şîn

 Herwiha binêre: -şîn-, Sin, Sín, Sîn, sin, siň, sín, û sîn

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /ˈʃiːn/

• Deng (Wan):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• Kîtekirin: şîn

Rengdêr 1

Pozîtîv	şîn
Komparatîv
Sûperlatîv	herî şîn (merkezî) tewrî şîn (rojavayî)

Derya û esmanekî şîn. (1)

Zeviyekî şîn. (2)

şîn

1. (reng) Rengê wek rengê esmanî yan wek yê behrê.     
   • 1997, Mustafa Aydogan, Pêlên Bêrîkirinê, Nûdem, rûpel 16:

     Qutikekî Lewîs ê şîn ê ku ji ber şuştinê rengê wî ber bi sipîbûnê diçe, lê bû.

   • 2002, Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel:

     Li cîhê ku zerya û esman bi hev re dibin yek, komên ewran çîlspî ne. Lê jorê, cîhê ku êdî ewr diqedin, esman bi rengê şîn xemiliye. Rengê spî xwe qulipandiye ser rengê şîn.

2. (reng) Kesk; ji bo tiştên tebîî wek: belg, pîvaz û sêv.     

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: شین

Hevmane

• hişîn, hêşîn

Jê

• şînayî

Etîmolojî

Herewsan hêşîn, hişîn, ji proto-îranî *axšáyHnah (“şîn; kesk”).

Hevrehî soranî شین (şîn), farisî خشین (xeşîn, “gewr”), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (exşên, “şîn(ê tarî)”), farisiya kevn 𐎠𐎧𐏁𐎡𐎴 (a-x-š-i-n /⁠axšainaʰ⁠/, “fîroze”), avestayî 𐬀𐬑𐬱𐬀𐬉𐬥𐬀 (axšaēna).

Bi proto-îranî "kesk" û "şîn" yek bû, û kew a zimanên din ên kurdî ji proto-îranî *kapáwtah hate dariştin. Cihêrrengiya navber van du bêjeyan dişê bibe şînê ron û şînê tarî; tevî "şîn" bi ramana şînê tarî bûyî. şînahî, şînkatî, şîn bûn û yên din ji vê bêjeyê dariştî ne bi mehneya xwe a kevn a kesk, û lêvandina -şên- ji ber bandora bêjeya şên (“şox, şeng”) e û zimanên din ên kurdî da xweya nabe.

Peyvên wekhev ên zimanên slavî wek rusî синий (sinij, “şînê tarî”) yan jî zimanên uralî wek fînî sini (“şîn”) qer nîn in tevî wekheviya wan jî. Jê pê va neyeqîn e; şayed ji *akšám (“cisneke gewheran, zaxa şîn”) (>sanskrîtî अक्ष (akṣá, “zaxa şîn”)).

Bi zaravayên din

• Hewramî: kewe, kewê
• Kurdiya başûrî: kew
• Soranî: شین (şîn), که‌وه (kewe), ئاوی (awî)
• Zazakî: kewe → diq, kiho, heşîn, hêşîn

Werger

Rengê wek rengê esmanî yan wek yê behrê.

• Afrîkansî: blou → af
• Albanî: kaltërt
• Almanî: Blau → de nt
• Aragonî: azul n
• Astûrî: azul → ast n
• Azerî: mavi → az
• Baskî: urdin → eu
• Belarusî: сі́ні → be (síni), блакі́тны (blakítny)
• Bretonî: glas → br
• Bulgarî: син → bg (sin)
• Burmayî: အပြာ → my (a.pra)
• Çeçenî: сийна (siina)
• Çekî: modř → cs m
• Çerokî: ᏐᎪᏂᎨ (sogonige)
• Çînî:

  Kantonî: 藍色 / 蓝色, 蓝色 (laam⁴ sik¹)

  Mandarînî: 藍色 / 蓝色 → zh, 蓝色 → zh (lánsè)

