zêr

 Herwiha binêre: Zer, zer, û ẓer

Kurmancî

Bilêvkirin

•  IPA^(kilîd): /zˤeːr/, زێڕ
• Kîtekirin: zêr

Navdêr

Zêr (1) di nav sîstema vedorî ya elementan de.

Kîloyeke zêr. (1)

Peristgeha Zêrîn ya sîkhan li Hindistanê

zêr n, r-ya req

1. (kîmya) altûn, tela,
   madenek zer yê bihagiran e
   (bi taybetî bo çêkirina gustîl, guhar, gerdenîk û bazinan tê bikaranîn)
2. hûrdeyê zêrrîn

   pênc zêr

3. (mecazî) hêja, jêhatî

   Wele tu zêr î!

Ji wêjeya klasîk

• ~ 1620, Feqiyê Teyran, Dîwan:

  Selweya bih û sêvan 14*
  Belçîm ji zîv û zêra
  Heram in xew di şêvan

Tewandin

Tewandina zêr

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	zêr	zêr
Îzafe	zêrê	zêrên
Çemandî	zêrî	zêran
Nîşandera çem.	wî zêrî	wan zêran
Bangkirin	zêro	zêrino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	zêrek	zêrin
Îzafe	zêrekî	zêrine
Çemandî	zêrekî	zêrinan

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: زێڕ
• kurdî-krîlî: зер'

Formên alternatîv

• Au (Sembol)

Jê

• zêrandin
• zêrandî
• zêringer
• zêringerî
• zêrî
• zêrîn
• zêrînî
• zêrîtî

Etîmolojî

Hevreha soranî زێڕ (zêrr), kirmaşanî zerr, zazakî zern / zer, belûçî û farisî زر (zer), tacîkî зар (zer), pehlewî zer, osetî зæрин (zerîn), avestayî zerenye-, hexamenişî derenye-, sanskrîtî hîrenye-, latviyayî zelts, rusî золото (zoloto), polonî złoto, bosnî, çekî, slovakî, slovenî û xirwatî zlato, makedonî û sirbî злато (zlato), îngilîzî gold, almanî Gold, danmarkî û swêdî guld, norwecî gull, holendî goud... hemû ji proto-hindûewropî *ǵʰel- (zer; biriqîn - ǵ-ya proto-hindûewropî di zimanên îranî de dibe "z" û "l" dibe "r"). Herwiha hevreha zer ya kurmancî.

Çavkanî: Horn p.145, Watkins p.29, Etymonline

Bide ber

• bronz
• zîv

Herwiha binêre

Sîstema vedorî ya elementan  

H

He

Li

Be

B

C

N

O

F

Ne

Na

Mg

Al

Si

P

S

Cl

Ar

K

Ca

Sc

Ti

V

Cr

Mn

Fe

Co

Ni

Cu

Zn

Ga

Ge

As

Se

Br

Kr

Rb

Sr

Y

Zr

Nb

Mo

Tc

Ru

Rh

Pd

Ag

Cd

In

Sn

Sb

Te

I

Xe

Cs

Ba

La

*

Hf

Ta

W

Re

Os

Ir

Pt

Au

Hg

Tl

Pb

Bi

Po

At

Rn

Fr

Ra

Ac

**

Rf

Db

Sg

Bh

Hs

Mt

Ds

Rg

Uub

Uut

Uuq

Uup

Uuh

Uus

Uuo

*

Ce

Pr

Nd

Pm

Sm

Eu

Gd

Tb

Dy

Ho

Er

Tm

Yb

Lu

**

Th

Pa

U

Np

Pu

Am

Cm

Bk

Cf

Es

Fm

Md

No

Lr

Baweriyên gelêrî

• 2013 kanûna paşîn, Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê:

  Jêhat Zekî Taher: Dema em zarok bûn û diranê me yî şîrî diket, me ew diranê ketî hildigirt, li rojê dinêrî û me ji rojê re digot: Rojê, wişte diranek ketînî (şîrînî), ka diranek zêrrînî. Û me ew diranê ketî bi hêla rojê de diavêt û berba dikir.

