ê

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurmancî[biguherîne]

Wate[biguherîne]

  1. heftem tîpa û sêyem dengdêra alfabeya kurdî ye û nîşana dengek dirêj e
  2. li şûna peyvên yekjimar yên zayendnêr yên diyar
    • Ê min giran e (Barê min giran e.)
  3. li şûna navdêrên zayendnêr daku navdêr neyê dubarekirin
    • Kar ê wan e (Kar karê wan e.)
  4. dikeve navbera du diyarkeran yên ku li peyvek yekjimar ya zayendnêr tên
  5. li şûna "ew tiştê (ku)"
    • Ê wî got, me ji mêj ve dizanî (Ew tişt, yê ku wî got, me ji mêj ve dizanî.)
  6. ji çend kesan yan tiştan yekî diyarzayendnêr
    • Du kurr bûn. Ê bejndirêj pirçreş bû (Du keç bûn. Keça bejndirêj pirçreş bû.)
      Sê kes bûn: yek mîr, yek kurrmîr û yek jî xulam. Navê ê xulam Xelîl bû (Navê xulamî Xelîl bû.)
  7. , , peyvikek alîkar dikeve gel lêkerên tewandî û diyar dike ku bûyerek dê di pêşerojê anku dema bêt de biqewime
    • Ez ê sibê biçim.
      Ew ê sala bêt bigihe vir.
      Dema mezin bibî, tu ê ji bîr bikî.
  8. peyvikek e tê gotin dema kesa/ê diaxive piçekê radiweste û difikire berî ku axiftina xwe bidomîne
    • Navê wî... êêê... Azad bû, ...êêê, ... kurrê Ehmedî bû.'
  9. peyvikek e kesa/ê guhdar dibêje bi armanca diyarkirina hindê ku guh dide axiftinê yan dixwaze kesa/ê diaxive gotina xwe bidomîne
    • - Ez çûm Kurdistanê...
      - Êêê...
      - û li gelek bajarran gerriyam.
  10. di hin devokan de dikeve pey kirdeyên anku subjeyên yekjimar yên zayendnêr û wateya berdewamiya kirinê didiyê
    • Cemal ê dinivîse 'Cemal aniha / vê gavê / vê kêlîkê dinivîse.)
      Ez ê dixwim (Ez li ser xwarinê me. = yê dibêje kurr / zelam e)
      Tu ê dixwînî (Tu tam vê bîskê / kêlîkê dixwînî. = yê dixwîne kurr / zelam e)
      Ew ê dibêje (Ew aniha dibêje. = yê dibêje nêr e)
  11. di hin devokan de lêkera "bûn" di rewşa yekjimar ya dema nihoyî de bo kirdeyên yekjimar yên zayendnêr dide
    • Azad ê li malê (Azad li malê ye.)
      Ez ê li malê nînim (Ez ne li malê me.)
  12. di hin devokan de di dema borî ya dûdar de li bireserên (objeyên) yekjimar yên zayendnêr zêde dibe: Min ew qapût ê kirriye (Min ew saqo kirriye.)
  13. di hin devokan de li şûna "Î" ya forma dema nihoyî ji lêkera "bûn" bo cînavê duyemyekjimar
    • Tu çawan ê (Ew çawan î)

Herwiha[biguherîne]

Bide ber[biguherîne]

Ji[biguherîne]

Bi maneya "ê ku, yê ku" ji proto-hindûewropî * éy, hevreha avestayî 𐬫𐬋 (yō), sanskrîtî यद् (yád), yûnaniya kevn ὅς (hós), (hḗ), (hó), latînî ea, id, is, inglîzî the, almanî er, slavoniya kevn ижє, єижє...

Wergerr[biguherîne]

Zazakî[biguherîne]

cînav

Wate[biguherîne]

  1. wan, ew (pirrjimar)

Zazakî[biguherîne]

Wate[biguherîne]

  1. ew