xelk

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

navdêr

Wate[biguherîne]

  1. alem, mirov, însan, civak, civat, cemaet, dinya, cîhan, komek mirovan
    • Xelk hemî dizane ku... (Her kes dizane ku...)
  2. gel, milet
    • xelkê ku
  3. rûniştvan, niştecî
    • Tu xelkê kîjan bajarrî yî? (Tu ji kîj bajarrî yî?)
  4. mirovên din, alem

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Ji[biguherîne]

ji erebî خلق (xelq) ji aramî חלק (x-l-q-: parve kirin, dabeş kirin - "anku parvekirina mirovan li gor komên wan") ku hevreha خلق (xeleqe: afirandin, [[çêkirin, dan)ya erebî ye. Ji heman rehî: xaliq, mexlûq, mexlûqat. ji erebî ji durxaneya Cellikanî: Kekê min birayê min wisa ji ber xwe de nebêjin ev ji erebî tê. Berê her tiştî li reh û rîçal wê a kurdî bigerin. Çavbelek ezbenî ev peyv ne erebî ye. Kurdî ji erebî kevintir e li vî xakî. Heyran binemala vê peyva xelkê ``xêl`` e û bi bandora mongolî û tirkî bûye ``êl`` . Xêl bi wateya ``êl`` e. Êl hoz e.Hoz eşîr e. Xelk ji xêlê tê .Semantika wî di tirkî de jî heman e. ``El`` Tirkî wek pir peyvên kurdî ji kurdî ji peyva `xêl`ê der dikeve. Ma eger ev peyv ji tirkî ji ``halk`ê tê û ew jî ji erebî tê, ma çima ereb bixwe bi xelkê re dibêjin ``şe`b``,``şe`b`` ul ereb ango gelê ereb . Peyva ku ereb bixwe nizanin çawa tê dikeve nava kurdî delalê dilê min. Wisa nekin. Bi destê xwe kurdî nizim nekin. Ji aloziya xoretiyê rizgar bin. spas

[biguherîne]

Ji Wêjeya Klasîk[biguherîne]

Tesbîheka rewneq dibên
Her xelkekî bi ezmanekî
Hemd û senaya heq dibên
(Feqiyê Teyran ~1620, Feqiyê Teyran)

Werger[biguherîne]