nan

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurmancî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî nan nan
Îzafe nanê nanên
Çemandî nanî nanan
Nîşandera çemandî nanî wan nanan
Bangkirin nano nanino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî nanek nanin
Îzafe nanekî nanine
Çemandî nanekî naninan
Nan (Bismil) (1)
nanê tenûrê (1)

nan nêr

  1. (xwarin) Xwarina ku ji ardî û avê hatiye çêkirin.
    • Sala ko paîzxêr zû bikeve pê re nagîhin kuta bikin, guşiyên genim dixin xaniyan. Nanê wan gelekî tamdare. — (Ronahî (kovar), ZAD Û GENIM, 1942)
    • Qet'a çu nebû ne xur ne xwabek
      Wan bîr nedihat-i nan û abek
      Ew hefte temam bûye gerdek
      (Mem û Zîn ~1692, Ehmedê Xanî)
    • Goya li nik wan şûm e, ewî nanê (ko) ibtida (destpêkê) dipêjin û ji tenûrê biderdikevitin ew naxwin. Goya herçî wî nanî bixutin jina wî dimiritin. — (Mele Mehmûdê BayezîdîAmadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê EkradiyeWeşanxaneya Nûbihar2010, r. 105, ISBN 9789944360678)
  2. xwarin, xwirak, xwaremenî, tişta/ê tê xwarin

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Jornav[biguherîne]

Jêrnav[biguherîne]

Têkilî[biguherîne]

[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

Hevreha soranî نان(nan), kurdiya başûrî nan, lekî nan, hewramî nan, zazakî nan / non, farisî نان(nan) (farisiya devkî نون‎(nûn), tacikî нон (non), pehlewî 𐭭𐭠𐭭‎ (nan), belûçî نگن‎ (negen), partî n'g'n (neġn), peştûyî نغن(neġen), ji îranî, bi îraniya kevn *nagna- (/negne-/).

Lubotsky peyva îranî bi peyva sanskrîtî नग्नहु (nagnahu: havên) ve girê dide û dibêje ku ew herdu ji proto-îranî ne. Lê mimkin e ku nan peyveke kevnar ya Rojhilata Navîn ya ji zimanekî ne-hindûewropî jî be, bidin ber sûmerî 𒃻 ([NINDA]). Di hîtîtî de jî peyv bi heman awayî hatiye qeydkirin lê nayê zanîn ka divê ew di hîtîtî de çawa were gotin/xwandin.

Peyva nan bi berfirehî di zimanên Hindistanê û Asyaya Navîn de jî heye lê ew ji zimanên îranî hatine wergirtin: ûrdûyî نان‎(nan), hindî नान (nān), kirgîzî û qazaxî нан (nan), ozbekî non, oyxurî نان‎(nan‎), çînî / (náng), nenetsî нянь (nyani)... Ji hindî peyv bi wateya cûreyek nanê rojhilatî bi awayê naan ketiye hemû zimanên ewropî jî.

Peyva nan dişibe hevreha xwe ya zimanên romî: latînî panis, spanî pan, fransî pain... lê ew û nan ne hevrehên hev in çunkî veguhastina N/P di peyvên din de peyda nabe.

Çavkanî:
  • Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
  • Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
  • Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon . University of Leiden.
  • MacKenzie, David NeilThe dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966
  • Mayrhofer, Manfred (1992–2001): Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Ferhenga etîmolojî ya hindûaryayiya kevn] (bi almanî), Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag.
  • Pokorny, JuliusFerhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959
  • Tsabolov, R. L.Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010

Werger[biguherîne]

Lêker[biguherîne]

nan

  1. niyan, danîn, bi cih kirin:
  2. xwe kirin tiştek ku bi rastî wisa be, xwe şibandin, xwe bi awayekî halekî kirin, da ku xelkê bixapîne:
    • Xwe li mirinî nan (bi hawîyî miriyan kirin)
    • xwe li gêjî nan (bi hawîyî gêjan kirin)

Agadarî[biguherîne]

Agadarî Bo agahiyên berfirehtir binêrin: niyan.

Soranî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

nan

  1. nan
  2. xwarin

Lêker[biguherîne]

nan

  1. nan, niyan, danîn

Zazakî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

nan nêr

  1. nan

[biguherîne]

Fransî[biguherîne]

Hoker[biguherîne]

nan

  1. (devkî) na, ne, nexêr

Inglîzî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

nan

  1. pîrê, dapîr
  2. dayen, çavdêra zarokan
  3. (kevnbûyî) xidam, carî
  4. (kevnbûyî) serejin, mêrê jinane
  5. Guhartoyeke nan.

Inglîziya kevn[biguherîne]

Hoker[biguherîne]

nān

  1. ne, na

Cînav[biguherîne]

nān

  1. ne ti kes, ne çu kes

Katalanî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

nan nêr

  1. bejnbost