reş

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurmancî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Rengdêr[biguherîne]

Pozîtîv Komparatîv Sûperlatîv
reş reştir herî reş
reştirîn
Rengê reş.

reş

  1. (Reng) tarîtirîn reng, rengê ji hemiyan tarîtir, wek rengê rejiyê. #000000
  2. tarî, ji ronahiyê bêpar
    • (...) mîna tîrekê navdilê Qaçax hingavtin, ling lê lerizîn, ber çavên wî reş bû (...) — (Xezal, Sîma Semend, Weşanên Nûdem, 1996.)
  3. temirandî
    • Ka wê çirayê reş bike.
  4. çermreş, mirovên çermreş yên mîna efrîqiyan
  5. bêyom, pirr xirab, nebaş

Ji wêjeya klasîk[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Hevwate[biguherîne]

Bikaranîn[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

Hevreha soranî ڕه‌ش (reş) e lê ji wê pê ve êdî etîmolojiya wê nediyar e: di zaravayên din yên kurdî û di zimanên din yên îranî de peyva îranî "siya(h)" li kar e ku di kurmancî û soranî de ji bilî edebiyata klasîk nayê bikaranîn. Texmînen têkilî peyva "rejî" ye lê etîmolojiya wê jî nayê zanîn. Ihtimalen ji aramî ܪܫܥܐ (reşa'a: xirab, bed - ji ber ku sembola xirabiyê rengê reş e) e ku hevreh û hevwateya wê wek רשע (reşa') di îbrî de jî peyda dibe. Dikare herwiha ji peyva bi maneya "ser" ya zimanek samî hatibe ji ber ku ser anku pirç/por li Kurdistanê bi piranî reş in. Bo nimûne ji aramî ܪܝܫܐ (rêşa: ser), hevreha îbrî ראש (roş), erebî راس(rās) (reis)... ji proto-samî *ra'š-. Bo çêkirina navê rengan ji tiştan bide ber "qehweyî, pirteqalî, pembeyî, pîvazî, narincî, torincî..." Ji aliyê dengnasî ve girêdana bi hevwateya xwe ya sanskrîtî कृष्ण (kṛṣṇá: reş) ve zehmet e.

Bide ber[biguherîne]

Bi zaravayên kurdî[biguherîne]

Werger[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî reş reş
Ravek reşê reşên
Çemandî reşî reşan
Nîşandera çemandî reşî wan reşan
Bangkirin reşo reşino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî reşek reşin
Îzafe reşekî reşine
Çemandî reşekî reşinan

reş nêr

  1. Wateya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn wateya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.
    • Wekû muddeyê hiznê (dema xemgîniyê) temam bûyî axayêd wan û yaxo xizmekî wan ji boy her yekî ehlê meyyitî, anegore halê xwe tiştekî tîne û reşêd wan heldigire, ji şînê biderdikevin. Lakin eger ew meyyit begzade û yaxo axa û mirovekî kifş bûya elbette paşî panzdeh rojan hakimê wî welatî xelatek hazir dikirîn û dişande pê warisê meyyitî (xwediyê kesê ku miriye) û tînane hizûra xwe û digotêne: Emrê xwedê ye, bilanî tu xweş bî, mirin rêya me hemûyan e. Ew xelat li wî warisî dikirîn û ji reşê biderdanîn(derdixistin). — (Mele Mehmûdê Bayezîdî (wergêr Jan Dost)Adat û Rusûmatnameê EkradiyeWeşanxaneya Nûbihar2010, r. 53, ISBN 9789944360678)

Soranî[biguherîne]

Rengdêr[biguherîne]

reş

  1. reş