zevî

 Herwiha binêre: zêvî û zevi

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /zɛˈviː/

• Deng (Bidlîs):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• Kîtekirin: ze·vî

Navdêr

Zeviyek li havînê.

zevî m

1. (çandinî) Erdê çandinê; axa ku dexlûdan (genim / ceh û hwd) lê tê çandin.

   Zeviyeke çandî; zeviyeke kêlayî; zeviyeke dirûyî / dirûtî.

   • Rojtira dinê xweyî xulamê xwe sibê zû radike û dişîne zevîyê biçine. — (1936, H. Tûmanyan, Xweyî û Xulam, werger: Casimê Celîl)
   • Adar go: - Dilê min mêrg û zevî
     Xezalê, canê, kuda direvî...
     Hergê bilbilî, ez - gula kezî,
     Gulê dihêlî, kuda dibezî... — (Fêrîkê Ûsiv, Dengê Şero)
2. (bi berfirehkirinê) Maneya vê madeyê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

   Hevmane: erd, ax, zemîn, telan

   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Tewandin

Tewandina zevî

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	zevî	zevî
Îzafe	zeviya	zeviyên
Çemandî	zeviyê	zeviyan
Nîşandera çem.	wê zeviyê	wan zeviyan
Bangkirin	zeviyê	zeviyino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	zeviyek	zeviyin
Îzafe	zeviyeke	zeviyine
Çemandî	zeviyekê	zeviyinan

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: زه‌ڤی
• kurdî-krîlî: зәви

Formên alternatîv

• zêvî
• (Reşwî) zevi

Jê

• zevîçandin
• zevîçin
• zevîçinî
• zevîçîn
• zevîçînî

Têkildar

• bêwan
• çêregeh
• hêrg
• kêlgeh
• mêrg
• pirêze
• şov

Etîmolojî

Ji proto-hindûewropî *dʰéǵʰōm (“ax, erd”). Hevreha soranî زه‌وی (zewî), kurdiya başûrî zeẅi, hewramî zemîn, farisî berê زمی‎ (zemî) û niha زمین (zemîn), pehlewî zemîg, osetî зӕхх (zæxx), avestayî 𐬰𐬆𐬨‎ (zəm) û 𐬰𐬃‎ (zā̊), sanskrîtî ज्मः (jmáḥ) û क्षम् (kṣám), latviyayî zeme, lîtwanî žẽmė, çekî země, slovakî zem, polonî ziemia, bulgarî земя́ (zemyá) rûsî земля́ (zemlyá), latînî humus, yûnaniya kevn χθών (khthṓn), toxarî B keṃ, toxarî tkaṃ, hîtîtî 𒋼𒂊𒃷 (te-e-kán /tēkan/), albanî dhe. Cotreha zemîn.

Ji heman rehî herwiha peyva proto-hindûewropî *ǵʰm̥mṓ (mirov, mêr, "axî, kesên ji axê çêbûyî") ku serekaniya peyvên bi wateya mirov yan mêr yên hinek zimanên hindûewropî ye, bo nimûne: latînî hemō û homō (bidin ber latînî humus anku ax, zevî, erd), lîtwaniya kevn žmuõ û lîtwaniya nû žmogùs, inglîziya kevn guma.

Bo diyardeya çêkirina peyvên bi wateya mêr, mirov ji peyvên bi wateya ax, erd bidin ber îbranî אדם (adám: mêr, mirov, benîadem, ademîzad) û אדמה (adamá: ax, erd, zevî).

Çavkanî:

• Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
• Horn, Paul (1893), Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingeha etîmolojiya farisî] (bi almanî), Strasbourg: K.J. Trübner
• Kloekhorst, Alwin (2008): Etymological Dictionary of the Hittite Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 5), Leiden, Boston: Brill.
• Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon . University of Leiden.
• The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
• Цаболов, Р. Л. [Cabolov, R. L., Tsabolov, R. L.] (2001-2010), Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка [Emcmoloƨcčeskcc̆ slovarʹ kurδskoƨo jazyka, Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî] (bi rusî), Moskova
• Watkins, Calvert (2007), The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots (bi îngilîzî), çapa 2an, Boston: Houghton Mifflin

Bi zaravayên din

• Soranî: زەوی (zewî) zewîn, kêlge
• Zazakî: zimê, zemîn, hêga
• Hewramî: zemîn

Werger

• Afrîkansî: veld → af
• Akadî: 𒀀𒊮 n (eqlu), 𒀀𒃼 n (ugāru)
• Albanî: arë → sq
• Almanî: Feld → de nt, Acker → de n, Weide → de m, Esch → de n, Flur → de m, landwirtschaftliche Nutzfläche m, Trade m, Weideland → de nt, Ackerland → de nt
• Andî: хур (xur)
• Aramî: חקלא n (ḥaqlā)

  Nahwatliya klasîk: milli, cuemitl

  Siryaniya klasîk: ܚܩܠܐ n (ḥaqlā)

• Avarî: хур (xur)
• Başkîrî: баҫыу (baθïw), көтөүлек (kötöwlek)
• Bayerî: Foid, Föjd
• Bulgarî: ни́ва → bg m (níva)
• Conxayî: ཞིང (zhing)
• Çamicuroyî: pawa
• Çekî: pastvina → cs m, pole → cs nt
• Çerokî: ᏠᎨᏏ (tlogesi)
• Çeyenî: ho'eo'o
• Çînî:

  Dunganî: тан (tan)

  Mandarînî: 田 → zh (tián), 田野 → zh (tiányě)

• Çuvaşî: уй (uj)
• Danmarkî: mark → da g, ager → da g
• Endonezyayî: ladang → id
• Erebiya başûrî ya kevn: 𐩢𐩤𐩡 n (ḥql), 𐩯𐩱𐩵 n (s³ʾd)
• Erebî: حَقْل n (ḥaql), ضَيْعَة m (ḍayʕa)

  Erebiya misrî: حقل n (ḥaql)

• Ermenî: դաշտ → hy (dašt), հանդ → hy (hand), արտ → hy (art)
• Esperantoyî: kampo
• Estonî: väli, põld → et, nurm
• Etiyopiya klasîk: ፂዖት m (ṣ́iʿot), ገራህት n (gäraht)
• Fenîkî: 𐤔𐤃 n (šd)
• Fînî: laidun → fi, pelto → fi, vainio → fi
• Fransî: champ → fr n
• Gaelîka skotî: achadh n, blàr n, dail m, magh n, mìn n, raon n
• Galîsî: leira n, agro n, terreo → gl n
• Galoyî: tio n
• Galûrîsî: campu
• Gotî: 𐌰𐌺𐍂𐍃 n (akrs)
• Gurcî: ველი (veli)
• Holendî: veld → nl nt, akker → nl nt, wei → nl m, weide → nl m, weiland → nl nt
• Îbranî: שָׂדֶה → he n (sadé)
• Îngilîziya kevn: æcer n
• Îngilîziya navîn: feeld
• Îngilîzî: field → en
• Îrlendî: páirc → ga m, gort n, garraí n, fál n
• Îtalî: campo → it n
• Îvatanî: takey
• Îzlendî: akur → is n
• Japonî: 畑 → ja (はたけ, hatake), 耕地 → ja (こうち, kōchi)
• Katalanî: camp → ca n
• Kîkûyûyî: mũgũnda sinif c3
• Koreyî: 밭 → ko (bat)
• Kornî: gwel n
• Latînî: campus, ager → la n
• Latviyayî: lauks → lv n
• Lîtwanî: laukas n
• Lueyî: ᦺᦣᧈᦓᦱ (hay¹naa)
• Mòçenoyî: vèlt nt
• Makedonî: ни́ва m (níva), по́ле nt (póle), па́сиште nt (pásište)
• Mançûyî: ᡠᠰᡳᠨ
• Maorî: whīra, pātiki
• Mecarî: mező → hu
• Misrî: (ꜣḥt m), (sḫt m), (jꜣdt m)
• Normandî: clios n, cllos n, courti n
• Norwecî:

  Norweciya bokmålî: åker → no n

• Ojibweyî: gitigaan
• Osmanî: تارلا (tarla)
• Polonî: pastwisko → pl nt, pole → pl nt
• Portugalî: campo → pt n, terreno → pt n
• Romanyayî: câmp → ro
• Rusî: па́стбище → ru nt (pástbišče), по́ле → ru nt (póle)
• Samiya bakurî: bealdu
• Sanskrîtî: क्षेत्र → sa nt (kṣetra)
• Sardinian:

  Sardînî: campu

  Sardînî: campu

• Sassarîsî: gampu
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: па̏шња̄к n, по̏ље nt

  Latînî: pȁšnjāk → sh n, pȍlje → sh nt

• Slaviya kevn:

  Kirîlî: полѥ nt (polje)

• Slovenî: pašnik n, polje → sl nt
• Sorbî:

  Sorbiya jêrîn: pólo nt

• Spanî: campo → es n
• Sûmerî: 𒀀𒊮 (ašag), 𒀀𒃼 (agar)
• Swabî: Fäld
• Swahîlî: shamba → sw sinif c5/c6
• Swêdî: fält → sv nt, åker → sv g
• Talîşî:

  Talişî: دشت (dašt)

• Şîngazîcayî: shiunga sinif c7/c8
• Tarifitî: iyyar n
• Tayî: ทุ่ง → th (tûng), ไร่ → th (râi), นา → th (naa)
• Telûgûyî: చేను → te (cēnu), పొలము → te (polamu)
• Temazîxtiya atlasa navendî: ⵉⴳⵔ n (igr)
• Tetûmî: to'os, rai-luan, kampu
• Tirkî: tarla → tr
• Toxarî B: mīṣe
• Ugarîtî: 𐎌𐎄 n (šd), 𐎜𐎂𐎗 n (ủgr)
• Viyetnamî: ruộng → vi
• Voroyî: põld
• Weylsî: cae → cy n
• Ximêrî: ចំការ → km (cɑmkaa)
• Yidîşî: פֿעלד nt (feld)
• Yûnanî: αγρός → el n (agrós), λιβάδι → el nt (livádi)

  Kevn: ἀγρός n (agrós)

  Yûnaniya mîkenî: 𐀑𐀴𐀕𐀙 (ki-ti-me-na), 𐀀𐀒𐀫 (a-ko-ro)

Ev beşa Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya field a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.