dest

Herwiha binêre: deşt

Kurmancî

Bilêvkirin

IPA^(kilîd): /ˈdɛst/
Deng (Wan): guhdar bike(file)
Kîtekirin: dest

Navdêr

dest n, t-ya nerm

Organê balekirinê anku pelandinê, tilî û kef bi hev re, herdu beşên leşî yên ku li milî ji leşî vediqetin(yên mirovan her yek ji wan xwedî pênc tilan, kefekê, zendekê û enîşkekê ye)
Hevmane: tet, tete (zimanê zarokan)
- Paşî hingê Xaliqê her sûretê
  çêkirî Adem bi destê qudretê — (~1720, Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî)
- ... jinek tê silavê li Rêberî dike û nameyekê dike destê wî û ji wê derê dûr dikeve. — (Sidqî Hirorî: Ez û Delal, roman, 2007)
- Gava Ewrûpa di destê tarîtîya çaxa navîn de, ne di tu halî de bû, şewqa hinerê wergerê li Rojhilata Navîn belav dibû. — (2002, Mustafa Aydogan, Berê gotin hebû, Stockholm: Nefel, →ISBN, rûpel 118)
destpêk
- Dema vegerê hat û parêzer ji vî qasî pê ve ti agahî bi xwe re nebir ser nivîna xwe ya mezin û tarî, a ku di nav wê de geh bir vî alîyî û geh bir wî alîyî, ji ber şeveqa tarî heta ber destê sibehê. — (Robert Louis Stevenson (2020), tercimeya Ciwanmerd Kulek, Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Stenbol: Avesta, →ISBN, rûpel 20)
alî, rex, hêl, al, teref
destê rastê

destê çepê
taxim, deste
Wî destekî cilên nû min kirî.
Beşên balekirinê yên heywanan.
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Tewandin

(kurmanciya rojhilatî) destî
(kurmanciya navendî û rojavayî) dêst

Tewandina *dest*
Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	dest	dest
Îzafe	destê	destên
Çemandî	destî, dêst	destan
Nîşandera çem.	wî destî	wan destan
Bangkirin	desto	destino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	destek	destin
Îzafe	destekî	destine
Çemandî	destekî	destinan

Bi alfabeyên din

Formên alternatîv

Jornav

leş, laş

Jêrnav

Jê

Etîmolojî

Ji proto-hindûewropî *ǵʰes- (“dest; bi destan dan/birin”).

Hevreha soranî دەست (dest) û دەس (des), hewramî des, zazakî dest, belûçî (dest), partî dest, farisî (dest), tacikî даст (dast), farisiya navîn 𐭩𐭣𐭤‎ (dest), hexamenişî 𐎭𐎿𐎫 (d-s-t /deste-/), avestayî 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 (zasta, /zeste-/), bextiyariya kevn λιστο (listo), peştûyî لاس (las), sanskrîtî हस्त (hásta), puncabî ਹਸਤ (hast), hindî हाथ (hāth), lîtwanî (pa)žasti̇̀s, albanî dorë, bretonî û îrlendî dorn, toxarî tsar, ermeniya kevn ձեռն (jeṙn)), ermenî ձեռք (jeṙkʻ), yûnaniya kevn χείρ (kheír), latînî hostia (“qurbanî, diyarî”, herfiyen “ya ku bi destan tê dan”)...

Di şaxên din yên zimanên hindûewropî de hinek peyvên ji rehên cuda tên bikaranîn, bo nimûne: îngilîzî hand, fransî main û rusî рука (ruka) ku ne hevrehên peyva kurdî dest û ne jî hevrehên hev in.

Çavkanî

Chyet, Michael L. (2003), “dest”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî‎^[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press
Цаболов, Р. Л. [Cabolov, R. L., Tsabolov, R. L.] (2001-2010), Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка [Emcmoloƨcčeskcc̆ slovarʹ kurδskoƨo jazyka, Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî] (bi rusî), Moskova
The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/

Werger

Abxazî: анапы (ānāṗə)
Açehî: jaroe
Adîgeyî: ӏэ (ʼɛ)
Afarî: gaba
Afrîkansî: hand → af
Aghwanî: 𐕣𐕒𐕡𐔾 (kul)
Akadî: 𒋗 (qātu)
Akanî: nsa
Aklanon: alima, kamot
Albanî: dorë → sq m
Almaniya Pennsylvania: Hand m
Almanî: Hand → de m
Altayiya başûrî: кол (kol)
Amharî: እጅ (ʾəǧ)
Apaçî:
Apaçiya rojava: bigan
Aragonî: man → an
Aramî:
Siryaniya klasîk: ܐܝܕܐ m (ʾīḏā)

