tîp

 Herwiha binêre: tip û tıp

Kurmancî

Bilêvkirin

•  IPA^(kilîd): /tʰiːp/
• Kîtekirin: tîp

Navdêr 1

tîp cins hewce ye (c=m: mê, c=n: nêr, c=mn: mê û nêr, c=nt: nêtar)

1. alay, lîwa, tugay
   • ~ 1640, Melayê Cizîrî, Dîwan:

     Li selwê mar bi lef hatin
     Di bircan tîp bi sef hatin
     Ji batin tîr bi xef hatin

Etîmolojî

Bide ber farisî تیپ (tip, “alay, lîwa, tugay”).

Werger

alay — binêre alay

Navdêr 2

tîp m

2. Nîşanên dengan.

   Hevmane: herf, pît

   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
4. cûn, cure, celeb, çeşît, tov, toxim, tewir, reng
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
6. (li Başûrê Kurdistanê, xisûsen li Behdînanê) Çend kesên li gel hev li muzîkê didin û / yan stranan dibêjin.

   Hevmane: kom, grûp, tîm, deste, taxim

   Tîpa muzîkê ― Koma muzîkê.

Tewandin

Tewandina tîp

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	tîp	tîp
Îzafe	tîpa	tîpên
Çemandî	tîpê	tîpan
Nîşandera çem.	wê tîpê	wan tîpan
Bangkirin	tîpê	tîpino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	tîpek	tîpin
Îzafe	tîpeke	tîpine
Çemandî	tîpekê	tîpinan

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: تیپ

Jê

• tîpandin
• tîpandî
• tîpîndetî
• tîpînende
• tîpînendeyî
• tîpîner
• tîpînerî

Etîmolojî

Bi maneya herfên alfabeyê (mane 1) ji fransî type ji latînî typus ji yûnaniya kevn τύπος (túpos).

"Tîp" ji "type" ya gelek zimanên ewropî ye ku di fransî de nêzîkî (lê ne tam wek) dengê "tîp" tê xwendin. Heman peyv di îngilîzî de jî heye lê nêzîkî dengê "tayp" tê xwendin. Bi ihtimaleke mezin "pît" jî her ji "tîp" e û bi guhorîna cihê herfan bûye "pît". Di kurdî de guhorîna cihê herfan di peyvan de tiştekî gelek asayî ye: befr/berf, cîran/cînar, çekûç/keçûç, "nik" ya di devoka kurmanciya behdînî de bi manaya "cem, [li] ba, li rex" û "kin" ya di devoka soraniya hewlêrî de bi eynî manayê. Herwiha rast e ku li Başûrê Kurdistanê (bi taybetî li Behdînan) peyva "tîp" bi manaya koma muzîkê tê bikaranîn. Lê ew jî dîsa ji eynî "type"a ewropî ye ji ber ku yek ji wateyên "type" cûn/core/çeşît/taxim/kom tevî ku di îngilîzî de bi manaya "koma muzîkê" nayê bikaranîn jî: http://en.wiktionary.org/wiki/type (bi taybetî li wateya 1 û 4 binerin).

Çavkanî:

Bide ber

• alfabe

Herwiha binêre

Tîpên alfabeyên kurdî

• Tîpên gir (girek): A B C Ç D E Ê F G H I Î J K L M N O P Q R S Ş T U Û V W X Y Z – Ḧ Ẍ '
• Tîpên hûr (hûrek): a b c ç d e ê f g h i î j k l m n o p q r s ş t u û v w x y z – ḧ ẍ '
  • Tîpên dengdêr: a e ê i î o u û
  • Tîpên bêdeng: b c ç d f g h j k l m n p q r s ş t v w x y z
• Tîpên kirmaşanî: girek: Ł Ň Ř Ü hûrek: ł (ll, ڵ) ň (ng) ř (rr, ڕ) ü (ۊ)
• Tipên soranî: ا ب پ ت ج چ ح خ د ر ڕ ز ژ س ش ع غ ف ڤ ق ک گ ل ڵ م ن ‎ھ ە و ۆ ی ێ Hejmar: ٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩

Werger

herf, pît

• Afrîkansî: letter → af
• Albanî: shkronjë → sq m
• Almanî: Buchstabe → de n, Letter → de m
• Amharî: ፊደል (fidäl)
• Aramiya nû ya asûrî: ܐܵܬܘܼܬܵܐ (atuta)
• Asamî: আখৰ (akhor)
• Astûrî: lletra → ast m
• Avarî: хӏарп (ḥʳarp)
• Azerî: hərf → az
• Baskî: letra
• Başkîrî: хәреф (xäref)
• Belarusî: лі́тара m (lítara)
• Bengalî: অক্ষর → bn (ôkkhôr), হরফ → bn (hôrôph)
• Bretonî: lizherenn → br
• Bulgarî: бу́ква → bg m (búkva)
• Burmayî: အက္ခရာ → my (akhka.ra)
• Çeçenî: элп (elp)
• Çekî: písmeno → cs nt
• Çîçewayî: lemba
• Çînî:

