qirêj

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

rengdêr

navdêr,

Asinekê qirêj ûjengargirtî

Gotin[biguherîne]

Wate[biguherîne]

  1. pîs, qilêr, gemar, genî, ne paqij, nepak, ne pak, ne bijûn, ne temîz, ne xawên
  2. qirêjî, pîsî, gemarî, genîtî, ne paqijî, rewşa tiştên pîs

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Dijwate[biguherîne]

Bikaranîn[biguherîne]

Agadarî[biguherîne]

  • Di hin devokan de qirêj wek navdêr û qirêjî wek rengdêr tê bikaranînê: Mirovê qirêjî di bin qirêjê ve maye. Lê di hinan de jî "qirêj" rengdêr û "qirêjî" jî navdêr e: "Mirovê qirêj di bin qirêjiyê de maye."

Bide ber[biguherîne]

Ji[biguherîne]

hevreha soranî کڕێش (kirrêş), kurdiya başûrî qirêşt, ihtimalen bi metatezê ji erebî قذر (qeðir) e. "ð" anku "zal" yanî z-ya fis ya erebî adeten di kurdî de dibe "z" û "z" jî berê di kurdî de dibû "j" (bide ber farisî "zen, zehr" lê kurdî "jin, jehr"). Dikare bê texmînkirin ku hevreha "kirêt" ya ji ermenî կեղտ (kêłt) yan jî "kirh" ji tirkî kir (pîsî) be (heman peyv di zimanên din jî yên tirkîkî de heye - azerî, ozbekî, tirkmenistanî - loma ya kurdî dê ji tirkî be, ne berevajî). Lê bi ihtimalekan mezin "qirêj" ne hevreha "kirh" yan "kirêt"ê ye, bi taybetî ji ber ku "-êj" şirovenekirî dimîne.

Herwiha "qirêj" - berevajî texmîna etîmolojiya gelêrî - ne têkilî peyva "qereç / qereçî" ye jî ku ji urdûyî کراچی (Keraçî) ye ku bajarrekî mezin e li başûrê Pakistanê).

[biguherîne]

Ji wêjeya klasîk[biguherîne]

Ey xame te jî gelek dirêj kir
Ev name bes e te pir qirêj kir
Herçend-i kelam şubhê dir bit
(Mem û Zîn ~1692, Ehmedê Xanî)

Werger[biguherîne]

1. pîs

2. pîsî Binêre:

qirêjî