Aramiya cihû: אידא m (ʾīḏā)
Arçî: хол (xol)
Aromanî: mãnã
Arrernteyiya rojavayî: iltye
Asamî: হাত (hat)
Astûrî: mano → ast m
Avarî: квер (kʷer)
Aymarayî: ampara → ay
Aynuyî: テㇰ (tek)
Aytonî: မိုဝ် (muew)
Azerî: əl → az
Bahnarî: ti
Bajwayiya kendava rojava: tangan
Banjarî: tangan
Baskî: esku
Başkîrî: ҡул (qul)
Bau bidayuh: tongan
Belarusî: рука́ m (ruká)
Belûçî: دست (dast)
Bengalî: হাত → bn (hat), দস্ত → bn (dôśt)
Berberî:
Bextiyarî: دست (dast)
Bezhtayî: ко (ko)
Bororoyî: kera
Bretonî: dorn → br
Bulgarî: ръка́ m (rǎká)
Burmayî: လက် → my (lak)
Buryatî: гар (gar)
Cia-ciayî: lima
Conxayî: ལགཔ (lgap)
Çamicuroyî: shijpa
Çamiya rojhilatî: ꨓꨊꨪꩆ (tangin)
Çeçenî: ка (ka)
Çekî: ruka → cs m
Çerokî: ᎤᏬᏰᏂ (uwoyeni)
Çîçewayî: dzanja
Çîkasawî: ilbak
Çînî:
Kantonî: 手 (sau²)

Dunganî: шу (šu)

Hakkayî: 手 (sú)

Mandarînî: 手 → zh (shǒu)

Min dongî: 手 (chiū)

Minnanî: 手 → zh-min-nan (chhiú)

Wuyî: 手
Çuvaşî: алӑ (ală)
Dakotayî: nape
Dalmatî: mun n
Danmarkî: hånd → da g
Darkinjungî: birril
Divehî: އަތްތިލަ (at̊tila)
Dolganî: илии
Endonezyayî: tangan → id, yad → id
Erebiya başûrî ya kevn: 𐩺𐩵 (yd)
Erebî: يَد → ar m (yad)
Erebiya misrî: إيد m (īd), إدين m p (ʔedén)

Erebiya hîcazî: يد m (yadd)

Erebiya fasî: إيد m (īd), يد m (yidd)

Erebiya başûrê şamê: إيد m (īd)

