gihiştin

 Herwiha binêre: gihîştin, gîhiştin, û gîhîştin

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /ɡɘhɘʃˈtɘn/
• Kîtekirin: gi·hiş·tin

Lêker

Lêkera negerguhêz
Rehên niha	-gih- -gihêj- -gêj- -gihîj-
Rehê borî	-gihişt-
TEWANDINA LÊKERÊ

gihiştin negerguhêz (lêkera xwerû)

1. Heta derekê çûn yan hatin.

   Dema em gihiştin malê, bûbû êvar.

2. Dem hebûn bo kirina tiştekê/î.

   Ez negihiştim karê xwe temam bikim.

3. (fêkî yan sebze) Ketin wê qonaxê ku êdî dikarin bên xwarin.

   Ev firingî hê negihiştine, şînik in û nayên xwarin.

4. bi dû ketin, digel beşdar bûn.

   Ez dê bigihim rêbaza Pêşmergeyî.

5. Fêhm kirin.
   • (Tu dikarî tarîxa vê jêgirtinê binivîsî?), Bexçeyê Vîşne, Anton Çexov, Weşanên Nûdem:

     Tiştên em niha nagihîjinê, em ê rojek ji rojan bi dest bixin […]

6. qîm kirin, têr kirin, qîmî (tiştekî) kirin, têrî (tiştekî) kboririn
   • 1986, Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem:

     Welleh birazî ez weke berê me. Doktor emeliyata min dixwaze, lê buha ye, qeweta min nagihîjiyê.

7. mezin bûn
   • 1857, Mela Mûsayê Hekarî, amadekariya Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, di 2022 de hate weşandin, rûpel 163:

     ...evene cil û lîbasê min ên berêne...û paşî saya we gihame mal û dewletê û rûtbeya wezaretê.

     }

Ji wêjeya klasîk

• ~ 1640, Melayê Cizîrî, Dîwan:

  Sîne putxane ye îro me ji dêm û qed û qiştê
  Bi dilê sade çi kim ez ko tecella negihiştê
  Ew e min qibleyê cebhet di qiyam û di qu'ûdê

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: گهشتن

Formên alternatîv

• gehan
• gehijîn
• gehiştin
• gehiyan
• gehîn
• gehîştin
• gehîyan
• gehyan
• geyan
• gêhan
• gêhijîn
• gêhiştin
• gêhiyan
• gêhîn
• gêhîyan
• gêhyan
• gêyan
• gihan
• gihaştin
• gihêjtin
• gihijîn
• gihiyan
• gihîn
• gihîştin
• gihyan
• giyan
• gîhan
• gîhijîn
• gîhiştin
• gîhiyan
• gîhîn
• gîhîştin
• gîhyan
• gîyan

Jê

• bergihiştî
• gihiştî
• negihiştî
• nûgihiştî
• ragihiştin

Têkildar

• gihandin

Etîmolojî

Herwiha gihan, soranî gehan/gehîştin, ji *gediştin, ji *ged- + -iştin/-an; ji forma bêyî a- ya hatin (<*ageden). Bide ber farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (ameden) û [skrîpt hewce ye] (meden), herdu bi maneya hatin. Lê heke hevreha partî [Peyv?] (/⁠wihişt-⁠/, “ber pê ve çûn, bi walî ve livîn”) bibe ne ji wê ye. Herwiha bide ber proto-îranî *gátiš (getiş, “çûn, livîn”), ji proto-hindûewropî *gʷḿ̥tis (“gav avêtin, meşîn, bi rê ve çûn”), hevreha kurmancî gav, avestayî 𐬀𐬌𐬡𐬌-𐬔𐬀𐬌𐬙𐬌 (aⁱβi-gaⁱti), yûnaniya kevn βάσις (básis, “gav”) (>latînî basis (“bingeh”) > gelek zimanên ewropî, îngilîzî base). Di dawiyê de ne diyar e.

