tîp

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

navdêr,

Wate[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

  1. cûn, cûre, celeb, çeşît, tov, toxim, tewir, reng
  2. kom, grûp, tîm, deste, taxim:
    tîpa muzîkê
    (koma muzîkê, çend kesên li gel hev li muzîkê didin û / yan stranan dibêjin)

Bide ber[biguherîne]

Ji[biguherîne]

ji frensî yan ji inglîzî type ji latînî typus ji yewnanî tupos. "Tîp" ji "type" ya gelek zimanên ewropî ye ku di frensî de nêzîkî (lê ne tam wek) dengê "tîp" tê xwendin. Heman peyv di inglîzî de jî heye lê nêzîkî dengê "tayp" tê xwendin. Bi ihtimaleke mezin "pît" jî her ji "tîp" e û bi guhorîna cihê herfan bûye "pît". Di kurdî de guhorîna cihê herfan di peyvan de tiştekî gelek asayî ye: befr/berf, cîran/cînar, çekûç/keçûç, "nik" ya di devoka kurmanciya behdînî de bi manaya "cem, [li] ba, li rex" û "kin" ya di devoka soraniya hewlêrî de bi eynî manayê. Herwiha rast e ku li Başûrê Kurdistanê (bi taybetî li Behdînan) peyva "tîp" bi manaya koma muzîkê tê bikaranîn. Lê ew jî dîsa ji eynî "type"a ewropî ye ji ber ku yek ji wateyên "type" cûn/core/çeşît/taxim/kom tevî ku di inglîzî de bi manaya "koma muzîkê" nayê bikaranîn jî: http://en.wiktionary.org/​wiki/type (bi taybetî li wateya 1 û 4 binerin).

[biguherîne]

Cûrên tîpan[biguherîne]

Tîpên kurdî[biguherîne]

  1. Aa ( آ - ا- ٰ )
  2. Bb ( ب )
  3. Cc ( ج )
  4. Çç ( چ )
  5. Dd ( د )
  6. Ee ( اَ - َ )
  7. Êê ( ئ ء )
  8. Ff ( ف )
  9. Gg ( گ )
  10. Hh ( ه )
  11. Ii ( اِ - ِ )
  12. Îî ( ي - إي -ﯼ )
  13. Jj ( ژ )
  14. Kk ( ک )
  15. Ll ( ل )
  16. Mm ( م )
  17. Nn ( ن )
  18. Oo ( ﻭ - او )
  19. Pp ( پ )
  20. Qq ( ق )
  21. Rr ( ر )
  22. Ss ( س )
  23. Şş ( ش )
  24. Tt ( ت )
  25. Uu ( ُ - اُ )
  26. Ûû ( ؤ - اؤ )
  27. Vv ( ڤ )
  28. Ww ( و )
  29. Xx ( خ )
  30. Yy ( ي )
  31. Zz ( ز )

Tîpên erebî[biguherîne]

  1. ا (Aa, Ee, Êê, Iî, Îî, )
  2. ب (Bb)
  3. ت (Tt)
  4. ث (ev tîp tunu dewsa wîde s peltek tê xwendin)
  5. ج ( Cc)
  6. ح ( Hh) (ev tîp tunu dewsa wîde h piçek stûr û hişk tê xwendin)
  7. خ ( Xx)
  8. د ( Dd)
  9. ذ (ev tîp tunu dewsa wîde z peltek tê xwendin)
  10. ر (Rr)
  11. ز (Zz)
  12. س (Ss)
  13. ش (Şş)
  14. ص (ev tîp tunu dewsa wîde s şilû tê xwendin)
  15. ض (ev tîp tunu dewsa wîde d stûr û şilû tê xwendin)
  16. ط (ev tîp tunu dewsa wîde t piçek stûr û şilû tê xwendin)
  17. ظ (ev tîp tunu dewsa wîde z piçek şilû tê xwendin)
  18. ع ( ev tîp tunu dewsa wîde dema dabir bikevite berîya dengdêrekê dengekê taybet wek dil hezanê tê xwendin)
  19. غ (ev tîp di kurdîde tunu di tirkîde g ya bikume ğ)
  20. ف (Ff)
  21. ق (Qq)
  22. ك (Kk)
  23. ل (Ll)
  24. م (Mm)
  25. ن (Nn)
  26. ه (Hh)
  27. و (Ww)
  28. ي (Yy)

Ji wêjeya klasîk[biguherîne]

Li selwê mar bi lef hatin
Di bircan tîp bi sef hatin
Ji batin tîr bi xef hatin
(Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)

Werger[biguherîne]

herf

Çavkanî[biguherîne]