Erebiya başûrê şamê: إيد m (īd)
Ermenî: ձեռք → hy (jeṙkʻ)
Erzayî: кедь (kedʹ)
Esperantoyî: mano → eo
Estonî: käsi → et
Etiyopiya klasîk: እድ (ʾəd)
Evenî: ӈал (ŋal), ӈа̄л (ŋāl)
Evenkî: ңалэ, ӈалэ (ŋalə)
Eweyî: asi
Farisî: دَست (dast), دَس (das)
Fatalukuyî: tana
Fenîkî: 𐤉𐤃 (yd)
Ferî: hond → fo m
Fînî: käsi → fi
Fransî: main → fr m, mains → fr m p, menotte → fr m, menottes m p
Friyolî: man
Frîsiya bakur: hönj m, hun m
Frîsiya kevn: hand, hond
Frîsî: hân → fy g
Gaelîka skotî: làmh m
Galîsî: man → gl m, mao → gl m
Gamîlaraayî: mara
Gotî: 𐌷𐌰𐌽𐌳𐌿𐍃 m (handus)
Gujaratî: હાથ → gu (hāth)
Gurcî: ხელი → ka (xeli), მტევანი → ka (mṭevani)
Gurciya kevn: ხელი (xeli)
Guwaranî: po → gn
Haidayî: stláay
Haîtî: men
Hawayî: lima
Hawsayî: hannū → ha n
Higaononî: alima
Hindî: हाथ → hi n (hāth)
Hinukhî: квезей (kvezey)
Hîlîgaynonî: lima, kamot
Hmongiya hêşîn: teg
Hmongî: tes
Holendî: hand → nl m
Hunzibî: коро (koro)
Îbaloiyî: takday
Îbanî: tangan
Îbranî: יָד m (yad)
Îdoyî: manuo → io
Îgboyî: áká
Îlokanoyî: ima
Îngilîziya kevn: hand → ang m
Îngilîzî: hand → en
Îngriyî: käsi
Îngûşî: кулг (kulg)
Înterlîngua: mano
Înuîtî: ᐊᒡᒐᒃ (accak)
Înupîakî: argak
Îranunî: barukan
Îrlendî: lámh → ga m
Îstriyotî: man n
Îtalî: mano → it m
Îu mienî: buoz
Îzlendî: hönd → is m, mund → is m
Japonî: 手 → ja (て, te)
Javayî: tangan → jv, asta
Kabiyeyî: nandaka
Kabîlî: afus
Kalalîsûtî: assak
Kalingayiya başûrî: agpar, ima
Kalmîkî: һар (har)
Kambaatayî: anga
Kankanayiya bakurî: ledeng
Kannadayî: ಕೈ → kn (kai)
Kanuriyî: múskò
Kapampanganî: kamau, gamat
Kapverdî: mon
Karelî: käzi
Kaşûbî: rãka m
Katalanî: mà → ca m
Kaurnayî: mara
Keçwayî: maki → qu
Keşmîrî: अथु (athu)
Khasiyî: kti
Khinalugî: кул (kul)
Kinaray-ayî: alima
Kirgizî: кол → ky (kol)
Kîkûyûyî: guoko
Kîmaragangî: longon
Kîngalî: අත → si (ata)
Kînyarwandayî: ikiganza → rw sinif c7/c8, ibiganza p
Kohoyî: ti
Kokborokî: yak
Konkanî: हाथु (hāthu)
Koreyî: 손 → ko (son)
Kornî: dorn
Korsîkayî: manu → co m
Krî: ᒥᑎᐦᒌ (mitihcii)
Kumikî: къол (qol)
Ladakhiyî: ལག་པ (lag pa)
Ladînî: man n
Ladînoyî: mano
Lakî: ка (ka)
Latgalî: rūka m, plauksts
Latînî: manus → la m
Latviyayî: roka → lv m, plauksta → lv m
Lawsî: ມື → lo (mư̄)
Lazî: xe
Lezgînî: гъил (ġil)
Lingalayî: likanza
Lîgûrî: man m
Lîtwanî: ranka → lt m, plaštaka → lt m
Lombardî: man m
Lotudî: longon
Lueyî: ᦙᦹ (mue)
Luiseñoyî: mát
Luksembûrgî: Hand → lb m
Mòçenoyî: hònt m
Maguindanaoyî: lima
Makasaeyî: tana
Makedonî: рака → mk m (raka)
Makyaniya rojava: ia
Malagasî: tanana → mg
Malayalamî: കൈ → ml (kai)
Malezî: tangan → ms, yad
Maltayî: id m
Mançûyî: ᡤᠠᠯᠠ
Mandinkayî: buloo
Mansiya bakurî: ка̄т (kāt)
Maorî: ringa
Maranaoyî: lima
Maratî: हात (hāt)
Marîkopayî: iishaaly
Mayayiya yukatekî: k'ab
Mazahuayiya navendî: dye'e
Mbabaramî: mara
Mecarî: kéz → hu
Megleno-romanyayî: mǫnă m
Megrelî: ხე (xe)
Melanauyiya navendî: paa
Minaeanî: 𐩺𐩵 (yd)
Mizoyî: kut
Mînangkabawî: tangan
Mnongiya rojhilatî: ti
Mongolî:
Kirîlî: гар → mn (gar)
Monî: တဲ (toa)
Mulamî: nja²
Muongî: thay
Nahwatlî: maitl → nah
Namayî: ǁkhôab
Nanayî: нгала (ŋala)
Navajoyî: álaʼ
Nedersaksî: Hand → nds m
Nepalî: हात → ne (hāt)
Newarî: ल्हा: (lhā:)
Nganasanî: дютү (djutü)
Ngarrindjerî: mari
Nîvxî: тымк (təmk)
Normandî: main m, man m, môin m
Norsiya kevn: hǫnd m, lámr n
Norwecî:
Norweciya bokmålî: hand → no m, hånd → no n yan m

Norweciya nînorskî: hand → nn m
Nuerî: pätet
Ojibweyî: nininj
Okînawanî: でぃ
Oksîtaniya kevn: man, ma
Oksîtanî: man → oc
Oriyayî: ହାତ → or (hatô)
Oromoyî: harka
Oroqenî: ŋa꞉la
Osetî: арм (arm), къух (k’ux)
Osmanî: ال (el), دست (dest), كف (kef), ید (yed)
Oygurî: قول → ug (qol)
Ozbekî: qoʻl → uz
Papyamentoyî: man
Pelayî: laʔ³¹
Peştûyî: لاس → ps n (lās)
Piedmontîsî: man m
Pijînî: han
Pîpîlî: -mey
Pîttcantcatcarayî: maṟa
Plodîşî: Haunt m
Polabî: rǫkă m
Polonî: ręka → pl m, dłoń → pl m
Portugalî: mão → pt m
Powhatanî: metench
Puncabî: ਹਸਤ (hasat)
Purepeçayî: jajki, jájki
Qatabanî: 𐩺𐩵 (yd)
Qazaxî: қол → kk (qol)
Qiptî:
Bohaîrî: ϫⲓϫ m (jij), ⲧⲟⲧ m (tot), ⲧⲱⲣⲓ m (tōri)