• Çukçî: ныԓиԓиԓӄин (nyḷiḷiḷqin)
• Danmarkî: blå → da
• Endonezyayî: biru → id
• Erebî: أَزْرَق → ar (ʔazraq)

  Erebiya fasî: زرق (zraq)

• Ermenî: կապույտ → hy (kapuyt)
• Esperantoyî: bluo → eo
• Estonî: sinine → et
• Farisî: آبی → fa (âbi)
• Ferî: bláur → fo n, blátt → fo nt
• Fînî: sininen → fi
• Fransî: bleu → fr n
• Frîsî: blau → fy
• Gaelîka skotî: gorm
• Galîsî: azul → gl n
• Galûrîsî: biaittu
• Gurcî: ლურჯი → ka (lurǯi)
• Hawayî: polū, uliuli
• Hindî: नीला → hi n (nīlā), आसमानी → hi m (āsmānī), आबी → hi n (ābī)
• Holendî: blauw → nl nt
• Îbranî: כָּחוֹל → he n (kaḥól), תְּכֵלֶת → he m (tchélet)
• Îngilîziya kevn: blāw
• Îngilîzî: blue → en
• Îrlendî: gorm → ga
• Îtalî: blu → it n, azzurro → it n
• Îzlendî: blár → is
• Japonî: 青 → ja (あお, ao)
• Javayî: biru → jv
• Katalanî: blau → ca
• Kirgizî: көк → ky (kök)
• Koreyî: 파랑 → ko (parang), 파란색 → ko (paransaek)
• Kornî: glas, blou
• Latînî: caeruleus → la, glaucus → la, caesius → la
• Latviyayî: zils → lv
• Lîtwanî: mėlyna
• Luksembûrgî: Blo → lb m
• Makedonî: сина → mk (sina), син → mk (sin)
• Malayalamî: നീല → ml (nīla)
• Malezî: biru → ms
• Maltayî: blu → mt, ikħal, iżraq
• Manksî: gorrym
• Maratî: निळा → mr (niḷā)
• Mayayiya yukatekî: ch'ooj
• Mecarî: kék → hu
• Navajoyî: dootłʼizh
• Nepalî: नीलो → ne (nīlo)
• Norsiya kevn: blár
• Norwecî: blå → no
• O'odhamî: anilhmagi
• Oksîtanî: blau → oc n
• Oriyayî: ନେଳି → or (neḷi)
• Oygurî: كۆك → ug (kök)
• Peştûyî: شين → ps n (šín), شنه → ps m (šna)
• Polonî: niebieski → pl, błękit → pl m nezindî
• Portugalî: azul → pt n
• Puncabî: ਨੀਲਾ n (nīlā)
• Qazaxî: көк → kk (kök)
• Qiptî: ⲁⲥⲓⲗⲟⲛ (asilon), ⲁⲥⲓⲗⲱⲛ (asilōn)
• Romancî: blau n, blo n, blov n
• Romanyayî: albastru → ro
• Rusî: си́ний → ru (sínij), голубо́й → ru (golubój)
• Sardînî: asùlu, blàu, asùlu, blàu, biaittu, biaittu
• Sassarîsî: biaittu
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: плава m

  Latînî: plava → sh m

• Slovakî: modrá
• Slovenî: modra m
• Spanî: azul → es n, celeste → es n
• Swahîlî: bluu → sw
• Swêdî: blå → sv
• Tacikî: обӣ → tg (obī)
• Tagalogî: asul → tl, bughaw → tl
• Tamîlî: நீலம் → ta (nīlam)
• Tayî: สีน้ำเงิน → th (sǐi-nám-ngən), สีฟ้า → th (sǐi-fáa)
• Telûgûyî: నీలము → te (nīlamu)
• Tirkî: mavi → tr
• Urdûyî: نیلا n (nīlā)
• Ûkraynî: си́ній → uk (sýnij), блаки́тний → uk (blakýtnyj)
• Viyetnamî: , xanh lam, xanh da trời → vi, xanh nước biển
• Volapûkî: blöv → vo, yulib
• Walonî: bleu → wa n
• Weylsî: glas → cy
• Wînnebagoyî: coo
• Ximêrî: ខៀវ → km (kʰiev)
• Yidîşî: בלוי (bloy)
• Yûnanî: μπλε → el nt (ble)

kesk, rengê riwek/giyayan

• Almanî: grün → de
• Farisî: سرسبز → fa (sarsabz)
• Fransî: vert → fr
• Îngilîzî: green → en
• Tirkî: (özellikle ot, yaprak ve bitkiler için) yeşil → tr

