axiftin

Ji Wîkîferheng
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Kurdî[biguherîne]

lêkera xwerû
navdêr,

Kesek bi mîkrofonê diaxive.

Xwendin[biguherîne]

  • IPA: /ˈɑːxɯftɯn/

Wate[biguherîne]

  1. Peyivîn, gep kirin, xeber dan, qise kirin, suhbet kirin, çêrr kirin, şor kirin, ştexilîn,
    peyam bi alîkariya zimanî ragihandin, deng kirin, mijûl bûn, qal kirin, qezî kirin, galegal kirin, kelimîn.
  2. Axivîn, gotin.

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Tewîn[biguherîne]

-axiv-

Têkilî[biguherîne]

Bikaranîn[biguherîne]

  • Gelek caran bi xeletî peyva "axaftin" (rehê dema niha "-axêv-") li cihê "axiftin / axivîn" (rehê dema niha "-axiv-") tê bikaranîn. Lê di rastiyê de "axiftin" bi xwe "qise kirin, xeber dan, suhbet kirin" e. Herçi "axaftin" e, ew hevwateya "axivandin"ê ye (wek ku guhartin ne guherrîn e lê guherrandin e). "Axaftin" tê maneya #dan axiftin, axivandina kesekî din, hewldan bo ku kesek din biaxive", bi taybetî pirsîn daku kesek din bersivê bide: "Divê dêbab zarokên xwe biaxÊvin daku zarok hîn bibin biaxIvin."

Rastnivîsîn[biguherîne]

  • Hin caran di nivîsan de forma "axivtin" li cihê "axiftin" tê dîtin ji ber ku rehê dema niha "-axiv-" e anku bi V ye, ne bi F ye. Lê di kurdî û piraniya zimanan de, gava ku T tê pey V, V dibe F: heft (lê hevde), ke(f)tin (lê "dikeve"), şkeft (ne *şkevt), mizgeft (ne *mizgevt). Bi heman awayî inglîzî "leave > left", ne *levt. Dengên din jî yên bilerz li berî T dibin bêlerz: "dilîzim > lîstin, nekuje > kuştin"... Loma forma rast "axiftin" e, ne *axivtin.

Berbelavî[biguherîne]

  • Peyva "axiftin" û formên wê yên wek "axivîn" û "axaftin" van salan bi rêya medyayê ketine ser devê gelek kurmancan û heta wek "axawtin" derbasî soranî jî bûye. Lê bi xwemalî ew peyveka kurmanciya rojhilatî ye (Behdînan, Hekariyan û derdorên wan), li deverên din nedihat bikaranîn yan nemabû. Li cihê wê "qise kirin, xeber dan, şor kirin" yên ji erebî li gel "kirin / dan" ya kurdî li gelek deveran serdest e/bû.

Ji[biguherîne]

Têkilî axaftin, rehê dema niha -axiv-, bi metatezê ji *a-vaxtin, rehê dema niha *a-vêj-, têkilî kurmancî -bêj- (rehê dema niha ji lêkera gotin) û bêje (kelîme), soranî û kurdiya başûrî -wêj- (rehê dema niha ji wutin = gotin) û وشه (wişe: peyv, kelîme, bêje), zazakî -vac- (rehê dema, niha ji vatene = gotin), farisî آواز (a-vaz > kurdî awaz) û واژه‌ (vajê: peyv, kelîme), sanskrîtî वाच् (vā́c), avestayî vaxş, ûxte (gotin) latînî vōx (deng), inglîzî voice (deng)... hemû ji proto-hindûewropî *wekʷ- (axiftin)* ku-Arab* (axawtin) ya soranî bi ihtimaleka mezin ji kurmancî hatiye wergirtin, di soranî de ne xwemalî ye.

[biguherîne]

Werger[biguherîne]