ala

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî ala ala
Îzafe alaya alayên
Çemandî ala alayan
Nîşandera çemandî wê ala wan alayan
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî alayek alayin
Îzafe alayeke alayine
Çemandî alayekê alayinan
alaya Kurdistanê anku Alaya Rengîn

1. rengên welatekî[biguherîne]

navdêr,

  1. perçem, elem, direfş,
    sembola welatekî yan jî yekîneyek din ya siyasî
    (bi taybetî wek parçeyek cil ya ji çend rengan û carine ji nexşan pêkhatî)
    • Alaya Kurdistanê ji jor ve sor, spî û kesk e û di navê de jî rojek zer heye.

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Hevwate[biguherîne]

Ji[biguherîne]

hevreha soranî ئاڵا (ała), farisî علم ('elem), hemû ji erebî علم ('elem: ala; nîşan, îşaret), têkilî elamet. Bo hin peyvên din jî ku tê de "'e-" ya erebî (eyn + e) di kurdî de dibe "a-" binere "alif, aqil". Bo ketina M ji dawiyê bide ber kurmancî "zik" û farisî şikem.

Etîmolojiyeke din ya ihtimal dikare "ala/ela" (rengîn) ya ji tirkî be. Herwiha dikare were texmînkirin ku ji erebî اعلاء (e'lai: bilindtir, berztir, balatir) be ku forma berhevdanê ji rengdêra عالي ('alî: bilind, berz, bala) ye. Têkiliya peyva "ala" bi "al/alî" (rex, teref, hêl) ya kurdî ve nîne, ew etîmolojiya gelêrî ye ji ber ku bi "-a" di kurdî de rengdêr tên çêkirin, ne navdêr.

Ji wêjeyê[biguherîne]

Ala rengîn pîroz û xweş, te hildigrim diçim bimeş
Tu'l ser milên xortên ciwan, di nav te de yek rojek geş
Ala sê reng î tu, bi nav û deng î tu, nişana ceng î tu
Ey xortê Kurdan silavê lê bikin.

Îro me tu kirye himbêz, rojek wê bê te bikin rêz
Li ser bana, li eywana, roja şadî bi xeml û xêz
Kesk û sor û zer î, nîşana zafer î
Ey keçên Kurdan silavê lê bikin.

Te bi zîv û zêr tevde kildim, roja cengê ez te hildim
Ger ez bimrim, ger ez rabim,
Cegerxwîn im serbilind im

Ala sê rengîn î, pîroz û şêrîn î, nîşana mizgîn î
Ey xortê Kurdan silavê lê bikin.'* (Cigerxwîn: Ala rengîn)

[biguherîne]

Werger[biguherîne]

2. bilind, berz, bala[biguherîne]

rengdêr

Wate[biguherîne]

  1. bilind, berz, bala

    • erşê ala (esmanê bilind)

Ji[biguherîne]

ji erebî اعلاء (e'la: bilindtir, berztir, balatir) be ku forma berhevdanê ji rengdêra عالي ('alî: bilind, berz, bala) ye.

3. rengîn; sor; pîvazî[biguherîne]

rengdêr
navdêr, nêr

Wate[biguherîne]

  1. rengîn
  2. sor
  3. pîvazî, pembeyî, pînk

Ji[biguherîne]

ji tirkî ala, ela, têkilî alaca ya tirkî.

Inglîzî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

ala

  1. çeng, bal [1]

Fînî[biguherîne]

navdêr

Wate[biguherîne]

  1. bergeh

Bide ber[biguherîne]

Tirkî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

ala

  1. birdobelek
  2. çavmeşinî
  3. şifta reş a stûyê kewê== Latînî ==

navdêr

Wate[biguherîne]

  1. bask

Çavkanî[biguherîne]

  1. Ferhenga Kurdî-Îngîlîzî ya Salah Sadallah