zan

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /zɑːn/
• Kîtekirin: zan

Lêker

zan (negerguhêz)
Rehê dema niha:
RP. Niha
	ez	dizêm
	tu	dizêyî
	ew	dizê
	em, hûn, ew	dizên
Fermanî	Yekjimar	bizê
	Pirjimar	bizên
Rehê dema borî: -za-
RP. Boriya sade
	ez	zam
	tu	zayî
	ew	za
	em, hûn, ew	zan
Formên din: Tewandin:zan

zan (gerguhêz)
Rehê dema niha:
RP. Niha
	ez	dizêm
	tu	dizêyî
	ew	dizê
	em, hûn, ew	dizên
Fermanî	Yekjimar	bizê
	Pirjimar	bizên
Rehê dema borî: -za-
RP. Boriya sade
	min	za
	te	za
	wê/wî	za
	me, we, wan	za
Formên din: Tewandin:zan

zan negerguhêz (lêkera xwerû)

1. welidandin, zarok ji zikî derketin, zarok dan, zêde bûna zarokan
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
2. welidîn, zarok çêbûn, (zarok) ji zikî derketin, (zarok) hatin dinyayê, dest bi jiyanê kirin
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
3. Zan: peydabûna Îsa Pêxember li ser dinyayê

   Berî Zanê / Zayînê anku bZ yan BZ (berî ku Îsa hatibû dinyayê)
   piştî Zanê / Zayînê anku pZ yan PZ (piştî ku Îsa hat dinyayê)

4. zêdebûn, pitir lêhatin
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
5. hatine dera avê
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Nîşe

Li hin deverên Kurdistanê bikaranîna peyva "zan" bo jinan tabû ye lewre tenê bo heywanên mê tê bikaranîn.

Ji wêjeya klasîk

• Yan ji kovanên di kul tên
  Jê dizêt her xwîn û zox
  Xwîn ji dil co co rewan tê — (Melayê Cizîrî, Dîwan, ~1640)

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: زان

Herwiha

• zayin
• zayîn
• zîn
• zîstin

Tewîn

• Rehê dema niha: -zê-

Têkildar

• avis
• stewr

Bide ber

• zanîn

Jê

• bizêt
• dizêt
• nazê
• nazêtî
• nazok
• nazokî
• -za
• -zê
• -zê-
• -zî
• jin
• zanî
• zayend
• zayendî
• zayendmê
• zayendnêr
• zayî
• zayînî

Etîmolojî

Ji proto-îranî *zan (“zan”), ji proto-hindûewropî *gen- (“zan”).

Hevreha avestayî: zan- ("zan"), partî: z'y- ("zan"), frzynd ("zarok"), pehlewî: z'- /zā-/ ("zan"), somalî: z'y- ("zan"), farisî: zāyad ("zayış"). āzād ("azad, serbest"), osetî: zajyn / zad- ("zan"), belûçî: zāt / zā- ("zan") … ^{alfabeya arî}, kurdî: zan, zayîn / -zê- ("zan"), kurmancî: zan, zayîn / -zê- ("zan"), hewramî: zay / z- ("zan"), zazakî: zayene / za- ("zan"), sanskrîtî: jan- ("zan"), yûnanî: genēs ("zan"), genos ("nijad, binemal"), gonos ("zarok"), latînî: genus ("nijad, xizm"), gēns ("nijad, binemal"), nātos ("zarok"), îngilîzî: kid ("zarok"), îngilîzî: kin ("binemal, xizm")

Çavkanî: Cheung p.465, Watkins p.26

Bi zaravayên din

• Hewramî: zay
• Zazakî: zayene

Werger

• Almanî: gebären → de, Geburt → de mê, Christus → de nêr, Junge werfen, quellen → de, ^?Jahrgang → de nêr
• Erebî: ولد → ar, ولادة, توليد → ar, ^?النغران, ^?نتـاج
• Farisî: به دنیا آمدن, تولید → fa, تولیدمثل → fa, زادآوری, زادن → fa, زاده شدن, زایش → fa, زایمان → fa, زاییده شدن, متولد شدن, زاییدن → fa, به دنیا آوردن, ^?بدنیا آوردن, ^?تولید مثل → fa
• Fînî: synnyttää → fi
• Îngilîzî: to give birth to, accouchement → en, childbirth → en, kitsch → en, reproduction → en, engendering → en, gender → en, luxuriate → en, nascence → en, propagate → en, droplet → en, ^?procreating → en, ^?progeniture → en, ^?reproduce → en, ^?siring → en, ^?springing → en
• Spanî: dar a luz, reproducir → es, nacer → es, alumbrar → es, venir al mundo
• Tirkî: doğmak → tr, doğurmak → tr, kaynamak → tr, tevlit etmek → tr, yavrulamak → tr, doğma → tr, doğum yapmak → tr

?

• Îngilîzî: ^?deliverance → en, ^?delivering → en, ^?engender → en, ^?farrow → en, ^?farrowing → en, ^?gendering → en, ^?generate → en, ^?geniture → en, ^?kittening → en, ^?nascency → en, ^?nativity → en, ^?vital statistics → en, ^?wisewoman → en
• Tirkî:^?akmak → tr, ^?buzağılamak → tr

Navdêr

Tewandina zan
Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	zan	zan
Îzafe	zana	zanên
Çemandî	zanê	zanan
Nîşandera çemandî	wê zanê	wan zanan
Bangkirin	zanê	zanino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	zanek	zanin
Îzafe	zaneke	zanine
Çemandî	zanekê	zaninan

zan m

1. Maneya vê madeyê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Bi zaravayên din

• Zazakî: zayîş

Werger

• Tirkî: doğurma → tr, doğum → tr, doğuş → tr, kaynama → tr, mevlit → tr, milat → tr, tekevvün → tr, tevellüt → tr, tevlit → tr, velâdet → tr, yavrulama → tr

Kamakanî

Navdêr

zan

1. (vexwarin) av
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Çavkanî

Ev made ji wergerên av/Werger1 hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}

Tirkî

Navdêr

zan

1. guman, zen
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]