tazî

Kurmancî

Bilêvkirin

(Rengdêr) IPA(kilîd): /tˤɑ:'zi:/, طازی
(Rengdêr):
Deng (Bidlîs): guhdar bike(file)
(Navdêr 1) IPA^(kilîd): /tʰɑ:'zi:/, تازی
(Navdêr 2) IPA^(kilîd): /tʰɑ:'zi:/, تازی
(Navdêr 2):
Deng (Bidlîs): guhdar bike(file)
Kîtekirin: ta·zî

Rengdêr

tazî, t-ya nerm û z-ya stûr

Bêcil, rûs, rût, ti cil li ber ne, ti cil lê ne.
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ji wêjeya klasîk

~ 1620, Feqiyê Teyran, Dîwan:
Hemûwan dê ker bi ker kit
Taziyê uryan im ez
Perde çû ez mame tazî

Jê

çîptazî
tazî bûn (lêker)
tazî kirin (lêker)
tazîbûn (navdêr)
tazîbûyî (rengdêr)
tazîkirin (navdêr)
tazîkirî (rengdêr)
tazîtî

Etîmolojî

Hevreha farisî تازی (tazî: 1. tajî 2. talanker, şelîner), pehlewî tazîk, têkilî -taz- ku rehê dema niha ji lêkera texten (bezîn, bazdan) e, avestayî tek-, teçeyti- (bezîn, lezîn) û teke- (robar, herik), osetî тæх (tex: beza), sanskrîtî तक्ति (tekti-), slaviya kevn тєшти (têşti: herikîn), rusî течь (têçi), sirboxirwatî teći / те̏ћи, yûnaniya kevn ταχύς (taxûs: bilez, beza), sekeyî/skîtî teke- (beza; xurt), latviyayî čakls (zîrek), almanî û holendî dienen (xizmet kirin, "di xizmeta kesekî de bezîn/lezîn"), swêdî tjäna (xizmet kirin), îngilîzî thew (xulam - êdî nayê bikaranîn) hemû ji proto-hindûewropî * tekʷ- (lezîn, bezîn). Ji eynî rehî herwiha: tajî, taze, teze, tacik û belkî tezî û çist. Tazı ya tirkî ji zimanekî îranî hatiye wergirtin.

Werger

Abxazî: аҟьантаз (āq̇̍ānṭāz)
Adîgeyî: пцӏанэ (pcʼanɛ)
Afrîkansî: naak → af, kaal → af, kaalbas, nakend
Aklanon: oba
Albanî: lakuriq → sq, cull → sq, gollomësh
Almaniya bilind a kevn: nackot
Almanî: nackt → de
Asamî: নাঙঠ (naṅoth), উদং (udoṅ)
Astûrî: desnudu, desvistíu
Avarî: гӏицӏаб (ʻicʼab)
Azerî: çılpaq → az
Baskî: biluzi
Başkîrî: шәрә (šärä)
Belarusî: го́лы (hóly), нагі́ (nahí)
Bengalî: উদলা → bn (udla), উলঙ্গ → bn (ulôṅg), নগ্ন → bn (nôgn), বিবস্ত্র (bibôśtr)
Bîkoliya naverast: hubang pulos
Bretonî: noazh → br
Bulgarî: гол → bg (gol)
Çamicuroyî: kolochoshko
Çeçenî: дерзина (derzina)
Çekî: nahý → cs n
Çerokî: ᎤᏰᎸᎭᎢ (uyelvhai)
Çînî:
Kantonî: 冇著衫, 冇着衫 (mou⁵ zoek³ saam¹)

Mandarînî: 赤裸 → zh (chìluǒ), 裸 → zh (luǒ), 裸體 / 裸体 → zh (luǒtǐ)
Dalmatî: noid
Danmarkî: nøgen → da, bar → da, blottet, splitternøgen
Elfdalî: nakun
Endonezyayî: telanjang → id, bogel → id
Erebî: عُرْيَان (ʕuryān), عَارٍ (ʕārin)
Erebiya misrî: عريان (ʕaryān)

Erebiya hîcazî: عُرْيان n (ʕuryān)

Erebiya fasî: عريان n (ʕaryān)

