ciwan

 Herwiha binêre: Ciwan

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /d͡ʒɘˈwɑːn/

• Deng (Amed):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• Kîtekirin: ci·wan

Rengdêr

Pozîtîv	ciwan
Komparatîv	ciwantir
Sûperlatîv	herî ciwan (merkezî) tewrî ciwan (rojavayî) ciwantirîn (soranîzm)

Hin keçên ciwan anku ne zarok û ne pîr (1)

ciwan

1. xort, genc,
   keç û kurên ku êdî ne zarok in lê hê nebûne jin an mêr,
   mirovên ku hê pîr nebûne:
   • ~ 1640, Melayê Cizîrî, Dîwan:

     شَهْزَادَهْ‌یَا گُلگُونْ قَبَا
     اِیرُو مَجَالْ لِی هَاتُ و وَخْت
     دِیسَا جُوَانْ بُو مِنْ دِ رَخْتْ

     Şehzadeya gulgûn qeba
     Îro mecal lê hat u wext
     Dîsa cuwan bû min di rext

   • (Tu dikarî tarîxa vê jêgirtinê binivîsî?), Cegerxwîn: Ji Qedrî Can re:

     Ji ber derdê me kurdan, bi şev û roj dinalim...
     Şaşa xwe ku ez deynim, ciwan im; ez ne kal im.
     Milet îro ranabe, bi tenê bêmecal im,
     Tu li emrê’m dipirsî; ez hê sih kêm du sal im.
     Şûr û gurzan hildidim; ez Rostem kurê Zal im...

2. spehî, delal, bedew, rind, xweşik

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: جوان
• kurdî-krîlî: щьԝан

Formên alternatîv

• can (2)
• cuwan
• cwan

Jê

• camêr
• ciwamêr
• ciwan bûn (lêker)
• ciwan kirin (lêker)
• ciwanane
• ciwanbûn (navdêr)
• ciwanî
• ciwanîtî
• ciwankirin (navdêr)
• ciwanmêr
• ciwantî

Etîmolojî

Hevreha soranî جوان (ciwan), hewramî û zazakî ciwan, belûçî جوان (cewan), farisî جوان (cevan), tacikî ҷавон (cavon), pehlewî 𐫋𐫇𐫀𐫗‎ (cwʾn), peştûyî ځوان‎ (źwā́n, źëwā́n), partî 𐫏𐫇𐫀𐫗‎ (ywʾn /yuwan/), avestayî 𐬫𐬀𐬎𐬎𐬀𐬥‎ (yauuan, /yewen/) û 𐬫𐬎𐬎𐬀𐬥‎ (yuuan, /yuven/) 𐬫𐬏𐬥‎ (yūn, /yûn/)... sanskrîtî युवन् (yúvan)... latviyayî jaûns, lîtwanî jáunas... rusî ю́ный (yúniy), slovakî junák, çekî jonák... latînî iuvenis, fransî jeune, îtalî giovine / giovane, portugalî jovem, spanî joven... îngilîzî young, almanî jung, holendî jong, danmarkî/norwecî/swêdî ung... bretonî yowank... hemû ji proto-hindûewropî *h₂yéwHō.

Bo guherîna Y-ya kevn bi C bidin ber: cejn, cade, cihû...

Di hemû zimanên din de peyva bi wateya xort, genc e, tenê li hinek deverên kurmancî û soranî (bi taybetî li Başûrê Kurdistanê) bi wateya "spehî, rind, xweşik, bedew" e.

Peyva îranî ketiye wek յաւանակ (yawanak) û յովանակ (yovanak) ketibû ermenî. Peyv ji zimanên îranî wek जवान / جوان‎ (cevan) ketiye hindî û ûrdûyî.

Peyv bi forma xwe ya fransî wek jon- ketiye kurdî û tirkî jî, bi taybetî di peyva jontirk de.

Ji heman rehî herwiha: can (2), canîk, cane- / cone- (canega, conega).

