peyv

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /ˈpɛjv/
• Deng (Bidlîs)^ⓘ
• Kîtekirin: peyv

Navdêr

Tewandina peyv
Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	peyv	peyv
Îzafe	peyva	peyvên
Çemandî	peyvê	peyvan
Nîşandera çemandî	wê peyvê	wan peyvan
Bangkirin	peyvê	peyvino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	peyvek	peyvin
Îzafe	peyveke	peyvine
Çemandî	peyvekê	peyvinan

peyv m, p-ya nerm

2. Zîncîreya kelîmeyan ku fikrekî îfade dike.

   Hevmane: gotin, axaftin, şitexalî, şor, xeber

   • Îro xebat, karê te ye;
     Lewra ko şans yarê te ye,
     Her kes di bin barê te ye
     Peyvên te rast , yen min derew. — (Hawar, Kî Bi Ya Min Dike, 1941, Cegerxwîn, hj. 29, r. 9)
   • Ji ber ko pirên meselokan bi qafiye dibin û hewceyî gelek bêjeyên yekdeng û yekbêjin di koça pêşîn da zimên têra wan ne dikir. Bi vî awayê peyivê ra ereb seci' dibéjin; yanî gotinên bê wezin û bi qafiye. — (Ronahî, Ziman û nivîsandina wî, 1944, Osman Sebrî, hj. 24, r. 22)
   • (...) wan dev ji munaqeşa xwe berdan û peyva xwe guhertin ser tiştekî din. — (Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986)
   • (...) bi peyveke mîna şîr û hingiv got: - Niha tu nabî kurê min, ez jî bavê te? — (Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, ISBN 91 972090 3 1)
4. Çend herfên ku bi hev re tên nivîsîn û maneyekê didin.

   Hevmane: kelîme, gotin, bêje, çekû, peyvik, peyvok

   • Ma ne berî niha me dengê nav bêna (K - Q) ji di nivîsandinêd xwe da ne standi bû elîfbêya xwe. Belê ji ber go me di vî dengî da nezîkî 600 peyvî zapkir, ji ne çarî pîtek nû î Hevedûdani (Kh) me stand elîfbêya xwe. — (Musa Anter, Ferhenga Khurdî - Tirkî^[1], Yeni Matbaa, Istanbul, 1967, r. 165)
   • Tê bîra min ku lî wê derê ji devê mîn bî tenê peyvek derket: Heyf e.. — (Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987)
   • Ev dengdar bi vekirina dev dengekî kurt û yekcar ji nîvê qirikê derdixe. Di destpêka peyvên kurdî de nayê bikaranînê. — (1997, Selîm Biçûk, Rêzimanê Kurdî (Kurmancî), Weşanên Înstîtûta Kurdî, çapa 1ê, r. 15)
5. Axiftina kesek dike yan dixwîne xisûsen yeke amadekirî.

   Hevmane: gotin, sohbet, mijar, gotar

   • Peyiva Serekcimhûr Ruzwelt
     Leşkerên Me Ber Bi Berlîn û Tokyoyê Ve Dimeşin — (Roja Nû, , 1943, hj. 14, r. 2)
   • Peyv û civîn pir dibûn,
     Diçûn Ba hav
     U dihatin,
     Rûdinştin — (1964, Çîroknivîs, Şerê Azadî, r. 24)

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: په‌یڤ
• kurdî-krîlî: пʹәйв

Herwiha

• peyiv
• peyîv

Jê

• hevpeyivîn
• peyivandin
• peyivîn
• peyvdar
• peyvik (“kelîme”)
• peyvok (“kelîme; ê ku pir xeber dide”)

Etîmolojî

Paşvesazî ji peyivîn.