Werger

• Abazayî: хяпщ (xjapš̍)
• Abxazî: ахьы (āx̍ə)
• Açehî: meuih
• Adîgeyî: дышъ (dəŝ), дышъэ (dəŝɛ)
• Afarî: dahab
• Afrîkansî: goud → af
• Akadî: 𒆬𒄀 (ḫurāṣu, KUG.GI)
• Albanî: ar → sq n
• Almanî: Gold → de nt

  Frankoniya navendî: Jold

  Almaniya Pennsylvania: Gold nt

• Altayiya başûrî: алтын (altïn)
• Amharî: ወርቅ (wärḳ)
• Andî: мисиди (misidi)
• Apaçî:

  Apaçiya rojava: ooro

• Apabhramsayî: तारउ n (tārau)
• Aragonî: oro n
• Aramî:

  Aramiya nû ya asûrî: ܕܲܗܒ݂ܵܐ n (dāhwa)

  Îbranî: דַהבָא n (dahbā’)

  Siryanî: ܕܗܒܐ n (dahbā’)

• Arçî: мисыртту (misərttu)
• Aromanî: malamã
• Asamî: সোণ (xün), স্বৰ্ণ (sorno)
• Astûrî: oru → ast n
• Atong (Hindistan): sona
• Avarî: месед (mesed)
• Aymarayî: quri → ay, chuqi
• Aynuyî: コンガネ (kongane)
• Azerî: altın → az, qızıl → az
• Bambarayî: sanu
• Baskî: urre → eu, urrezko
• Başkîrî: алтын (altïn)
• Batsbî: ოქრო̆ (okrŏ)
• Bayerî: Goid
• Belarusî: зо́лата nt (zólata)
• Belûçî: طلا (talá, tilá), زر (zar)
• Bengalî: সোনা → bn (śona), জর → bn (jôr)
• Berberî:

  Temazîxtiya atlasa navendî: ⵓⵔⵖ n (urɣ)

  Kabîlî: ureɣ n, ddheb n

  Taşelhitî: urɣ n

• Bîkoliya naverast: bulawan
• Bojpûrî: 𑂍𑂢𑂍 (kanak)
• Bontociya rojhilatî: fialitok
• Brajî: कनक n (kanak)
• Bretonî: aour → br n, aouroù p
• Bruneyî: amas
• Bukar-sadung bidayuhî: amas
• Bulgarî: зла́то → bg nt (zláto)
• Burmayî: ရွှေ → my (hrwe)
• Buryatî: алтан (altan)
• Ciguayoyî: tuob
• Çakmayî: 𑄥𑄧𑄚 (sanā)
• Çeçenî: деши (deši)
• Çekî: zlato → cs nt
• Çerokî: ᎠᏕᎸ ᏓᎶᏂᎨ (adelv dalonige), ᎠᏕᎳ ᏓᎶᏂᎨ (adela dalonige)
• Çeyenî: véhone-ma'kaata
• Çîçewayî: golide sinif c1a
• Çînî:

  Kantonî: 金 (gam¹), 金子 (gam¹ zi²), 黃金 / 黄金 (wong⁴ gam¹)

  Hakkayî: 金 (kîm), 黃金 / 黄金 (vòng-kîm)

  Mandarînî: 金 → zh (jīn), 金子 → zh (jīnzi), 黃金 / 黄金 → zh (huángjīn)

  Min dongî: 金 (gĭng), 黃金 / 黄金 (uòng-gĭng)

  Minnanî: 金 → zh-min-nan (kim), 黃金 / 黄金 → zh-min-nan (hông-kim, n̂g-kim)

  Wuyî: 金

• Çuvaşî: ылтӑн (yltăn)
• Dalmatî: jaur n
• Danmarkî: guld → da nt
• Dargwayî: мургьи (murhi)
• Daurî: alt
• Demotîkî: nbw n
• Dupaningan agtayî: baleyan
• Emilî: òr n
• Endonezyayî: mas → id, emas → id, kencana → id
• Erebiya başûrî ya kevn: 𐩫𐩩𐩣 (ktm)
• Erebî: ذَهَب → ar n yan m (ḏahab), إِبْرِيز n (ʔibrīz)

  Erebiya misrî: دهب n (dahab)

  Erebiya kendavî: ذَهَب (ðəhəb)

  Erebiya hîcazî: ذَهَب n (dahab)

• Ermenî: ոսկի → hy (oski)
• Erzayî: сырне (syrne)
• Esperantoyî: oro → eo
• Estonî: kuld → et
• Evenkî: алта (alta)
• Extremaduranî: oru
• Farisiya kevn: 𐎭𐎼𐎴𐎹 (d-r-n-y /⁠daraniya⁠/)
• Farisî: طلا → fa (talâ), زر → fa (zar)
• Ferî: gull nt
• Fiji hindiyî: sona
• Fîjî: koula
• Fînî: kulta → fi
• Fransî: or → fr n
• Friyolî: aur n
• Frîsiya bakur:

  Föhr: gul nt

• Frîsiya saterlandî: Gould nt
• Frîsî: goud
• Fulahî:

  Adlamî: 𞤳𞤢𞤽𞥆𞤫

  Latînî: kaŋŋe

• Gaelîka skotî: òr n
• Galîsî: ouro → gl n
• Gothîkiya krimî: goltz
• Gotî: 𐌲𐌿𐌻𐌸 nt (gulþ)
• Gujaratî: સોનું → gu nt (sonũ)
• Gurcî: ოქრო (okro)
• Guwaranî: itaju, kuarepotiju
• Haîtî: lò
• Hawayî: kula
• Hawsayî: zinari n, zinariya → ha m, gwal n
• Higaononî: bolawan
• Hindî: सोना → hi n (sonā), स्वर्ण → hi n (svarṇ), कंचन → hi n (kañcan), कनक → hi n (kanak), हेम → hi n (hem), भृंगार → hi n (bhŕṅgār), ज़र n (zar), जर → hi n (jar), हिरण्य → hi n (hiraṇya)
• Hîlîgaynonî: bulawan
• Holendî: goud → nl nt
• Îbranî: זהב \ זָהָב → he n (zaháv), פז \ פָּז → he n (paz)
• Îdoyî: oro → io
• Îlokanoyî: balitok
• Îngilîziya kevn: gold → ang nt
• Îngilîzî: gold → en
• Înterlîngua: auro
• Înupîakî: manik kaviqsuaq
• Îrlendî: ór n
• Îtalî: oro → it n
• Îzlendî: gull → is nt
• Japonî: 金 → ja (きん, kin), 黄金 → ja (おうごん, ōgon)
• Jarayî: mah
• Javayî: emas → jv
• Judeo-Tat:

  Kirîlî: суьрх (syrx)

  Îbranî: סאורכ (syrx)

  Tatiya cihû: syrx

• Kabardî: дыщэ (dəśɛ)
• Kabiyeyî: ñɩɣlɩm
• Kalalîsûtî: kuulti → kl
• Kalaşayî: sũ.'a
• Kalingayiya başûrî: falituk, furawan
• Kalmîkî: алтн (altn)
• Kannadayî: ಚಿನ್ನ → kn (cinna)
• Kapampanganî: gintu
• Karaçay-balkarî: алтын (altın)
• Karaxanîdî: اَلْتوُنْ (altūn)
• Karelî: kulda
• Kaşûbî: złoto nt
• Katalanî: or → ca n
• Keçwayî: quri → qu, qori, choqe, gori
• Kirgizî: алтын → ky (altın)
• Kîkongoyî: wolo
• Kîkûyûyî: thahabu sinif c10
• Kîngalî: රන් → si (ran)
• Komî-permyakî: зарни (zarni)
• Komî-zîriyî: зарни (zarni)
• Konkanî: भांगर nt (bhāṅgar)
• Koreyî: 금(金) (geum), 황금(黃金) (hwanggeum)
• Kornî: owr → kw n
• Korsîkayî: oru → co n
• Krî: ᐅᓵᐎᓲᓂᔮᐤ (osaawisooniyaaw)
• Kumikî: алтын (altın)
• Lakî: муси (musi)
• Latgalî: zalts n
• Latînî: aurum → la nt
• Latviyayî: zelts → lv n
• Lawsî: ຄຳ → lo (kham)
• Lazî: okro
• Lepçayî: ᰈᰬᰲ (jer)
• Lezgînî: къизил (q̄izil)
• Limbuyî: ᤛᤠᤶᤕᤠᤱ (samyaṅ)
• Lingalayî: wólo, mpaóni
• Lîgûrî: öo n
• Lîmbûrgî: goud → li nt, góldj nt, gówdj nt
• Lîtwanî: auksas → lt n
• Lombardî: or n, òr n
• Lubuagan kalingayî: buyawan
• Lugandayî: wólo sinif c9a/c10a, mpaóni sinif c9/c10
• Luksembûrgî: Gold → lb nt
• Mòçenoyî: golt nt
• Magahî: 𑂍𑂢𑂍 (kanak), 𑂮𑂷𑂢 (son), 𑂍𑂖𑂹𑂒𑂢 (kañcan)
• Maguindanaoyî: bulauan
• Maithilî: सोन (sōn), कनक (kanak), कञ्चन (kañcan)
• Makedonî: зла́то nt (zláto)
• Malagasî: volamena → mg
• Malayalamî: പൊന്ന് → ml (ponnŭ), സ്വർണ്ണം → ml (svarṇṇaṃ), സ്വർണം → ml (svarṇaṃ)
• Malezî: emas → ms, kencana, aurum
• Maltayî: deheb n yan m
• Mançûyî: ᠠᡳᠰᡳᠨ
• Manîpûriya bîşnûpriyayî: ঔরো
• Manksî: airh m
• Mansakayî: borawan
• Maorî: koura, kōura
• Mapunî: mmas
• Maranaoyî: bolawan
• Maratî: सोने nt (sone)
• Mari:

  Mariya rojhilatî: шӧртньӧ (šörtnʹö)

  Mariya rojavayî: шӧртньӹ (šörtnʹÿ)

• Mecarî: arany → hu
• Melanauyiya navendî: maih
• Misrî: (nbw)
• Mîrandî: ouro n
• Mokşayî: сырня (syrnja)
• Mongolî: алт → mn (alt), алтан (altan)
• Montagnaîsî: uishau-shuniau
• Nahwatlî: coztic teocuitlatl, teocuitlatl → nah
• Nanayî: айсин (ajsin)
• Navajoyî: óola
• Nedersaksî:

  Almaniya jêrîn a almanî: Gold nt, Guld nt

• Nepalî: सुन → ne (sun)
• Newarî: लुं (luṃ), लुँ (lũ)
• Nîvxî: айс (ajs), айзн (ajzn)
• Nogayî: алтын (altın)
• Normandî: or n
• Norwecî:

  Norweciya bokmålî: gull → no nt

  Norweciya nînorskî: gull → nn nt

• Ojibweyî: ozaawaa-zhooniyaa
• Oksîtaniya kevn: aur
• Oksîtanî: aur → oc n
• Oriyayî: ସୁନା (suna)
• Oromoyî: warqee
• Osetî: сыгъзӕрин (syǧzærin), сызгъӕрин (syzǧærin)
• Osmanî: آلتون (altın)
• Oygurî: ئالتۇن → ug (altun)
• Ozbekî: oltin → uz

  Kirîlî: олтин (oltin)

• Palî: suvaṇṇa nt
• Pangutaran samayî: bulawan
• Pelayî: xaŋ⁵⁵
• Piedmontîsî: òr n
• Plodîşî: Golt nt
• Polabî: zlåtă nt
• Polonî: złoto → pl nt
• Portugalî: ouro → pt n, oiro → pt n
• Pukapukanî: aulo
• Puncabî: ਸੋਨਾ → pa n (sonā)
• Qazaxî: алтын → kk (altyn)
• Qiptî: ⲛⲟⲩⲃ n (noub)
• Rohingyayî: cúna
• Romagnolî: ör n
• Romancî: aur n, or n, ôr
• Romanyayî: aur → ro nt
• Rusî: зо́лото → ru nt (zóloto), а́урум n (áurum), зла́то → ru nt (zláto)
• Rusînî: золото nt (zoloto)
• Sahoyî: dahab
• Samiya bakurî: golli
• Samiya skoltî: kåʹll
• Samoayî: auro
• Samogîtî: auksos n
• Sanskrîtî: सुवर्ण → sa nt (suvarṇa), कञ्चन n (kañcana), काञ्चन → sa n (kāñcana), हिरण्य → sa nt (hiraṇya), कनक → sa nt (kanaka), भृङ्गार → sa nt (bhṛṅgāra), हेमन् → sa nt (heman)
• Santalî: ᱥᱚᱱᱟ (sôna)
• Sardînî: òro, òru n, oru n
• Sebwanoyî: bulawan, buwawan
• Sêriyî: eenim cmasol
• Sicîlî: oru → scn n
• Sindhî: سونُ n (sonu)
• Sirananî: gowtu
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: злато nt

  Latînî: zlato → sh nt

• Skotî: gowd, goold
• Slaviya kevn: злато nt (zlato), ꙁлато nt (zlato)
• Slovakî: zlato → sk nt
• Slovenî: zlato → sl nt
• Somalî: dahab n
• Sorbî:

