cejn

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

  • IPA: /d͡ʒɛʒn/
  • Jihevqetandin: cejn

Navdêr[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî cejn  cejn 
Îzafe cejna  cejnên 
Çemandî cejnê  cejnan 
Nîşandera çemandî   cejnê  wan  cejnan 
Bangkirin cejnê  cejnino 
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî cejnek  cejnin 
Îzafe cejneke  cejnine 
Çemandî cejnekê  cejninan 

cejn

Wate[biguherîne]

  1. Şahî, eyd, pîrozbahî, roşan, roja taybet, rojapîrozkirin.
    • Cejna newrozê.
    • Cejna remezanê.
    • Cejna qurbanan.
    • Cejna jidayikbûnê.
    • Cejna serxwebûnê.

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Bikaranîn[biguherîne]

Rastnivîsîn[biguherîne]

Hin kes texmîn dikin ku divê ew wek "gejn" (yan gejin, geşin, geşn) were nivîsîn. Bi baweriya wan "g" di bin tesîra erebî de bûye "c". Lê ew bi îraniya kevn *"yesne-" bû û "y" ya iraniya kevn dibe "c" lê nabe g (v dibe g le y na). Bo nimûneyeke guherîna "y > c", binere "cuda". Bi soranî, farisî û pehlewî jî cejn/ceşn e, ne gejn/geşn.

Di erebiya standard de "g" nîne (ji bilî awayê gotina misriyan) lê di kurdî û farisî û zimanên din yên îranî de hem "g" û hem jî "c" bi xwe heye. Ne her peyva ku em bi..."c" dibêjin ji ber tesîra erebî ye. "Car, ceh, cêwî, cêmik..." hemû bi "c" ne (ne bi "g") lê ti tesîra erebî li ser wan nîne.

Rast e ku "gêzer, gamêş, gûz" ji zimanên îranî ketine erebî û di erebî de bûne "cezer, camûs, cewz" ji ber ku "g" di erebî de nîne. Herwiha me li jor jî diyar kir ku "cewz" ya erebîkirî li farisî vegeriye û cihê "gûz" ya orijînal girtiye. Lê ev "cûz" awarte/istisna ye, bi gelemperî peyvên îranî "g"ya xwe parastiye. Herwiha ti peyvên ku di erebî de neyên bikaranîn, di zimanên îranî bi xwe de "g"ya wan neguheriye û nebûye "c".

Ji[biguherîne]

Ji proto-hindûewropî *iag- (rêz lê girtin, peristin - ji ber ku li destpêkê cejn bi taybetî yên dînî û bo xwedayan bûn), proto-aryayî *yejne-, hevreha sanskrîtî yeşne-, avestayî yesne-, farisiya kevn *yeşne-, pehlewî ceşn, farisî جشن  (ceşn), soranî جه‌ژن (cejn)...

Çavkanî: Chyet

[biguherîne]

Werger[biguherîne]