Erebiya başûrê şamê: عريان (ʕaryān)
Ermenî: մերկ → hy (merk), տկլոր → hy (tklor)
Esperantoyî: nuda → eo
Estonî: paljas, alasti → et
Evenî: дьулаккан (ʒulakkan)
Evenkî: дюлакин (ʒulakin)
Farisî: لخت → fa (loxt), برهنه → fa (berahne)
Ferî: nakin
Fînî: alaston → fi, alasti → fi, kelteisillään → fi
Fransî: nu → fr
Friyolî: crot, nûd, nût
Frîsî: neaken, bleat
Gaelîka skotî: lomnochd, rùisgte, lom
Galîsî: espido → gl n
Gotî: 𐌽𐌰𐌵𐌰𐌸𐍃 (naqaþs)
Gurcî: შიშველი (šišveli), ტიტველი (ṭiṭveli), დედიშობილა (dedišobila), ტანჩაუცმელი (ṭančaucmeli)
Hindî: नंगा → hi (naṅgā), नग्न → hi (nagna)
Holendî: naakt → nl, bloot → nl, ongekleed → nl
Hunsrikî: nackich
Îbranî: עירום → he (eróm), ערום → he (aróm/arúm)
Îngilîziya kevn: nacod
Îngilîzî: naked → en, nude → en
Îngûşî: верзан (verzan)
Îrlendî: nocht
Îtalî: nudo → it, ignudo → it n, svestito → it n
Îzlendî: nakinn → is, ber → is, allsber
Japonî: 裸 → ja (はだか, hadaka)
Javayiya kevn: wuda
Javayî: wuda → jv
Kabardî: пцӏанэ (pcʼanɛ)
Katalanî: despullat → ca, nu → ca
Keçwayî: q'ara
Kirgizî: жылаңач → ky (cılañaç)
Koreyî: 벌거벗은 (beolgeobeoseun), 벌거벗다 → ko (beolgeobeotda)
Kornî: noth
Ladînoyî: dezbragado, desnudo
Latgalî: plyks
Latînî: nudus
Latviyayî: kails → lv, pliks → lv
Lawsî: ເປືອຍ (pư̄a nya), ປະເປືອຍ (pa pư̄a nya)
Lîtwanî: nuogas → lt, plikas
Lombardî: biott
Makedonî: гол (gol)
Malezî: telanjang
Maltayî: mikxuf
Manksî: lhome
Maorî: tahanga, kirikau, hahake
Maratî: नागडा n (nāgḍā), नागडी m (nāgḍī), नागडे nt (nāgḍe)
Mecarî: meztelen → hu, csupasz → hu, pucér → hu
Mongolî:
Kirîlî: нүцгэн → mn (nücgen), шалдан → mn (šaldan)

Mongolî: ᠨᠢᠴᠦᠭᠦᠨ (ničügün), ᠱᠠᠯᠳᠠᠩ (šaldang)
Nedersaksî: naakd, naked
Norsiya kevn: nakinn n, berr n, naktr n
Norwecî: naken → no
Nyungayî: balak
Oksîtanî: desnut
Oriyayî: ନଗ୍ନ → or (nôgnô), ଲଙ୍ଗଳା → or (lôṅgôḷa)
Osetî: бӕгънӕг (bæǧnæg)
Oygurî: يالىڭاچ (yalingach), ئوچۇق → ug (ochuq)
Ozbekî: yalangʻoch → uz, ochiq → uz
Peştûyî: بربنډ → ps (barbanḍ), لوڅ → ps (luś)
Plodîşî: noaktich
Polonî: nagi → pl, goły → pl
Portugalî: nu → pt, pelado → pt, despido → pt
Qazaxî: жалаңаш (jalañaş), тыржалаңаш (tyrjalañaş)
Romagnolî: nud
Romani:
Romaniya kalo fînî: nango, uutan koola
Romanyayî: dezbrăcat → ro, gol → ro
Rusî: го́лый → ru (gólyj), наго́й → ru (nagój), обнажённый → ru (obnažónnyj)
Samoayî: telefua
Sardînî: nu, nuu, nuo, nudu, nutu
Sicîlî: nudu → scn, nuru → scn
Sirboxirwatî:
Kirîlî: го, гол, наг

Latînî: go → sh, gol → sh, nag → sh
Slaviya kevn: нагъ (nagŭ), голъ (golŭ)
Slovakî: nahý, holý
Slovenî: gol → sl n, nag → sl n
Sorbî:
Sorbiya jêrîn: nagi