  Sorbiya jêrîn: złoto nt

  Sorbiya jorîn: złoto nt

• Spanî: oro → es n
• Sûmerî: 𒆬𒄀 (ku3-sig17)
• Svanî: ვოქვრ (vokvr)
• Swahîlî: dhahabu → sw sinif c9/c10
• Swêdî: guld → sv nt
• Şanî: ၶမ်း (khám)
• Şîngazîcayî: dhahabu sinif c9/c10
• Şonayî: ndarama sinif c9
• Şorî: алтын (altın)
• Tabasaranî: гъизил (ġizil)
• Tacikî: зар → tg (zar), тилло → tg (tillo)
• Talysh:

  Talişî: طله (tele), تله (tele)

• Tagalogî: ginto → tl, panika, panambo
• Tamîlî: தங்கம் → ta (taṅkam), பொன் → ta (poṉ), கூழ் → ta (kūḻ), கூழை → ta (kūḻai), உரை → ta (urai)
• Tangutî: 𗵒 (*kiẹ¹)
• Taosî: ùru’úna
• Tarifitî: uraɣ m p
• Tausugî: bulawan
• Tay dam: ꪁꪾ
• Tayiya bakurî: ᨤᩣᩴ
• Tayî: ทองคำ → th, ทอง → th (tɔɔng)
• Tayî nüa: ᥑᥛᥰ (xäm)
• Telûgûyî: బంగారము → te (baṅgāramu), కనకం → te (kanakaṃ), స్వర్ణం (svarṇaṃ), పొన్ను → te n (ponnu), పొం → te (poṃ)
• Ternateyî: guraci
• Teteriya krîmî: altın
• Teterî: алтын → tt (altın)
• Tetûmî: murak-mean
• Tidoreyî: guraci
• Tigreyî: ወርቂ (wärḳi)
• Tigrînî: ወርቂ (wärḳi)
• Tirkiya kevn: 𐰞𐱃𐰆𐰣 (l¹t¹un¹ /⁠altun⁠/)
• Tirkî: altın → tr
• Tirkmenî: altyn → tk
• Tîbetî: གསེར (gser)
• Tlingitî: góon
• Tokpisinî: gol → tpi
• Tongî: koula
• Toxarî A: wäs
• Toxarî B: yasā
• Tsongayî: nsuku sinif c3/c4
• Tuluyî: ಬಂಗಾರ್ (baṅgār)
• Tumbukayî: golide
• Tupînambayî: itaîuba
• Tuvanî: алдын (aldın)
• Tuwali ifugaoyî: balit'uk
• Udmurtî: зарни (zarni)
• Ugarîtî: 𐎃𐎗𐎕 (ḫrṣ)
• Urdûyî: سونا (sonā), زر (zar)
• Ûkraynî: зо́лото → uk nt (zóloto), а́урум n (áurum), а́врум n (ávrum); зла́то nt (zláto), зло́то nt (zlóto)
• Ûrûmî: алтын (altyn)
• Venîsî: oro → vec n
• Vepsî: kuld
• Viyetnamî: vàng → vi
• Volapûkî: gold → vo, goldin → vo, golüd
• Voroyî: kuld
• Walonî: ôr → wa n
• Warayî: bulawan
• Weylsî: aur → cy n
• Wîlamowî: gułd nt
• Wutunhuayî: jhenze
• Xakasî: алтын (altın)
• Ximêrî: សុវណ្ណ → km (sownnɑɑ), មាស → km (miəh)
• Xosayî: igolide sinif c5
• Yagnobî: тилоҳ (tiloh)
• Yakanî: bulawan
• Yakutî: кыһыл көмүс (kıhıl kömüs)
• Yidîşî: גאָלד nt (gold)
• Yiyiya siçuwayî: ꏂ (shy)
• Yorubayî: wúrà
• Yukaghiriya bakurî: ньамучэньил (ņamuțeņil)
• Yupîkiya navendî: suulutaaq
• Yûnanî: χρυσός → el n (chrysós), χρυσάφι → el nt (chrysáfi), μάλαμα → el nt (málama)

  Kevn: χρυσός n (khrusós)

  Yûnaniya mîkenî: 𐀓𐀬𐀰 (ku-ru-so)

• Zhuangî: gim → za
• Zuluyî: igolide → zu sinif c5

Anagram

• rêz