Sahîdî: ϭⲓϫ m (cij)
Rohingyayî: hát
Romagnolî: mân m
Romancî: maun n
Romanî: vast n
Romanyayî: mână → ro m
Rungusî: longon
Rusî: рука́ m (ruká), кисть руки́ m (kistʹ rukí)
Sabaeanî: 𐩺𐩵 (yd)
Sabah bisayayî: longon, kariam
Sahoyî: gaba
Samî:
Samiya înarî: kietâ

Samiya bakurî: giehta

Samiya skoltî: ǩiõtt

Samiya başûr: gïete
Sanskrîtî: हस्त → sa n (hasta), पाणि → sa n (pāṇi)
Santalî: ᱛᱤ (ti)
Sardînî: manu m
Sebopî: agem
Sebwanoyî: kamot
Sicîlî: manu → scn
Sidamoyî: anga
Sindhî: ھَٿُ → sd (hathu)
Sirananî: anu
Sirboxirwatî:
Kirîlî: ша̏ка m, ру́ка m

Latînî: šȁka → sh m, rúka → sh m
Skotî: haund
Slaviya kevn:
Kirîlî: рѫка m (rǫka)

Glagolîtîk: ⱃⱘⰽⰰ m (rǫka)
Slaviya rojavayî ya kevn: рука m (ruka)
Slovakî: ruka → sk m
Slovenî: roka → sl m
Somalî: gacan → so
Sorbî:
Sorbiya jêrîn: ruka m

Sorbiya jorîn: ruka → hsb m
Sotoyiya başûr: letsoho
Spanî: mano → es m
Spaniya kevn: mano
Sundanî: panangan → su, leungeun → su
Sûmerî: 𒋗 (ŠU)
Svanî: ში (ši)
Swahîlî: mkono → sw
Swêdî: hand → sv g
Şanî: မိုဝ်း (múe)
Şerpayî: ལག་པ (lag pa)
Tabasaranî: хил (χil)
Tacikî: даст → tg (dast)
Tagal murutî: longon
Tagalogî: kamay → tl
Talişî: دست (dast)
Tambunan dusunî: longon
Tamîlî: கை → ta (kai)
Tangutî: 𗁅 (*lạ¹), 𗁃 (*kjụ¹), 𗃑 (*tew¹)
Taosî: mą̏nénemą
Tarantinoyî: mane m
Tarifitî: afus n
Tausugî: lima
Tayî: มือ → th (mʉʉ)
Tedim çinî: khut
Telûgûyî: చెయ్యి → te (ceyyi)
Temazîxtiya atlasa navendî: ⴰⴼⵓⵙ n (afus)
Ternateyî: gia
Teteriya krîmî: qol
Teterî: кул → tt (qul)
Tetûmî: liman
Tidoreyî: gia
Tigreyî: እዴ (ʾəde)
Tigrînî: ኢድ → ti (ʾid)
Timugon murutî: longon
Tirkiya kevn: 𐰠𐰏 (l²g)
Tirkî: el → tr
Tîbetî: ལག (lag), ལག་པ (lag pa), ཕྱག (phyag)
Tlingitî: jín
Tokpisinî: han → tpi
Toxarî A: tsar
Toxarî B: ṣar
Tuaregî: ăfus n
Tupînambayî: pó
Tuvanî: хол (xol)
Tzotzîlî: k'obol
Udî: кул (kul)
Udmurtî: ки (ki)
Ugarîtî: 𐎊𐎄 (yd)
Unamî: nàxk
Urdûyî: ہاتھ n (hāth), دَسْت (dast)
Ûkraynî: рука́ m (ruká)
Venîsî: man → vec n
Viyetnamî: tay → vi
Volapûkî: nam → vo
Votî: tšäsi
Walonî: mwin → wa m
Warayî: ka-mot
Waxiyî: dast
Weylsî: llaw → cy m
Wîlamowî: haond
Wînnebagoyî: nąąp
Wolofî: loxo
Xakasî: хол (xol)
Ximêrî: ដៃ → km (day)
Xosayî: isandla
Yagnobî: даст (dast)
Yakutî: илии (ilii)
Yamanayî: yaS
Yidîşî: האַנט m (hant)
Yiyiya siçuwayî: ꇇ (lot)
Yorubayî: ọwọ́
Yupîkiya navendî: unan
Yûnaniya mariupol: пала́м (palám)
Yûnanî: χέρι → el nt (chéri)
Kevn: χείρ m (kheír)
Zêlandî: 'and m
Zhuangî: mwz
Zuluyî: isandla → zu sinif c7/c8
ǃXóõ: ǀkxʼàa

Îngilîzî

Kurtenav

dest

Kurteya destination.
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]