Sorbiya jorîn: nahi n
Spanî: desnudo → es, en cueros → es, en pelota → es, en pelotas → es, en bolas → es, bichi → es, calancho, calato → es, chingo → es, chulón, chuto → es, llucho → es, pilucho → es, viringo → es
Swahîlî: uchi → sw
Swêdî: naken → sv, bar → sv, blottad → sv, avklädd → sv, näck → sv
Tacikî: бараҳна → tg (barahna)
Tagalogî: hubo at hubad
Tayî: ล่อนจ้อน → th (lôn-jôn), โล้งโต้ง (lóhng-dtôhng)
Tetûmî: molik
Tirkî: çıplak → tr
Tirkmenî: ýalanaç, ýalaňaç
Tongî: telefua
Tuvanî: чанагаш (çanagaş)
Urdûyî: ننگا (naṅgā)
Ûkraynî: го́лий (hólyj), наги́й (nahýj)
Venîsî: nuo, desnù
Viyetnamî: khoả thân → vi, trần truồng → vi
Volapûkî: nüdik → vo
Weylsî: noeth → cy
Xosayî: ntswempu, ze
Yidîşî: נאַקעט (naket)
Yûnanî: γυμνός → el (gymnós), τσιτσίδι → el nt (tsitsídi)
Yûnaniya kevn: γυμνός (gumnós)
Zuluyî: nqunu

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya naked a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

Navdêr 1

tazî m, t-ya req û z-ya zirav

Rêûresma binaxkirina kesek mirî, xemgîniya bo kesek mirî.
Hevmane: behî, şînî, sersaxî, serxwaşî

Gundî hemû hatibûna taziya malbata kesê şehîdbûyî.

Bi alfabeyên din

kurdî-erebî: تازی

Formên alternatîv

taziye

Etîmolojî

Ji erebî تَعْزِيَة‎ (taʕziya) ji عزاء ('ezai). Guherîna "e'" (e+eyn) bi "a" di peyvên ji erebî wergirtî de di kurdî de diyardeyeke asayî ye. Ketina "-ye" ya nîşana zayenda mê ji peyvên ji erebî wergirtî di kurdî de ew jî fenomeneke tîpîk e.

Bi zaravayên din

Soranî: pirse, rrêwrresmî meyt

Werger

Almanî: Kondolenz → de m
Belarusî: спачува́нне nt (spačuvánnje)
Berberî:
Taşelhitî: [skrîpt hewce ye]tneg n (afcad)
Bulgarî: съболе́знования → bg nt p (sǎboléznovanija)
Çekî: kondolence m, soustrast m
Çînî:
Mandarînî: 哀悼 → zh, 吊慰
Danmarkî: kondolence g
Erebî: تَأْسِيَّة m (taʔsiyya), تَعْزِيَّة m (taʕziyya)
Ermenî: ցավակցություն → hy (cʻavakcʻutʻyun)
Estonî: kaastunne, kaastundeavaldus
Fînî: osanotto → fi, surunvalittelu → fi
Fransî: condoléances → fr m p
Holendî: condoleance → nl m
Îngilîzî: condolences → en
Îtalî: condoglianze → it
Japonî: お悔やみ → ja (おくやみ, okuyami), 哀悼 → ja (あいとう, aitō), 弔意 → ja (ちょうい, chōi)
Koreyî: 애도 → ko (aedo), 조의 → ko (joui)
Mecarî: részvét → hu
Norwecî:
Norweciya bokmålî: kondolanse n
Polonî: kondolencje → pl m p
Portugalî: condolência → pt m, pêsame → pt n
Romanyayî: condoleanțe → ro m p
Rusî: соболе́знование → ru nt (soboléznovanije), соболе́знования → ru nt p (soboléznovanija)
Slovakî: kondolencia m, sústrasť m
Spanî: pésame → es
Swêdî: kondoleans → sv g
Tagalogî: hingaba, paghihingaba, pakikiramay
Tirkî: başsağlığı → tr, taziye → tr
Ûkraynî: співчуття́ nt (spivčuttjá)

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya condolences a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

Navdêr 2

tazî m yan n li gorî maneyê, t-ya nerm û z-ya stûr

(kevn) Ereb.
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Notên bikaranînê

Tenê di hinek klasîkan de, bi taybetî Ehmedê Xanî

Etîmolojî

Hevreha farisî تازی (tâzi, “ereb”), farisiya navîn tāzīgān. Ji navê eşîra ereb a 'Tayy, bide ber aramî ܛܝܝܐ ('teyyaya, “ereb”). Cotreha tacîk.

Werger

ereb — binêre ereb

Anagram

zatî