Werger

• Almanî : eintreffen → de, ankommen → de, erlangen → de, gelingen → de, ausreifen → de, einfinden → de, einhalten → de, einholen → de, einreisen → de, Einsicht → de m, erreichen → de, erzielen → de, gelangen → de, nachkommen → de, reif werden → de, wachsen → de, zugehen → de, Zugriff → de m, Ankunft → de m
• Erebî : وصول → ar, انضمام → ar, التحاق → ar, تحقيق → ar, نيل → ar, نضوج → ar, ^?التقاء → ar, ^?بلغ → ar, ^?زواج → ar, ^?قدم → ar, ^?وصل → ar
• Farisî : دسترسی → fa, ورود → fa, پخته شدن → fa, دست یافتن → fa, رسیدن → fa, رسیدن → fa, ^?وصل → fa, ^?وصل بودن → fa
• Îngilîzî : access → en, advance → en, arrival → en, develop → en, improve → en, accession → en, attain → en, attainment → en, progress → en, link up → en, maturing → en, (2) to have time for → en, to be done → en, to be avilable → en, (4) join → en, ^?blow in → en, ^?adulthood → en, ^?arrive → en, ^?come at → en, ^?come of age → en, ^?come to hand → en, ^?come up with → en, ^?conductor → en, ^?cut one's wizdom teeth → en, ^?disperse → en, ^?full age → en, ^?get at → en, ^?get there → en, ^?getting to → en, ^?legal age → en, ^?maturation → en, ^?overtake → en, ^?pubescence → en, ^?pull up with → en, ^?pupate → en, ^?pupating → en, ^?pupation → en, ^?ride down → en, ^?ripening → en, ^?riping → en, ^?run to → en
• Îtalî: arrivare → it, giungere → it
• Swêdî: mogna → sv, anlända → sv, komma fram → sv, utvecklas → sv
• Tirkî : kavuşmak → tr, aksetmek → tr, baliğ olmak → tr, dayanmak → tr, değmek → tr, erişmek → tr, ermek → tr, gelmek → tr, idrak → tr, idrak etmek → tr, intikal etmek → tr, mazhariyet → tr, muvasalat etmek → tr, nail olmak → tr, olgunlaşmak → tr, özümlemek → tr, pişmek → tr, tutmak → tr, ulaşmak → tr, uzanmak → tr, varılmak → tr, varmak → tr, vasıl olmak → tr, vusul bulmak → tr, yetişmek → tr, yetmek → tr, yürümek → tr, kemale ermak → tr, ruh → tr, tekamül etmek → tr

(fêkî yan sebze) Ketin wê qonaxê ku êdî dikarin bên xwarin. (3)

• Almanî : reifen → de
• Îngilîzî : to mature → en, to ripen → en
• Erebî : نَضِجَ (naḍija)
• Bretonî : azvediñ, azviñ → br, dareviñ → br
• Katalanî : madurar → ca
• Spanî : madurar → es
• Fînî : kypsyä → fi
• Fransî: mûrir → fr
• Yûnanî : ωριμάζω → el (orimázo)
• Îtalî : maturare → it
• Qazaxî : пісу (pisüw)
• Holendî : rijpen → nl, rijp worden
• Oksîtanî : madurar → oc, amadurar → oc
• Portugalî : amadurecer → pt, maturar
• Rusî : созреть → ru (sozretʹ)
• Samiya bakurî : láddat → se
• Şîngazîcayî : huiva
• Swêdî : mogna → sv
• Tirkî : olgunlaşmak → tr
• Walonî : meuri → wa, mawri → wa

Navdêr

gihiştin m

1. Hatinaa yan çûna heta derekê yan cihekî.

   Em bi gihiştina wan ya vê derê dilxweş bûn.

Tewandin

Tewandina gihiştin

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	gihiştin	gihiştin
Îzafe	gihiştina	gihiştinên
Çemandî	gihiştinê	gihiştinan
Nîşandera çem.	wê gihiştinê	wan gihiştinan
Bangkirin	gihiştinê	gihiştinino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	gihiştinek	gihiştinin
Îzafe	gihiştineke	gihiştinine
Çemandî	gihiştinekê	gihiştininan

Etîmolojî

Li jor li beşa lêkerê binêre.

Werger

• Tirkî:, kavuşma → tr, eriş → tr, erişim → tr, erişme → tr, erme → tr, gelişim → tr, iktiran → tr, neşvünema → tr, pişme → tr, olgunlaşma → tr, tekâmül → tr, ulaşma → tr, uzanma → tr, varılma → tr, varma → tr, vusul → tr, yetişme → tr, yetme → tr, vasıl → tr, vuslat → tr