erd

 Herwiha binêre: êrd û Erd

Kurmancî

Bilêvkirin

•  IPA^(kilîd): /ʕɜɾd/

• Deng (Amed):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• Deng (Êlih):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• Deng (Bidlîs):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• Kîtekirin: erd

Navdêr 1

erd m

1. Cih, der û zemînên ku em pê lê dikin.
   • 2018, Hesen Huseyîn Denîz, “Li welatê min bihar tê”, li ser Kovara Bîrnebûn, hejmar 71, rûpel 31:

     Darên kesk tev reş bûn. Giyayê teze tev bû pîşo. Fêkiyên li ser daran çilmisîn. Pel tev weşiyan. Qurmên daran bûn rejî, yek bi ser yekê de qulipîn erdê...

   • ~ 1720, Mela Hisênê Bateyî, Mewlûda Kurdî:

     Hem kelî ew behr û kef da û dûxan,
     Kef bûye erd û dûxan bû asîman.
     Nîveka dî çêkirin jê çarî çîz

Tewandin

Tewandina erd

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	erd	erd
Îzafe	erda	erdên
Çemandî	erdê	erdan
Nîşandera çem.	wê erdê	wan erdan
Bangkirin	erdê	erdino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	erdek	erdin
Îzafe	erdeke	erdine
Çemandî	erdekê	erdinan

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: عه‌رد, ئه‌رد

Formên alternatîv

• 'edir
• 'edr
• 'erd
• 'erz
• edir
• edr
• erz

Jê

• bêerd
• bêerdî
• bierd
• bierdî
• binerd
• binerdî
• erddar
• erddarî
• erdî
• sererd
• sererdî

Etîmolojî

Li ser etîmoljiya peyva kurdî erd lihevkirin di navbera zimannasên kurdî de peyda nebûye. Bi dibetiya mezin, ji proto-hindûewropî *h₁er- tê. Hevreha zazakî erd.

Li gorî hin çavkaniyan, peyva erd ji erebî أرض (erḍ) (erd, ax, zevî) tê. Hevreha akadî 𒆠 (erṣetu), aramî ܐܪܥܐ / ארעא (era'), îbranî ארץ (eretz). Ew hemû ji proto-samî *ʾarṣ́-. Lê ev teorî muhtemelen ji bo kurmanciyê ne rast e, ji ber ku dengê ku ji aliyê tîpa erebî ya "ض"(ḍ) ve tê nimandin di kurdî de bi giştî dibe dengê tîpa kurdî ya "z" (îngl. voiced alveolar fricative). Bo nimûne: raḍi > razî, remeḍan > remezan. Vê guhartinê li zaravayê soranî û li zimanên farsî û ûrdû rû da: soranî عه‌رز ('eriz), farisî ارض (erz), ûrdûyî ارض (erz) Yanî, heye ku peyva erz ya ku di soranî, farsî û ûrdû de tê bi kar anîn ji erebî أرض (erḍ) tê. Lê belê, ev herwiha ji bo kurmanciyê nikare bê gotin. Ji ber vê yekê, peyva erd hevreheke çewt (false cognate) a peyva erebî أرض (erḍ) e û muhtemelen peyveke proto-hindûewropî ye.

[[Rast e, hevwate ya peyva "earth" ya Îngilîzî ye. Etîmolojiya peyva "earth": https://en.wiktionary.org/wiki/earth ]]

Çavkanî:

• Muhammed, Husein. Rehnas. Ferhenga etîmolojî ya kurdî. Kurdish Etymological Dictionary
• Chyet, Michael L. (2003), “erd”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî‎^[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press
• لغتنامه دهخدا [Ferhenga Dihxoda] (farisî-farisî): [2]
• Cabolov, R. L. (2001–2010), Etimologičeskij slovarʹ kurdskovo jazyka [Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî] (bi rusî), Moskova: Russian Academy Press Vostochnaya Literatura

Werger

• Fransî: sol → fr n, terre ferme → fr m
• Îngilîzî: ground → en, earth → en
• Tirkî: yer → tr, zemin → tr, yer yüzü → tr

Navdêr 2

erd n

1. xwelî, ax
2. zevî
   • 1998, Yaşar Kemal, tercimekirina Firat Cewerî, Dara hinarê, Nûdem, →ISBN :

     Ew ê niha ji nava erdan werin. Hê ro nuh çûye ava.

3. erazî, milk
4. welat

Tewandin

Tewandina erd

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	erd	erd
Îzafe	erdê	erdên
Çemandî	erdî, êrd	erdan
Nîşandera çem.	wî erdî	wan erdan
Bangkirin	erdo	erdino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	erdek	erdin
Îzafe	erdekî	erdine
Çemandî	erdekî	erdinan

Werger

xwelî, ax

• Fransî: terre → fr m
• Tirkî: toprak → tr

zevî

• Fransî: champ → fr n
• Îngilîzî: farmland → en
• Tirkî: tarla → tr

erazî, milk

• Fransî: domaine → fr n, propriété → fr m
• Îngilîzî: property → en, estate → en
• Tirkî: arazi → tr

welat

• Fransî: pays → fr n
• Îngilîzî: country → en
• Tirkî: ülke → tr

Anagram

• der, edr, red