Bi zaravayên din

• Soranî: wişe
• Xwarîn:

  Kirmaşanî: wite

• Zazakî: çeku m

Werger

bêje, kelîme, gotin

• Abxazî: ажәа (āž°ā)
• Adîgeyî: гущыӏ (gʷuśəʼ)
• Afrîkansî: woord → af
• Albanî: fjalë → sq m, llaf → sq n
• Almanî: Wort → de nt
• Amazîxiya fasî: ⴰⵡⴰⵍ (awal)
• Ambonezî-malezî: kata
• Amharî: ቃል → am (ḳal)
• Amuzgoyî: jñ'o
• Aragonî: parola → an m
• Aramî:

  Îbranî: מלתא g (melthā, meltho)

  Siryanî: ܡܠܬܐ g (melthā, meltho)

• Arçî: чӏат (čʼat)
• Aromanî: zbor, cuvendã
• Asamî: শব্দ (xobdo)
• Astûrî: pallabra → ast m
• Avarî: рагӏул (raʻul), рагӏи (raʻi)
• Azerî: söz → az
• Balînî: kruna
• Baskî: hitz, berba
• Başkîrî: һүҙ (hüð)
• Belarusî: сло́ва → be nt (slóva)
• Bengalî: শব্দ → bn (śôbd), লফজ → bn (lôphôj)
• Bîkoliya naverast: kataga
• Bretonî: ger → br n, gerioù → br p
• Bulgarî: ду́ма → bg m (dúma), сло́во → bg nt (slóvo)
• Burmayî: စကားလုံး → my (ca.ka:lum:), ပုဒ် → my (pud), ပဒ → my (pa.da.)
• Buryatî: үгэ (üge)
• Conxayî: ཚིག (tshig)
• Çamicuroyî: nachale
• Çamiya rojavayî: بۉه ڤنوۉئ
• Çeçenî: дош (doš)
• Çekî: slovo → cs nt
• Çerokî: ᎧᏁᏨ (kanetsv)
• Çîçewayî: mawu
• Çîkasawî: anompa
• Çînî:

  Kantonî: 詞 / 词 (ci⁴)

  Dunganî: цы (cɨ)

  Mandarînî: 詞 / 词 → zh (cí), 單詞 / 单词 (dāncí), 詞語 / 词语 → zh (cíyǔ)

• Çukçî: вэтгав (vėtgav)
• Çuvaşî: сӑмах (sămah)
• Danmarkî: ord → da nt
• Divehî: ލަފުޒު (lafuzu)
• Drungî: ka
• Elfdalî: uord nt
• Endonezyayî: kata → id
• Erebî: كَلِمَة → ar m (kalima)

  Erebiya misrî: كلمة m (kilma)

  Erebiya hîcazî: كلمة m (kilma)

• Ermenî: բառ → hy (baṙ)
• Erzayî: вал (val)
• Esperantoyî: vorto → eo
• Estonî: sõna → et
• Evenî: төрэн (törən)
• Evenkî: турэн (turən)
• Farisî: واژه → fa (vâže), کلمه → fa (kalame), لغت → fa (loğat)
• Ferî: orð → fo nt
• Fînî: sana → fi
• Fransî: mot → fr n
• Friyolî: peraule m
• Frîsiya bakur:

  Frîsiya bakur: wurd nt

  Frîsiya bakur: Wür nt

  Mooring: uurd nt

  Frîsiya bakur: Uurt nt

• Frîsî: wurd → fy nt
• Gaelîka skotî: facal n, briathar n
• Galîsî: palabra → gl m, verba m, pravoa m, parola → gl m
• Gayî: wiemɔ
• Gotî: 𐍅𐌰𐌿𐍂𐌳 nt (waurd)
• Gujaratî: શબ્દ → gu n (śabd)
• Gurcî: სიტყვა → ka (siṭq̇va)
• Haîtî: mo
• Hawayî: huaʻōlelo
• Hawsayî: kalma
• Higaononî: polong
• Hindî: शब्द → hi n (śabd), बात → hi m (bāt), लुग़त n (luġat), लफ़्ज़ n (lafz)
• Hîtîtî: 𒈨𒈪𒅀𒀸 (memiyaš)
• Hmongî: lo lus
• Holendî: woord → nl nt
• Îbanagî: kagi
• Îbranî: מילה \ מִלָּה → he m (milá), דבר → he n (davár)
• Îdoyî: vorto → io
• Îlokanoyî: sao nt
• Îngilîziya kevn: word → ang nt
• Îngilîziya navîn: word
• Îngilîzî: word → en
• Îngriyî: sana
• Îngûşî: дош (doš)
• Înterlîngua: parola → ia, vocabulo → ia
• Îrlendî: focal → ga n
• Îtalî: parola → it m, vocabolo → it n, termine → it n
• Îzlendî: orð → is nt
• Japonî: 言葉 → ja (ことば, kotoba), 単語 → ja (たんご, tango), 語 → ja (ご, go)
• Javayî:

  Karakanî: ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁ → jv (tembung)

  Latînî: tembung

• K'içe': tzij
• Kabardî: псалъэ (psalˢɛ)
• Kabîlî: awal
• Kalalîsûtî: oqaaseq
• Kalmîkî: үг (üg)
• Kannadayî: ಶಬ್ದ → kn (śabda), ಪದ → kn (pada)
• Kapampanganî: kataya, salita, amanu
• Karaçay-balkarî: сёз (söz)
• Karelî: sana
• Kaşûbî: słowò nt
• Katalanî: paraula → ca m, mot → ca n
• Kayingangî: vĩ
• Kirgizî: сөз → ky (söz)
• Kîngalî: වචනය → si (wacanaya)
• Koreyî: 말 → ko (mal), 낱말 → ko (nanmal), 단어 → ko (daneo), 마디 → ko (madi)
• Ladînî: parola m
• Ladînoyî: palavra m, פﭏאבﬞרה (palavra), biervo n
• Lakî: махъ (maq)
• Latgalî: vuords n
• Latînî: verbum → la nt; vocābulum nt, fātus n
• Latviyayî: vārds → lv n
• Lawsî: ຄຳ → lo (kham)
• Lazî: ნენა (nena)
• Lezgînî: гаф (gaf)
• Lingalayî: nkómbó
• Lîgûrî: paròlla m
• Lîtwanî: žodis → lt n
• Lombardî: paròlla m
• Lueyî: ᦅᧄ (kam)
• Luksembûrgî: Wuert → lb nt
• Mòçenoyî: bourt nt
• Makedonî: збор → mk n (zbor), слово → mk nt (slovo)
• Malayalamî: വാക്ക് → ml (vākkŭ), പദം → ml (padaṃ), ശബ്ദം → ml (śabdaṃ)
• Malezî: kata → ms, perkataan → ms, kalimah → ms
• Maltayî: kelma m
• Maorî: kupu → mi
• Mara çinî: bie
• Maratî: शब्द → mr n (śabda)
• Mariya rojhilatî: мут (mut)
• Mecarî: szó → hu
• Megrelî: ზიტყვა (ziṭq̇va), სიტყვა (siṭq̇va)
• Misrî: (mdw)
• Mokşayî: вал (val)
• Mongolî:

  Kirîlî: үг → mn (üg)

  Mongolî: ᠦᠭᠡ (üge)

• Nahwatliya klasîk: tēntli, tlahtōlli
• Nahwatlî: tlahtolli → nah
• Nanayî: хэсэ (hese)
• Navajoyî: saad
• Nawrûyî: dorer → na
• Nepalî: शब्द (śabda)
• Norsiya kevn: orð nt
• Norwecî:

  Norweciya bokmålî: ord → no nt

  Norweciya nînorskî: ord → nn nt

• Ojibweyî: ikidowin
• Okînawanî: くとぅば (kutuba)
• Oksîtanî: mot → oc n, paraula → oc m
• Oriyayî: ଶବ୍ଦ → or (śôbdô)
• Oromoyî: jecha
• Osetî: дзырд (ʒyrd), ныхас (nyxas)
• Oygurî: سۆز (söz)
• Ozbekî: soʻz → uz
• Palî: pada nt
• Papyamentoyî: palabra m
• Peştûyî: لغت → ps (luġat), کلمه (kalimâ)
• Piedmontîsî: mòt n, vos m, paròla m
• Plodîşî: Wuat nt
• Polabî: slüvǘ nt
• Polonî: słowo → pl nt
• Portugalî: palavra → pt m, vocábulo → pt n
• Puncabî: ਸ਼ਬਦ → pa (śabad)
• Qazaxî: сөз → kk (söz)
• Romancî: pled n, plaid n
• Romanyayî: cuvânt → ro nt, vorbă → ro m
• Rusî: сло́во → ru nt (slóvo)
• Rusînî: сло́во nt (slóvo)
• S'gaw karenî: တၢ်ကတိၤ (ta̱ ka toh̄)
• Samî:

  Samiya kildînî: са̄ннҍ (sānnʹ), соа̄гк (soāgk)

• Samiya bakurî: sátni
• Samiya başûr: baakoe
• Samiya skoltî: sääˊnn
• Samoayî: ’upu
• Samogîtî: žuodis n
• Sanskrîtî: शब्द → sa n (śabda), पद → sa nt (pada), अक्षरा → sa m (akṣarā)
• Santalî: ᱨᱳᱲ (roṛ)
• Sardînî: fueddu
• Sebwanoyî: pulong
• Sicîlî: palora → scn m, parola → scn m
• Sidamoyî: qaale
• Silesî: suowo nt
• Sindhî: لَفظُ → sd (lafẓu)
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: ре̑ч m, рије̑ч m, сло̏во nt

  Latînî: rȇč → sh m, rijȇč → sh m, slȍvo → sh nt

• Skotî: wird, wurd
• Slaviya kevn:

  Kirîlî: слово nt (slovo)

  Glagolîtîk: ⱄⰾⱁⰲⱁ nt (slovo)

• Slaviya rojavayî ya kevn: слово nt (slovo)
• Slovakî: slovo → sk nt
• Slovenî: beseda → sl m
• Somalî: eray → so
• Sorbî:

  Sorbiya jêrîn: słowo nt

  Sorbiya jorîn: słowo nt

• Sotoyiya başûr: lentswe
• Spanî: palabra → es m, voz → es m, vocablo → es n
• Sundanî: ᮊᮨᮎᮕ᮪ (kecap)
• Swahîlî: neno → sw
• Swêdî: ord → sv nt
• Tacikî: вожа → tg (voža), калима → tg (kalima), луғат → tg (luġat)
• Tagalogî: salita → tl
• Tahîtî: parau
• Tamîlî: வார்த்தை → ta (vārttai), சொல் → ta (col)
• Tarifitî: awar n
• Tayî: คำ → th (kam)
• Telûgûyî: పదము → te (padamu), మాట → te (māṭa)
• Teteriya krîmî: söz
• Teterî: сүз → tt (süz)
• Tetûmî: liafuan
• Tigrînî: ቃል → ti (ḳal)
• Tirkî: sözcük → tr, kelime → tr
• Tirkmenî: söz
• Tîbetî: ཚིག (tshig)
• Tofalarî: соот (soot)
• Tongî: lea
• Toxarî B: reki
• Tswanayî: lefoko
• Tuaregî: tăfert
• Tumbukayî: lizgo
• Tuvanî: сөс (sös)
• Udmurtî: кыл (kyl)
• Ugarîtî: 𐎅𐎆𐎚 (hwt)
• Urdûyî: شبد n (śabd), بات m (bāt), کلمہ → ur n, لغت → ur n (luġat), لفظ → ur n (lafz)
• Ûkraynî: сло́во → uk nt (slóvo)
• Venîsî: paroła m, paròła m, paròla m
• Viyetnamî: từ → vi, lời → vi, nhời → vi, tiếng → vi
• Volapûkî: vöd → vo
• Walonî: mot → wa n
• Warayî: pulong
• Weylsî: gair → cy
• Wolofî: baat → wo
• Ximêrî: ពាក្យ → km (piəkyɔɔ), ពាក្យសំដី (piəkyɔɔsɑmdəy)
• Xosayî: igama
• Yagnobî: гап (gap)
• Yakutî: тыл (tıl)
• Yidîşî: וואָרט → yi nt (vort)
• Yorubayî: ó̩ró̩gbólóhùn kan, ọ̀rọ̀
• Yukaghiriya bakurî: аруу (aruu)
• Yupîkiya navendî: qanruyun
• Yûnanî: λέξη → el m (léxi)

  Kevn: λόγος n (lógos), ῥῆμα nt (rhêma), λέξις m (léxis), ὄψ m (óps)

• Zhuangî: cih
• Zuluyî: igama → zu sinif c5/c6, uhlamvu sinif c11/c10

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya word a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.