Çavkanî:

• Beekes, Robert S. P. (2011): Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction, revised by Michiel de Vaan.
• Chyet, Michael L. (2003), “ciwan”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî‎^[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press
• Horn, Paul (1893), Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingeha etîmolojiya farisî] (bi almanî), Strasbourg: K.J. Trübner
• MacKenzie, D. N. (1971), A concise Pahlavi dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press
• Pokorny, Julius (1959), Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî] (bi almanî), Bern, München: Francke Verlag
• The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
• Cabolov, R. L. (2001–2010), Etimologičeskij slovarʹ kurdskovo jazyka [Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî] (bi rusî), Moskova: Russian Academy Press Vostochnaya Literatura
• Watkins, Calvert (2007), The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots (bi îngilîzî), çapa 2an, Boston: Houghton Mifflin

Bi zaravayên din

• Soranî: ciwan
• Kurdiya başûrî: ciwan, cuwan
• Hewramî: ciwan, ciwane
• Zazakî: ciwan

Werger

xort, genc (1)

• Afrîkansî: jonk → af
• Almanî: jung → de, jugendlich → de
• Başkîrî: йәш (yäš)
• Bretonî: yaouank → br
• Çekî: mladý → cs mê
• Çînî: 年轻 → zh (niánqīng)
• Çuvaşî: çамрăк (çamrăk)
• Danmarkî: ung → da, smuk → da
• Endonezyayî: muda → id, pemuda → id
• Erebî: شاب (şab)
• Esperantoyî: juna → eo
• Farisî: جوان → fa (cevan)
• Farisî: جوان → fa (javân)
• Ferî: ungur
• Fînî: nuori → fi
• Fransî: jeune → fr
• Gaelîka skotî: òg
• Gagawzî: genç
• Gurcî: ახალგაზრდა (axalgazrda)
• Holendî: jong → nl, jeugdig → nl, pril → nl
• Îbranî: צעיר → he
• Îbranî: צָעִיר → he mê
• Îdoyî: -yun-
• Îngilîziya kevn: geong → ang
• Îngilîzî: young → en
• Înterlîngua: juvenes, juvene
• Îrlendî: óg → ga
• Îtalî: giovane → it
• Îzlendî: ungur → is
• Japonî: 若い → ja (wakai)
• Karaçay-balkarî: джаш (caş)
• Katalanî: jove → ca
• Kirgizî: жаш → ky (caş)
• Kîkongoyî: toko
• Koreyî: 젊다 → ko (jeomda)
• Kornî: yowynk
• Korsîkayî: ghjovanu m, ghjovana m
• Kumikî: яш (yaş)
• Latviyayî: jauns → lv
• Lîtwanî: jaunas → lt
• Malezî: muda → ms
• Mecarî: fiatal → hu
• Mongolî: залуу → mn (zaluu)
• Nogayî: яс (yas)
• Norwecî: ung → no
• Oksîtanî: joen → oc, jove → oc, joine → oc
• Papyamentoyî: yòn, hoben
• Pîkardî: jònne
• Polonî: młody → pl
• Portugalî: jovem → pt
• Qazaxî: жас → kk (jas)
• Romanyayî: tînăr → ro, june → ro
• Rusî: молодой → ru (molodoj)
• Samiya bakurî: nuorra
• Sirananî: yongu
• Sirboxirwatî: mlad → sh
• Sirboxirwatî: mlad → sh
• Sonxayî: saatara
• Spanî: joven → es
• Swêdî: ung → sv, ungdomlig → sv
• Tagalogî: batà → tl
• Teteriya krîmî: yaş, genç
• Teterî: яшь → tt (yaş’)
• Tirkî: genç → tr
• Tirkmenî: ýaş
• Tofalarî: ниит
• Viyetnamî: trẻ → vi
• Weylsî: ieuanc → cy, ifanc → cy
• Xakasî: час (ças)
• Yakutî: эдэр (eder)
• Yûnaniya kevn: ἡβός (hēbós)
• Yûnanî: νέος → el (nêoss), νεαρός → el (nearós), μικρός → el (mikrós)
• Zuluyî: -sha → zu

spehî, bedew, delal, xweşik (2)

