qirêj

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Rengdêr[biguherîne]

Asinekê qirêj û jengar girtî

qirêj

  1. pîs, qilêr, gemar, genî, ne paqij, nepak, ne pak, ne bijûn, ne temîz, ne xawên

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Dijwate[biguherîne]

Ji[biguherîne]

hevreha soranî کڕێش (krrêş) (kirrêş), kurdiya başûrî qirêşt, ihtimalen bi metatezê ji erebî قذر (qeðir) e. "ð" anku "zal" yanî z-ya fis ya erebî adeten di kurdî de dibe "z" û "z" jî berê di kurdî de dibû "j" (bide ber farisî "zen, zehr" lê kurdî "jin, jehr"). Dikare bê texmînkirin ku hevreha "kirêt" ya ji ermenî կեղտ (kêłt) yan jî "kirh" ji tirkî kir (pîsî) be (heman peyv di zimanên din jî yên tirkîkî de heye - azerî, ozbekî, tirkmenistanî - loma ya kurdî dê ji tirkî be, ne berevajî). Lê bi ihtimalekan mezin "qirêj" ne hevreha "kirh" yan "kirêt"ê ye, bi taybetî ji ber ku "-êj" şirovenekirî dimîne.

Herwiha "qirêj" - berevajî texmîna etîmolojiya gelêrî - ne têkilî peyva "qereç / qereçî" ye jî ku ji urdûyî کراچی (Keraçî) ye ku bajarrekî mezin e li başûrê Pakistanê).

Agadarî[biguherîne]

  • Di hin devokan de qirêj wek navdêr û qirêjî wek rengdêr tê bikaranînê: Mirovê qirêjî di bin qirêjê ve maye. Lê di hinan de jî "qirêj" rengdêr û "qirêjî" jî navdêr e: "Mirovê qirêj di bin qirêjiyê de maye."

Werger[biguherîne]

Navdêr 1[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî qirêj  qirêj 
Îzafe qirêja  qirêjên 
Çemandî qirêjê  qirêjan 
Nîşandera çemandî   qirêjê  wan  qirêjan 
Bangkirin qirêjê  qirêjino 
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî qirêjek  qirêjin 
Îzafe qirêjeke  qirêjine 
Çemandî qirêjekê  qirêjinan 

qirêj

  1. qirêjî, pîsî, gemarî, genîtî, ne paqijî, rewşa tiştên pîs

Herwiha[biguherîne]

Ji wêjeya klasîk[biguherîne]

  • Ey xame te jî gelek dirêj kir
    Ev name bes e te pir qirêj kir
    Herçend-i kelam şubhê dir bit
    (Mem û Zîn ~1692, Ehmedê Xanî)

Bikaranîn[biguherîne]

Bide ber[biguherîne]

[biguherîne]

Werger[biguherîne]

Navdêr 2[biguherîne]

qirêj

  1. Binêre qirêjî