bûn

Ji Wîkîferheng
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Kurdî[biguherîne]

Tewandina lêkera bûn
RP.
Niha
–b–
ez dibim
tu dibî
ew dibe
em, hûn, ew dibin
RP.
Boriya
sade
–bû–
ez bûm
tu bûyî
ew
em, hûn, ew bûn
Ji bo hemû formên din:
1rightarrow.png bûn (Tewandin)
Zarrokek nûbûyî

lêkera xwerû, negerguhêz
navdêr,

Wate[biguherîne]

  1. Rewşa berdewam ya kesekî yan tiştekî diyar dike.
    • Ez kurd im.
    • Tu kî ?
    • Ew mamoste ?
  2. Guherrîna rewşê diyar dike.
    • Ew kengî mamoste?
  3. welidîn, ji dayik bûn
    • Kurrê te kengî bûye?

Ji wêjeya klasîk[biguherîne]

Çengalê zulfan tab-i da
Da 'işq-i hil bit pêl-i-pêl
Qelbê me bê cellab-i da
(Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Tewandin[biguherîne]

Statîk
1. Piştî dengdarekê:
Dema peyva berî wê bi tîpek dengdar bi dawî tê:

  • Ez … im    (Ez Azad im.)
  • Tu … î    (Tu heval î.)
  • Ew … e    (Ew cîran e.)
  • Em … in    (Em kurd in.)
  • Hûn … in    (Hûn baş in?)
  • Ew … in    (Ew şivan in.)

2. Piştî bêdengekê:
Dema peyva berî wê bi tîpek bêdeng bi dawî tê:

  • Ez … me    (Ez ne mamoste me.)
  • Tu … yî    (Tu hêja yî.)
  • Ew … ye    (Ew kî ye?)
  • Em … ne    (Em gundî ne.)
  • Hûn … ne    (Hûn ji kû ne?)
  • Ew … ne    (Ew çi ne?)

Dînamîk (tewandin)
1. berî peyva serekî:

  • Ez dibim …    (Ez dibim mamoste.)
  • Tu dibî …    (Tu dibî mamoste.)
  • Ew dibe …    (Ew dibe mamoste.)
  • Em dibin …    (Em dibin mamoste.)
  • Hûn dibin …    (Hûn dibin mamoste.)
  • Ew dibin …    (Ew dibin mamoste.)

2. Li dû peyva serekî:

  • Ez … dibim    (Ez mezin dibim)
  • Tu … dibî    (Tu mezin dibî)
  • Ew … dibe    (Ew mezin dibe)
  • Em … dibin    (Em mezin dibin)
  • Hûn …. dibin    (Hûn mezin dibin)
  • Ew … dibin    (Ew mezin dibin)

Ji[biguherîne]

Ji proto-hindûewropî *bʰuH-, proto-aryayî *bew-, hevreha avestayî bew-, farisiya kevn bev-, pehlewî û sogdî bu-, farisî بودن (bûden), soranî بوون (bûn), zazakî biyayen, hewramî biyay, sanskrîtî भवति (bhevetî), rusî быть (biyti), lîtwanî būti, bretonî buot, yûnaniya kevn φύω (phuō), latînî fui. Bo etîmolojiya rehên dema niha ya statîk, binere: im, î, e û in.

avestayî: bew- ("bûn")
farisiya kevn: bev- ("bûn")
parsî: bu- ("bûn")
pehlewî: bu- ("bûn")
sogdî: bu- ("bûn")
farisî: bûden / bāš- ("bûn")
talîşî: be- ("bûn")
kurmancî: bûn / -b- ("bûn")
soranî: bûn / -be- ("bûn")
hewramî: biyay- / b- ("bûn")
zazakî: bîyayene / b-- ("bûn")...
sanskrîtî: bhev- ("bûn")
yewnanî: phu ("bûn")
latînî: fui ("bûn")
inglîzî: be ("bûn")...

Çavkanî: Cheung p.17, Watkins p.11, Etymonline | Pokorny: 146 f.

Bikaranîn[biguherîne]

Lêker:

Navdêr:

Werger[biguherîne]