  Kantonî: 字母 (zi⁶ mou⁵), 字 (zi⁶)

  Dunganî: зыму (zɨmu), зы (zɨ)

  Mandarînî: 字母 → zh (zìmǔ), 字 → zh (zì), 文字 → zh (wénzì)

  Minnanî: 字母 → zh-min-nan (lī-bú / jī-bó / jī-bú), 字 → zh-min-nan (lī / jī)

  Wuyî: 字母, 字

• Çuvaşî: саспалли (saspalli)
• Dalmatî: latera m
• Danmarkî: bogstav → da nt yan g
• Divehî: އަކުރު (akuru)
• Dusuniya navendî: pimato
• Elmanîşî: Buchstabe n
• Endonezyayî: huruf → id
• Erebî: حَرْف → ar n (ḥarf)

  Erebiya misrî: حرف n (ḥarf)

  Erebiya kendavî: حرف n (ḥarf)

• Ermenî: տառ → hy (taṙ), գիր → hy (gir)
• Esperantoyî: litero → eo
• Estonî: täht → et, kirjatäht, aabe → et, pookstav
• Farisî: حرف → fa (harf), نویسه → fa (nevisa), وات → fa (vât)
• Ferî: bókstavur → fo n, stavur → fo n
• Fîjî: vola → fj
• Fînî: kirjain → fi, aakkonen → fi
• Fransî: lettre → fr m, caractère → fr n
• Friyolî: letare m, lètare m
• Fulahî:

  Adlamî: 𞤢𞤤𞤳𞤵𞤤𞤢𞤤, 𞤸𞤢𞤪𞤬𞤵

  Latînî: alkulal, harfu

• Gaelîka skotî: litir m
• Galîsî: letra → gl m
• Gujaratî: અક્ષર (akṣar), હરફ → gu (haraph)
• Gurcî: ასო → ka (aso)
• Haîtî: lèt
• Hawayî: hua palapala
• Hindî: अक्षर → hi n (akṣar), लिपि → hi m (lipi), वर्ण → hi n (varṇ), हरफ़ → hi n (haraf), हर्फ़ n (harf), हरफ → hi n (haraph), हर्फ → hi (harph), आखर → hi n (ākhar), अखर → hi n (akhar)
• Holendî: letter → nl m, karakter → nl nt, letterteken → nl nt, boekstaaf → nl n
• Îbranî: אוֹת → he m (ot)
• Îlokanoyî: kurdit
• Îngilîziya kevn: stæf → ang n, bōcstæf n
• Îngilîzî: letter → en
• Îngriyî: bukva, aampuussen, kirjamerkki
• Înterlîngua: littera, litera
• Îrlendî: litir → ga m
• Îtalî: lettera → it m, carattere → it n, lettera dell'alfabeto m
• Îzlendî: bókstafur → is n, stafur → is n
• Japonî: 文字 → ja (もじ, moji), 字 → ja (じ, ji)
• Javayiya kevn: akṣara
• Javayî: aksara → jv
• Kabîlî: asekkil
• Kalmîkî: үзг (üzg)
• Kannadayî: ಅಕ್ಷರ → kn (akṣara)
• Katalanî: lletra → ca m, caràcter → ca n
• Kirgizî: тамга → ky (tamga), арип → ky (arip)
• Kîngalî: අකුර → si (akura)
• Koreyî: 문자 → ko (munja), 글씨 → ko (geulssi), 글자 → ko (geulja)
• Kreyoliya morîtanî: let
• Kumikî: гьарп (harp)
• Latgalî: liters n
• Latînî: littera → la
• Latviyayî: burts n
• Lawsî: ຕົວ (tūa), ຕົວອັກສອນ (tūa ʼak sǭn), ອັກສອນ (ʼak sǭn), ອັກຂະຣະ (ʼak kha ra), ຫນັງສື (nang sư̄), ຕົວຫນັງສື (tūa nang sư̄), ອັກຂະລະ (ʼak kha la)
• Lîtwanî: raidė → lt m
• Lueyî: ᦟᦲᧅ (liik)
• Luksembûrgî: Buschtaf n
• Makedonî: буква m (bukva)
• Malayalamî: അക്ഷരം → ml (akṣaraṃ)
• Malezî: huruf → ms
• Maltayî: ittra m
• Mançûyî: ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ
• Maratî: अक्षर → mr (akṣar)
• Mecarî: betű → hu
• Mongolî:

  Kirîlî: үсэг → mn (üseg)

• Nedersaksî: Bookstaav → nds n, Bookstoov n
• Nepalî: अक्षर → ne (akṣar)
• Normandî: lettre m
• Norsiya kevn: bókstafr n
• Norwecî:

  Norweciya bokmålî: bokstav → no n

  Norweciya nînorskî: bokstav n

• Oksîtanî: letra → oc m, caractèr → oc n
• Oriyayî: ଲିପି → or (lipi)
• Osetî: дамгъӕ (damǧæ)
• Osmanî: حرف (harf)
• Oygurî: ھەرپ (herp)
• Ozbekî: harf → uz
• Palî: akkhara
• Peştûyî: حرف → ps n (harf)
• Piedmontîsî: litra m
• Plodîşî: Büakstow m
• Polonî: litera → pl m
• Portugalî: letra → pt m
• Prakrîtî:

  Prakrîtiya sawurasenî: अक्खर (akkhar)

• Puncabî: ਅੱਖਰ → pa n (akkhar), ਹਰਫ਼ (haraf)
• Qazaxî: әріп (ärıp)
• Marwarî: आखर (ākhar), अच्छर (acchar)
• Romagnolî: lètra m
• Romancî: letra m, bustab n, custab n
• Romanyayî: literă → ro m, caracter → ro nt
• Rusî: бу́ква → ru m (búkva), ли́тера → ru m (lítera)
• Samiya skoltî: bukva, ǩeʹrjj
• Sanskrîtî: वर्ण → sa n (varṇa), अक्षर → sa nt (akṣara)
• Sardînî: lítara m, lítera m
• Sicîlî: littra → scn m, lìttira → scn m
• Sindhî: اکر
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: сло̏во nt, бу̏ква m

  Latînî: slȍvo → sh nt, bȕkva → sh m

• Slaviya kevn:

  Kirîlî: боукꙑ m (buky), писмѧ nt (pismę)

• Slaviya rojavayî ya kevn: бꙋкꙑ m (buky), чьрта m (čĭrta)
• Slovakî: písmeno nt
• Slovenî: črka → sl m
• Somalî: xaraf → so
• Sorbî:

  Sorbiya jêrîn: pismik n

  Sorbiya jorîn: pismik n

• Spanî: letra → es m, carácter → es n
• Swahîlî: herufi → sw
• Swêdî: bokstav → sv g
• Şanî: လိၵ်ႈ (līk)
• Şîngazîcayî: harufu sinif c9/c10
• Tabasaranî: гьярф (hjarf)
• Tacikî: ҳарф → tg (harf)
• Tagalogî: titik → tl, letra
• Tamîlî: எழுத்து → ta (eḻuttu)
• Tayî: ตัวอักษร → th, อักษร → th, อักขระ → th, ตัวหนังสือ → th, หนังสือ → th
• Telûgûyî: అక్షరము → te (akṣaramu)
• Temazîxtiya atlasa navendî: ⴰⵙⴽⴽⵉⵍ n (askkil)
• Temazîxtiya atlasa navendî: ⴰⵙⴽⴽⵉⵍ n (askkil)
• Teterî: хәреф → tt (xäref)
• Tigrînî: ፊደል (fidäl)
• Tirkî: harf → tr
• Tirkmenî: harp
• Tîbetî: ཡི་གེ (yi ge)
• Tokpisinî: leta
• Urdûyî: حرف n (harf)
• Ûkraynî: бу́ква → uk m (búkva), лі́тера → uk m (lítera)
• Venîsî: łétara m, létara m, létera m
• Viyetnamî: chữ cái → vi, kí tự → vi
• Volapûkî: tonat → vo, tonab
• Walonî: lete → wa m
• Weylsî: llythyren → cy m
• Wîlamowî: büchśtaow
• Wutunhuayî: yegai
• Ximêrî: តួអក្សរ (tuəʼksɑɑ), អក្សរ → km (ʼɑksɑɑ)
• Yagnobî: ҳарф (harf)
• Yidîşî: אות n yan nt (os), אָס n yan nt (os), בוכשטאַב n (bukhshtab)
• Yorubayî: lẹ́tà
• Yûnanî: γράμμα → el nt (grámma)

  Kevn: γράμμα nt (grámma)

• Zhuangî: cihmeh

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya letter a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

Anagram

• pît