hatin

Ji Wiktionary
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Kurdî[biguherîne]

lêker
navdêr,

Wate[biguherîne]

  1. ji cihek dûrtir gihiştin cihek nêzîktir,
    nêzîktir bûn, nêzîk bûn:
    Em ji dûr hatine.
  2. lêkerek alîkar bo çêkirina forma tebatî anku pasîv:
    Hemî hatin kuştin.

Tewîn[biguherîne]

-ê-
-hê-

Dijwate[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Tewandin[biguherîne]

Gelek caran hin kes dbêjin ku formên lêkera ”hatin” yên wek ”ez bêm/têm” formên kurtkirî ne û divê li cihê wan mirov binivîse ”ez dihêm”. Lê gelo bi rastî formên wek "ew bên/neyên" yan "ew bihên/nehên" bo zimanê nivîsînê çêtir in?

Di peyva "hatin" ya rader de "h" heye lê hem di pirraniya kurmancî û hem jî pirraniya soranî û herwiha farisî û zazakî de jî "h" di rehê dema niha de ne li kar e.

- Bi soranî "d-êm" (ez têm) yan "y-êm" e, ne *de-hêm" yan *e-hêm.

- Bi zazakî: "yena" (ez têm), ne "ez *hena"

- Bi farisî: "men mî-ayem" yan "men mî-am" (ne *mî-hayem yan mî-ham").

Di zazakî (ameyen), farisî (ameden), hewramî (amay), pehlewî (amd-), avestayî (agem-) de "h" li destpêka peyvê nîne. Di kurmancî û soranî de "-m/ma-/me-" ji nîva peyvê ketiye lê "h" li destpêka peyvê zêde bûye ji ber ku bi taybetî kurmancî ji herfên bideng li destpêkê hez nake.

Lê di kurmancî de jî di pirraniya devokan de "h" tenê li peyva xwerû "hatin" zêde bûye, ne li rehê dema niha -ê- (soranî -ê-, farisî -a- yan -ay-, zazakî -yen-).

Bi kurmancî ji Konyayê bigire heta Zaxo û ji Ermenistanê heta Efrînê "ew t-ên" û "ew na(y)ên" e. "Ew di-hên" û "Ew na-hên" bi Behdînan û Hekariyan ve sinordar e.

Loma zêdekirina "h" li rehê dema niha anku bikaranîna formên wek "ez di-h-ê-m” hîperkorekt e anku mirov wisa zêde hewl dide sererast bike ku taliyê encama wê xelet derdikeve!

Ji[biguherîne]

"hatin": Ji proto-hindûewropî *gwem- ("hatin")

proto-aryayî *a- ("ber bi … ve") + *gem- ("hatin")
avestayî: a-gem- ("hatin")
farisiya kevn: a-gem- ("hatin")
parsî: a-gd- ("hatin")
pehlewî: a-md- ("hatin")
sogdî: a-ğd- ("hatin")
farisî: a-meden ("hatin")
kîrîbatî: a-men- ("hatin")
sîvendî: ā-mēy ("hatin") alfabeya arî
kurmancî: ha-tin ("hatin")
soranî: ha-tin ("hatin")
hewramî: a-may ("hatin")
zazakî: a-meyen ("hatin")
sanskrîtî: gem ("hatin")
latînî: venire ("hatin")
yewnanî: bainein ("hatin")
inglîzî: come ("hatin") ...

Çavkanî: Cheung p.100, Watkins p.33 | Pokorny: 465 f.
Hevreh: zeman, gav, peyam

rehê dema niha "-ê-":

avestayî: - ("çûn")
parsî: ay- ("çûn")
pehlewî: 'y- ("-ê-")
somalî: 'ys- ("-ê-")
farisî: ay- ("-ê-") ("-ê-")
semnanî: ī- ("-ê-")
kîrîbatî: aj- ("-ê-") ... alfabeya arî
kurmancî: -ê-- ("-ê-")
soranî: -ê-- ("-ê-")
hewramî: e-
zazakî: -yen- ("-ê-")
sanskrîtî: ay- ("çûn")
yewnanî: eimi ("ez diçim")
latînî: īre ("çûn") ...

Çavkanî: Cheung p.156, Watkins p.22

Bo rehê -wer- binêre: -wer-

Bi zaravayên kurdî[biguherîne]

[biguherîne]

Werger[biguherîne]


Tewandin[biguherîne]