• Afarî: 'adal
• Afrîkansî: deftig, mooi → af
• Albanî: bukur → sq
• Almanî: schön → de, gut → de, angenehm → de
• Amharî: ቆንጆ (ḳōnjō)
• Angevinî: biau
• Azerî: gözəl → az, qəşəng → az
• Baskî: eder
• Bayerî: sche, fesch
• Bretonî: brav → br, kaer → br, terrupl → br
• Çînî: 漂亮 → zh (piàoliang), 美丽 → zh (měilì), 好看 → zh (hǎokàn), 优美 → zh (yōuměi), 帅 → zh (shuài)
• Danmarkî: skøn, smuk → da
• Endonezyayî: cantik → id, indah → id, permai → id
• Erebî: جميل → ar (cemîl‎)
• Esperantoyî: bela → eo
• Farisî: زیبا → fa (zibâ)
• Ferî: vakur → fo
• Fînî: kaunis → fi
• Fransî: belle → fr m, beau → fr n
• Frîsî: moai
• Gaelîka skotî: briagha
• Gotî: 𐍃𐌺𐌰𐌿𐌽𐍃 (skaúns)
• Holendî: schoon → nl, mooi → nl, fraai → nl, knap → nl, net → nl
• Îbranî: נֶהַדָר → he (nehedar)
• Îdoyî: bela → io
• Îngilîziya kevn: fæger, wlitig
• Îngilîzî: beautiful → en, pretty → en
• Îngilîzî: beautiful → en
• Înterlîngua: belle → ia
• Înuîtî: ᐃᓂᖁᓇᖅᑐᖅ (iniqonaqtoq)
• Îtalî: bello → it, carino → it
• Îzlendî: fagur → is, legur, fallegur → is
• Japonî: 美しい → ja (utsukushii), きれい → ja (kirei), 綺麗 → ja (kirei)
• Katalanî: bell → ca
• Kîkûyûyî: thaka
• Kînyarwandayî: za
• Komorî: -zuri
• Koreyî: 예쁘다 → ko (yeppeuda), 아름답다 → ko (areumdapda)
• Latînî: formosus, pulcher → la
• Latviyayî: skaists → lv
• Lingalayî: kitóko
• Lîtwanî: gražus → lt
• Malezî: cantik → ms, indah → ms
• Maltayî: sabih
• Mayayiya yukatekî: hats’uts
• Mecarî: gyönyörű → hu, szép → hu
• Mongolî: гоё → mn (gojo), сайхан → mn (sajxan)
• Navajoyî: nišžóní
• Normandî: bé
• Norwecî: skjønn → no, vakker → no, pen → no
• Oksîtanî: polit → oc, bèl → oc
• Papyamentoyî: bunita, kiut
• Pîkardî: biau, bieau, bellot
• Polonî: piękny → pl, ładny → pl
• Portugalî: belo → pt, formoso → pt, lindo → pt, bonito → pt, pulcro → pt
• Qazaxî: сымбатты (sımbattı), әдемі (ädemi), әсем (äsem), сұлу (sulw), көркем (körkem)
• Romanyayî: frumos → ro
• Rusî: красивый → ru (krasivyy)
• Samiya bakurî: fávru
• Sanskrîtî: सुन्दर → sa n (sundara)
• Sardînî: bellu
• Sirananî: moy
• Sirboxirwatî: леп (lep)
• Sirboxirwatî: lep (леп) → sh m
• Slovakî: krasný
• Somalî: aragsan, jalaqsan
• Spanî: bello → es, hermoso → es
• Swahîlî: -zuri
• Swêdî: skön → sv, vacker → sv
• Şawî: yebha
• Tagalogî: magandá → tl
• Temazîxtiya atlasa navendî: afulki
• Tirkî: güzel → tr
• Walonî: bea → wa
• Yûnaniya kevn: αἴθριος m (aíthrios)
• Yûnanî: αίθριος → el (éthrios), εξαίσιος → el (exésios), ωραίος → el (oréos), υπέροχος → el (ipérokos)
• Zimanê destan li Fransayê: Şablon:wikisign
• Zuluyî: -bukekayo → zu, -hle → zu

Navdêr

ciwan m yan n li gorî maneyê

1. Kesên ku êdî ne zarok in lê hê pîr jî nebûne.

   Hevmane: genc

   Komeke ciwanan.

   Du pîr û ciwanek.

   Ciwanên kurd, bixwînin!

Tewandin

Tewandina ciwan

Zayendên mê û nêr ên binavkirî
Rewş	Mê (yj.)	Nêr (yj.)	Mê û nêr (pj.)
Navkî	ciwan	ciwan	ciwan
Îzafe	ciwana	ciwanê	ciwanên
Çemandî	ciwanê	ciwanî	ciwanan
Nîşandera çem.	wê ciwanê	wî ciwanî	wan ciwanan
Bangkirin	ciwanê	ciwano	ciwanino
Zayendên mê û nêr ên nebinavkirî
Rewş	Mê (yj.)	Nêr (yj.)	Mê û nêr (pj.)
Navkî	ciwanek	ciwanek	ciwanin
Îzafe	ciwaneke	ciwanekî	ciwanine
Çemandî	ciwanekê	ciwanekî	ciwaninan

Soranî

Rengdêr

ciwan

1. qeşeng, xweşik, rindik, ciwan, spehî, bedew

Zazakî

Rengdêr

ciwan

1. ciwan, genc, xort