dest

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî dest dest
Ravek destê destên
Çemandî destî destan
Nîşandera çemandî destî wan destan
Bangkirin desto destino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî destek destin
Îzafe destekî destine
Çemandî destekî destinan
dest (bi wateya teng)
dest (bi wateya berfireh)

dest nêr

  1. organê balekirinê anku pelandinê,
    tilî û kef bi hev re,
    herdu beşên leşî yên ku li milî ji leşî vediqetin
    (yên mirovan her yek ji wan xwedî pênc tilan, kefekê, zendekê û enîşkekê ye):
    • Paşî hingê Xaliqê her sûretê / çêkirî Adem bi destê qudretê — (Mela Hisênê Bateyî: Mewlûd)
    • ... jinek tê silavê li Rêberî dike û nameyekê dike destê wî û ji wê derê dûr dikeve. — (Sidqî Hirorî: Ez û Delal, roman, 2007)
  2. beşên balekirinê yên heywanan
  3. alî, rex, hêl, al, teref:
    • destê rastê, destê çepê
  4. taxim, deste:
    • destekî cilên nû min kirî.

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Çemandî[biguherîne]

Jornav[biguherîne]

Jêrnav[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

hevreha soranî دەست(dest) û دەس(des), goranî/hewramî des, zazakî dest, belûçî دست‎‎ (dest), partî dest, farisî دست‎‎ (dest), tacikî даст (dast), pehlewî 𐭩𐭣𐭤‎ (dest), hexamenişî 𐎭𐎿𐎫 (d-s-t /deste-/), avestayî 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀‎ (zasta, /zeste-/), bextiyariya kevn λιστο (listo), peştûyî لاس‎‎ (las), sankrîtî हस्त (hásta), punjabî ਹਸਤ (hast), hindî हाथ (hāth), lîtwanî (pa)žastìs, albanî dorë, bretonî û îrlandî dorn, toxarî tsar, ermeniya kevn ձեռն (jeṙn), ermeniya niha ձեռք (jeṙkʿ), yûnaniya kevn χείρ (xeír), latînî hostia (qurbanî, diyarî, "ya ku bi destan tê dan")... hemû ji proto-hindûewropî **ǵʰes- (dest; bi destan dan/birin).

Di şaxên din yên zimanên hindûewropî de hinek peyvên ji rehên cuda tên bikaranîn, bo nimûne: inglîzî hand, fransî main û rûsî рука (ruka) ku ne hevrehên peyva kurdî dest û ne jî hevrehên hev in.

Çavkanî

  • Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
  • Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка, (Tsabolov, R. L.: Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî, (2-beşî) (bi rûsî), Moskova 2001-2010
  • The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi inglîzî û rûsî): http://starling.rinet.ru/

Bikaranîn[biguherîne]

Lêker:

Navdêr:

Rengdêr:

[biguherîne]

Werger[biguherîne]

Inglîzî[biguherîne]

Kurtenav[biguherîne]

dest

  1. Kurteya destination.