
• Luksembûrgî: véierzeg
• Makedonî: четириесет (četirieset)
• Malayalamî: നാല്പത് → ml (nālpatŭ)
• Malezî: empat puluh → ms
• Maltayî: erbgħin
• Mançûyî: ᡩᡝᡥᡳ
• Manksî: daeed
• Maorî: whā tekau → mi
• Mecarî: negyven → hu
• Mansiya bakurî: налыман (nalyman)
• Mongolî: дөч → mn (döč)
• Navajoyî: dízdiin
• Nawrûyî: animo
• Normandî: quarante
• Norwecî: førti → no
• Ojibweyî: niimidana
• Oksîtanî: quaranta → oc
• Oromoyî: afurtama → om
• Oygurî: قىرىق (qiriq)
• Ozbekî: qirq → uz
• Piedmontîsî: quaranta
• Plodîşî: featijch
• Polonî: czterdzieści → pl
• Portugalî: quarenta → pt
• Qazaxî: қырық → kk (qyryq)
• Qiptî: ϩⲙⲉ (hme)
• Romagnolî: cvaranta
• Romancî: quaranta, curonta, curànta, curanta, quaraunta
• Romanî: saranda
• Romanyayî: patruzeci → ro
• Rusî: со́рок → ru (sórok)
• Rusînî: со́рок (sórok)
• Saanîçî: ŋəsɬšeʔ
• Samoayî: fasefulu
• Sanskrîtî: चत्वारिंशत् → sa (catvāriṃśat)
• Santalî: ᱯᱩᱱ ᱜᱮᱞ (pun gel), ᱵᱟᱨ ᱤᱥᱤ (bar isi)
• Sardînî: baranta, caranta
• Sicîlî: quaranta → scn
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: четрдесет

  Latînî: četrdeset

• Slaviya kevn: четыре десѧте (četyre desęte)
• Slaviya rojavayî ya kevn: сорокъ (sorokŭ)
• Slovakî: štyridsať → sk
• Slovenî: štirideset → sl
• Sorbî:

  Sorbiya jêrîn: styrźasća

  Sorbiya jorîn: štyrceći

• Spanî: cuarenta → es
• Swahîlî: arobaini → sw, arubaini → sw
• Swêdî: fyrti → sv, fyrtio → sv
• Şanî: သီႇသိပ်း (sìi síp)
• Tacikî: чил → tg (čil)
• Tagalogî: apatnapu
• Tahîtî: maha 'ahuru
• Tayî: สี่สิบ → th
• Telûgûyî: నలభై → te (nalabhai)
• Teteriya krîmî: qırq
• Teterî: кырык → tt (qırıq)
• Tigrînî: ኣርባዓ → ti (ʾarbaʿa)
• Tirkî: kırk → tr
• Tirkmenî: kyrk → tk
• Tîbetî: བཞི་བཅུ (bzhi bcu), ༤༠ (40)
• Tofalarî: дөртэн (dörten)
• Tongî: fāngofulu
• Toxarî B: śtwārka
• Udmurtî: ньыльдон (nʹylʹdon)
• Unamî: neinxke
• Urdûyî: چالیس (cālīs)
• Ûkraynî: со́рок → uk (sórok)
• Venîsî: cuaranta → vec, quaranta → vec
• Viyetnamî: bốn mươi → vi, bốn chục
• Volapûkî: foldeg → vo, fols
• Weylsî: deugain → cy, pedwar deg → cy
• Ximêrî: សែសិប → km (sɐe səp), ៤០ (40)
• Yidîşî: פֿערציק (fertsik)
• Yupîkiya navendî: yuinaak malruk, malruk ipiaq
• Yûnanî: σαράντα → el (saránta)

  Kevn: τεσσεράκοντα (tesserákonta), μ΄

Navdêr 1

çil n

1. Hejmara 40.

Tewandin

Tewandina çil

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çil	çil
Îzafe	çilê	çilên
Çemandî	çilî	çilan
Nîşandera çem.	wî çilî	wan çilan
Bangkirin	çilo	çilino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çilek	çilin
Îzafe	çilekî	çiline
Çemandî	çilekî	çilinan

Werger

• Fransî: quarante → fr m yan n
• Îngilîzî: forty → en

Navdêr 2

çil m, ç-ya nerm

1. Hemû tiştên xwarin û vexwarinê yên ku dilê mirovî dibije wan.

Tewandin

Tewandina çil

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çil	çil
Îzafe	çila	çilên
Çemandî	çilê	çilan
Nîşandera çem.	wê çilê	wan çilan
Bangkirin	çilê	çilino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çilek	çilin
Îzafe	çileke	çiline
Çemandî	çilekê	çilinan

Etîmolojî

  Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Rengdêr

Pozîtîv	çil
Komparatîv
Sûperlatîv	herî çil (merkezî) tewrî çil (rojavayî)

çil, ç-ya nerm

1. çilek, xwazok, xwestek, nefs
   kesa/ê tiştên xelkê ji xwe re dixwaze yan hêvî dike ku xelk ji yê xwe bidiyê
   (bi taybetî zarok dema zarokek din şirînahiyek hebe)

Formên alternatîv

• çel

Jê

• çilî

Etîmolojî

  Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Bide ber

• çikûd
• çirrîk
• dilbijok
• nemerd
• tema

Anagram

• ilç, liç

Soranî

Navdêr

çil

1. çiq, şax

Tirkî

Bilêvkirin

• Deng (Îzmîr, Tirkiye):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

Navdêr

çil

1. sûsek
2. zîwan
3. leke, lekeya li eynikê
4. porik, rehik û rîçal
5. deqdoqok, belek, belekot
6. nû û îsokî