ga

Herwiha binêre: -ga, GA, Ga, gà, gã, û gå

Kurmancî

Bilêvkirin

IPA^(kilîd): /ˈɡɑː/
Kîtekirin: ga
Deng (Amed): guhdar bike(file)
Deng (Bidlîs): guhdar bike(file)

Navdêr

ga n

Çêlên nêr, mangayên nêr, nêrên çêlekan.
- 1640, Melayê Cizîrî, Dîwan:
  Nêrgiza nazik u reʿna we gula taze ye geş
  X̣aliba ehl-i zeman-i ma Mela ademî yin
  Venumayin ji kerê me yʾ reş u gayê te yî beş

Tewandin

Tewandina ga
Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	ga	ga
Îzafe	gayê	gayên
Çemandî	gayî	gayan
Nîşandera çem.	wî gayî	wan gayan
Bangkirin	gayo	gayino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	gayek	gayin
Îzafe	gayekî	gayine
Çemandî	gayekî	gayinan

Bi alfabeyên din

kurdî-erebî: گا

Formên alternatîv

Jê

Têkildar

golik

Etîmolojî

Ji proto-hindûewropî *gʷṓws, proto-îranî *gawş-, hevrehên kurmancî golik, gamêş, garan, manga, gasin... hevreha avestayî gawş-, farisiya kevn gav-, farisî گاو (gav), osetî гъог (g'og), sanskrîtî गो (go), albanî gak, ermenî կով (kov), rusî говядо (govyado), toxarî ko, îngilîzî cow, almanî Kuh, swêdî ko, yûnaniya kevn βοῦς (boûs), latînî bōs, fransî bœuf (> îngilîzî beef), îrî bó...

proto-hindûewropî: *gʷṓws ("ga")
proto-îranî:

avestayî: gāv- ("ga")

pehlewî: gō ("ga"), gāvmēš ("gamêş")

farisî: gāv- ("ga")

belûçî: gōk ("ga") ... ^{alfabeya arî}

kurmancî: ga ("ga")

soranî: ga ("ga")

zazakî: 'ga ("ga")

sanskrîtî: gāv- ("ga")

ermenî: kov ("ga")

yûnanî: bous- ("ga")

latînî: bos ("ga")

îngilîzî: bull ("çêl, çêlek, manga")

Çavkanî: Watkins p.35, Horn p.198

Hevreh: manga

Bide ber

Werger

Akadî: 𒋗𒌑𒊒 n (šūru)
Akanî: nantwinini n
Almanî: Bulle → de n, Stier → de n
Amharî: በሬ n (bäre)
Aramî: תורא n (tawrā’)
Arçî: анс (ans)
Asamî: ষাঁড় (xãr)
Astûrî: güe → ast n, bue → ast n
Avarî: оц (oc)
Azerî: öküz → az, buğa → az
Baskî: zezen → eu
Başkîrî: үгеҙ (ügeð)
Belarusî: бык n (byk)
Bengalî: ষণ্ড → bn (śônḍ)
Boleyî: bijimi
Bretonî: tarv → br n
Bulgarî: бик → bg n (bik)
Burmayî: နွားထီး → my (nwa:hti:)
Çekî: býk → cs n
Çînî:
Mandarînî: 公牛 → zh (gōngniú), 特 → zh (tè)
Çuvaşî: вӑкӑр (văkăr)
Danmarkî: tyr → da n, okse → da g
Eblaiteyî: 𒄞𒌉 (šulum)
Endonezyayî: sapi → id n, banteng → id
Erebî: ثَوْر → ar n (ṯawr)
Erebiya misrî: تور n (tōr)