Rengdêr 2

şîn

1. (sax, geş, jîndar) Guhartoyeke şên.
   • 2013, Cîhan Roj, amedekar: Bülent Ulus, Kawaye Min (Kulîlkên bîst û yekê mehê), Evrensel Basım Yayın:

     Li zeviyên şîn nihêrî. Tayên genimê biharê kêliyekê ji bo wî bûn sebir. Rengê bi roj diteyîsî wê wextê şînekî tarî bû. Kûr dûr difikirî. Wextê bi xwe ve hat tu hukmê tîrêjan nemabû.

Navdêr 1

şîn n

1. Rengê şîn.

   şînê vekirî, şînê esmanî, şînê tarî

   • 2021, Elî Esref Dervîshiyan, tercimekirina Zülküf Ergün, Demsala Nan, →ISBN, rûpel 18:

     Bihar bû û pisîkek li ser dîwarê hember dinaliya. Aso şîn dibû, şînê tarî. Nav asman, li heman cihê ku dawa bi lêva dîwar ve dihat dirûtin, rengê erxewanî bi şînê tarî re têkel dibû. Mîna tiliyên min ên sor û êşbar.

Tewandin

Tewandina şîn

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	şîn	şîn
Îzafe	şînê	şînên
Çemandî	şînî	şînan
Nîşandera çem.	wî şînî	wan şînan
Bangkirin	şîno	şînino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	şînek	şînin
Îzafe	şînekî	şînine
Çemandî	şînekî	şîninan

Werger

reng

• Fransî: bleu → fr n
• Îngilîzî: blue → en
• Tirkî: mavi → tr

Navdêr 2

Şîn

şîn m

2. matem, reşgirêdan, xem, behî, tazî, posîde
   • 1998, Yaşar Kemal, tercimekirina Firat Cewerî, Dara hinarê, Nûdem, →ISBN :

     Te digot qey piştî kêliyeke din ew ê li vê deştê Ûsiv li ber xwe dirêj bike û stranên şînê biavêje ser.

Tewandin

Tewandina şîn

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	şîn	şîn
Îzafe	şîna	şînên
Çemandî	şînê	şînan
Nîşandera çem.	wê şînê	wan şînan
Bangkirin	şînê	şînino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	şînek	şînin
Îzafe	şîneke	şînine
Çemandî	şînekê	şîninan

Jê

• şînî

Etîmolojî

Ji proto-hindûîranî *xšai (“qilqilîn, girîn, nivatin”). Hevreha soranî شێوان (şêwan), farisî شیون (şîven, “zêmar”).

Werger

• Almanî: Trauer → de m
• Erebî: حداد
• Esperantoyî: funebro → eo
• Fînî: suru → fi
• Fransî: deuil → fr m
• Holendî: rouw → nl
• Îngilîzî: mourning → en, grief → en
• Japonî: 喪 → ja (も, mo)
• Katalanî: dol → ca
• Portugalî: luto → pt, nojo → pt
• Spanî: luto → es
• Swêdî: likfärd
• Tirkî: matem → tr, ağıt → tr

Navdêr 3

şîn m

1. Navê herfa ش (š) di alfabeya erebî de.

Etîmolojî

Ji erebî شِين (šīn) ji aramî [Peyv?] ji fenîkî [Peyv?].

Werger

• Erebî: شِين m (šīn)
• Îngilîzî: shin → en

Navdêr 4

şîn m

1. Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şûn.

Soranî

Rengdêr

şîn

1. Bi alfabeya latînî nivîsina شین (şîn).