bûn

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

  • (Standard) IPA: /buːn/
  • (Devkî) IPA: /byːn/, /biːn/, /vuːn/, /wuːn/

Lêker[biguherîne]

bûn (lêkera negerguhêz)
Raya dema niha: –b
RP.
Niha
ez dibim
tu dibî
ew dibe
em, hûn, ew dibin
Fermanî Yekjimar bibe
Pirjimar bibin
Raya dema borî: –
RP.
Boriya
sade
ez bûm
tu bûyî
ew
em, hûn, ew bûn
Formên din:1rightarrow.png Tewandin:bûn
Zarrokek nûbûyî

bûn lêkera xwerû, negerguhêz

  1. Rewşa berdewam ya kesekî yan tiştekî diyar dike.
    • Ez kurd im.
    • Tu kî ?
    • Ew mamoste ?
  2. Guherrîna rewşê diyar dike.
  3. welidîn, ji dayik bûn, Xwedê dan, hatin dinyayê:
    • Kurrê te kengî bûye?

Ji wêjeya klasîk[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Tewandin[biguherîne]

  • -b-

Statîk
1. Piştî dengdarekê:
Dema peyva berî wê bi tîpek dengdar bi dawî tê:

  • Ez … im    (Ez Azad im.)
  • Tu … î    (Tu heval î.)
  • Ew … e    (Ew cîran e.)
  • Em … in    (Em kurd in.)
  • Hûn … in    (Hûn baş in?)
  • Ew … in    (Ew şivan in.)

2. Piştî bêdengekê:
Dema peyva berî wê bi tîpek bêdeng bi dawî tê:

  • Ez … me    (Ez ne mamoste me.)
  • Tu … yî    (Tu hêja yî.)
  • Ew … ye    (Ew kî ye?)
  • Em … ne    (Em gundî ne.)
  • Hûn … ne    (Hûn ji kû ne?)
  • Ew … ne    (Ew çi ne?)

Dînamîk (tewandin)
1. berî peyva serekî:

  • Ez dibim …    (Ez dibim mamoste.)
  • Tu dibî …    (Tu dibî mamoste.)
  • Ew dibe …    (Ew dibe mamoste.)
  • Em dibin …    (Em dibin mamoste.)
  • Hûn dibin …    (Hûn dibin mamoste.)
  • Ew dibin …    (Ew dibin mamoste.)

2. Li dû peyva serekî:

  • Ez … dibim    (Ez mezin dibim)
  • Tu … dibî    (Tu mezin dibî)
  • Ew … dibe    (Ew mezin dibe)
  • Em … dibin    (Em mezin dibin)
  • Hûn …. dibin    (Hûn mezin dibin)
  • Ew … dibin    (Ew mezin dibin)

Ji[biguherîne]

Ji proto-hindûewropî *bʰuH-, proto-aryayî *bew-, hevreha avestayî bew-, farisiya kevn bev-, pehlewî û sogdî bu-, farisî بودن  (bûden), soranî بوون (bûn) (bûn), zazakî biyayen, hewramî biyay, sanskrîtî भवति (bhevetî), rusî быть (biyti), lîtwanî būti, bretonî buot, yûnaniya kevn φύω (phuō), latînî fui. Bo etîmolojiya rehên dema niha ya statîk, binere: im, î, e û in.

avestayî: bew- ("bûn")
farisiya kevn: bev- ("bûn")
parsî: bu- ("bûn")
pehlewî: bu- ("bûn")
sogdî: bu- ("bûn")
farisî: bûden / bāš- ("bûn")
talîşî: be- ("bûn")
kurmancî: bûn / -b- ("bûn")
soranî: bûn / -be- ("bûn")
hewramî: biyay- / b- ("bûn")
zazakî: bîyayene / b-- ("bûn")...
sanskrîtî: bhev- ("bûn")
yewnanî: phu ("bûn")
latînî: fui ("bûn")
inglîzî: be ("bûn")...

Çavkanî: Cheung p.17, Watkins p.11, Etymonline | Pokorny: 146 f.

Bikaranîn[biguherîne]

Lêker:

Navdêr:

Werger[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî bûn  bûn 
Îzafe bûna  bûnên 
Çemandî bûnê  bûnan 
Nîşandera çemandî   bûnê  wan  bûnan 
Bangkirin bûnê  bûnino 
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî bûnek  bûnin 
Îzafe bûneke  bûnine 
Çemandî bûnekê  bûninan 

bûn

  1. Wateya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn wateya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Werger[biguherîne]