Erebiya hîcazî: ثور n (tōr, ṯōr)
Ermenî: ցուլ → hy (cʻul)
Esperantoyî: virbovo, taŭro
Estonî: sõnn → et
Etiyopiya klasîk: ሶር (sor)
Eweyî: nyitsu
Farisî: گاو نر → fa (gâv-e nar)
Fenîkî: 𐤀𐤋𐤐 (ʾlp)
Ferî: tarvur n
Fînî: sonni → fi
Fransî: taureau → fr n
Frîsiya bakur: Bol, Stiir
Frîsî: bolle n
Gaelîka skotî: tarbh n
Galîsî: touro → gl n, almallo → gl n, boi → gl n
Gurcî: ხარი → ka (xari)
Haryanvî: बळध (baḷdh)
Hawsayî: sa → ha
Hindî: सांड → hi n (sāṇḍ), बैल → hi n (bail), ऋषभ → hi n (ŕṣabh)
Holendî: bul → nl n, stier → nl n
Îbranî: שור → he n (šor), פר → he n (par)
Îdoyî: bovulo → io, tauro → io
Îngilîziya kevn: fearr n
Îngilîzî: bull → en, ox → en
Înterlîngua: tauro
Îrlendî: tarbh → ga n
Îrlendiya kevn: tarb n
Îtalî: toro → it n
Îzlendî: naut → is nt
Japonî: 雄牛 → ja (おうし, oushi), 牡牛 → ja (おうし, oushi)
Kannadayî: ಗೂಳಿ → kn (gūḷi), ಬಸವ → kn (basava)
Kaşûbî: byk
Katalanî: toro → ca n
Kayingangî: monh
Keşmîrî: دانٛد → ks (dānd)
Komorî: kondzo sinif c5/c6
Konkanî: बय्ल n yan nt (baïl)
Koreyî: 황소 → ko (hwangso)
Kornî: tarow n
Latînî: taurus → la n, bōs → la n
Latviyayî: bullis → lv n
Lezgînî: йац (jac), бугъа (buġa)
Lîtwanî: jautis → lt n
Lombardî: tòr n
Luksembûrgî: Stéier → lb n
Lusîtanî: taurom
Makedonî: бик n (bik)
Malezî: lembu jantan
Maltayî: gendus n, barri n
Manksî: tarroo n
Maorî: pūru
Maratî: बैल n (bail)
Mecarî: bika → hu
Mîkmakî: latto'law zindî, natto'law zindî, matto'law zindî
Mongolî: бух → mn (bux)
Napolîtanî: toro n
Navajoyî: dóola
Nedersaksî:
Almaniya jêrîn a almanî: Bull n
Norwecî:
Norweciya bokmålî: okse → no n

Norweciya nînorskî: okse n
Oksîtanî: taur → oc n
Osetî: богъ (boǧ)
Osmanî: بوغا (boğa)
Oygurî: بۇقا → ug (buqa)
Ozbekî: buqa → uz
Plodîşî: Boll n
Polonî: byk → pl n
Portugalî: touro → pt n, toiro → pt n
Puncabî: ਦਾਂਦ n (dānd)
Qazaxî: бұқа (būqa)
Romanî: guruv n
Romanyayî: taur → ro n
Rusî: бык → ru n (byk)
Sangisarî: نرگو (nargow)
Sanskrîtî: ऋषभ → sa n (ṛṣabha), उक्षन् → sa n (ukṣan)
Sardînî: trau n
Sêriyî: tooro, ziix cooha ctam
Sicîlî: tàuru → scn n, tàvuru → scn n
Sirananî: bulu
Sirboxirwatî:
Kirîlî: би̏к n

Latînî: bȉk → sh n
Sîlhetî: ꠛꠤꠌꠣꠟ (bisal)
Slaviya kevn: бꙑкъ n (bykŭ), тоуръ n (turŭ)
Slovakî: býk → sk n
Slovenî: bik → sl n
Sorbî:
Sorbiya jêrîn: byk n
Spanî: toro → es n
Svanî: ჴა̈ნ (qän)
Swahîlî: fahali → sw sinif 5/6
Swêdî: tjur → sv g
Şîngazîcayî: mɓe-ɗume sinif c9/c10
Tagalogî: toro → tl
Talişî: неҝо (neqo)
Taosî: tùlu’úna
Tarifitî: afunas n
Tayî: พฤษภ → th
Tigreyî: ሶር (sor)
Tigrînî: ሶር (sor)
Tirkî: boğa → tr
Tîbetî: གླང (glang)
Tokpisinî: bulmakau man, bulmakau
Toxarî B: kauᵤrṣe
Tswanayî: poo sinif c9/c10
Ugarîtî: 𐎘𐎗 (ṯr)
Umbriyî: 𐌁𐌖𐌌 (bum)
Urdûyî: سانڈ n (sāṇḍ), بیل n (bail)
Ûkraynî: бик → uk n (byk), буга́й → uk n (buháj)
Venîsî: toro n
Viyetnamî: bò đực → vi
Volapûkî: tor → vo, hibub → vo, xoil
Walonî: gayet → wa n, torea → wa n
Weylsî: tarw → cy n
Wolofî: yëkk wi → wo
Ximêrî: គោបា (koo baa)
Yakutî: оҕус (oğus)
Yidîşî: ביק n (bik), בוהײַ n (buhay)