zer

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search
1rightarrow.png Binêre herwiha: zêr

Kurmancî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Rengdêr[biguherîne]

Pozîtîv Komparatîv Sûperlatîv
zer zertir zertirîn
herî zer
rengên zer

zer

  1. rengê rojê anku tavê, rengê zêrî,
    wek rengê zêrî, yê lîmonên gihiştî yan yê roja geş: #ffff00
    • kirasekî zer
    • kesk û sor û zer (rêzkirina rengên Ala Rengîn):
    • Ronahiya dil û çav,
      diyariya dê û bav
      pêsîra wî roj û tav,
      spehîtiya ax û av
      ala kurdan ser be ser,
      sor û gewr e kesk û zer
      (Kamiran Bedirxan: Ala Kurdan, Hawar hj. 8, 1932)
  2. por an serê bi rengê zer ve, ne-reş:
  3. beyî, gihiştî:
    • Genim zer bûye.
  4. spîçolkî, rengavêtî
  5. (siyaset, Başûrê Kurdistanê) PDK, Partiya Demokrat a Kurdistanê (bidin ber: kesk = YNK)

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Bikaranîn[biguherîne]

Lêker:

Navdêr:

Rengdêr:

Têkilî[biguherîne]

Jornav[biguherîne]

Navên rengan[biguherîne]

Qafiye[biguherîne]

[biguherîne]

Bi zaravayên din[biguherîne]

  • kurmancî: zer
  • soranî: zerd
  • kurdiya başûrî: zerd
  • lekî: zerd
  • goranî/hewramî: zerd
  • zazakî: zerd

Etîmolojî[biguherîne]

Hevreha soranî زه‌رد (zerd), kurdiya başûrî zerd, lekî zerd, hewramî zerd, belûçî زرد (zerd), farisî زرد (zerd), tacikî зард (zard), pehlewî zert, partî zer-ğon, peştûyî ژېړ‎ (žêṛ), avestayî 𐬰𐬀𐬌𐬭𐬌 (zairi, /zeyri/), sanskrîtî हरि (hári)... latviyayî zelt, lîtwanî žélti, žel̃vas... bulgarî жълт (žǎlt), makedonî жолт (žolt), polonî żółty, rûsî жёлтый (žóltiy), çekî žlutý... danmarkî/norwecî/swêdî gul, almanî gelb, inglîziya kevn ġeolu, inglîziya niha yellow... hemû ji proto-hindûewropî *ǵʰelh₃-.

Bo guherîna *ǵ- ya proto-hindûewropî bi z- di zimanên îranî de, bidin ber: zanîn, zan, zevî...

Ji heman rehî herwiha: zêr.

Hêjayî gotinê ye ku nêzîkiya dengî ya peyva zer li gel hevwateya wê ya tirkî sarı tenê tesedifî ye, peyva tirkî ji zimanê proto-tirkî ye (ne peyveke ji zimanên hindûewropî deynkirî ye).

Çavkanî
  • Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
  • Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
  • MacKenzie, D. N. (1971): A concise Pahlavi dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press
  • Novák, Ľubomír (2013) Problem of Archaism and Innovation in the Eastern Iranian Languages (PhD dissertation)‎[[1]], Prague: Univerzita Karlova v Praze, filozofická fakulta.
  • Расторгуева В. С., Эдельман Д. И. Этимологический словарь иранских языков. [Rastorguyeva V.S., Edelman D.I.: Ferhenga Etîmolojî ya Zimanên Îranî] (bi rûsî) 2000-2011-.
  • The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi inglîzî û rûsî): http://starling.rinet.ru/
  • Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка, (Tsabolov, R. L.: Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî, (2-beşî) (bi rûsî), Moskova 2001-2010
  • Watkins, Calvert. The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots, 2nd ed., Houghton Mifflin Co., 2007. (Amazon.com ra)

Werger[biguherîne]

Navdêr 1[biguherîne]

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî zêr zêr
Ravek zêrê zêrên
Çemandî zêrî zêran
Nîşandera çemandî zêrî wan zêran
Bangkirin zêro zêrino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî zêrek zêrin
Îzafe zêrekî zêrine
Çemandî zêrekî zêrinan

zer nêr

  1. rengê rojê anku tavê, rengê zêrî:

Navdêr 2[biguherîne]

zer nêr

  1. zêr

Bikaranîn[biguherîne]

  • Forma farisî ya peyva zêr e, di kurdî de tenê di klasîkan de hatiye bikaranîn.

Tirkî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

zer

  1. (kevnbûyî) zêr

Etîmolojî[biguherîne]

Ji farisî زر (zer, zerr)