pî

Herwiha binêre: pi û pĩ

Kurmancî

Bilêvkirin

IPA^(kilîd): /ˈpiː/
Kîtekirin: pî

Navdêr 1

pî n p-ya nerm

(anatomî) Herdu parçeyên leşî yên mirov pê dimeşin ango bi rê ve diçin; bi taybetî beşa mirov dikin di pêlavê ango solê de.
Hevmane: ling, nig
- 1937, Têmûrê Xelîl Mûradov, Nezerê Mêrxas, rûpel 13:
  Û cimaet jî ser pîya disekine.

Tewandin

Tewandina pî
Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	pî	pî
Îzafe	piyê	piyên
Çemandî	pî	piyan
Nîşandera çem.	wî pî	wan piyan
Bangkirin	piyo	piyino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	piyek	piyin
Îzafe	piyekî	piyine
Çemandî	piyekî	piyinan

Formên alternatîv

Çavkanî: Lêpirsîna Twitterê

nig — Qerejdax, Deşta Mêrdînê, Wêranşar, Erxenî, Amûde, Licê
ning — Sêwreg, Qonye
nîg — Qulek
pê — Qerejdax, Ûrmiye, Bêdlîs, Semsûr, Amûde, Wan/Payîzava
pêd
pî — Bazîd, Agirî, Wan, Bazarcix
pîd
qor — Rojhilata Dêrsim

Jê

Etîmolojî

Dara etîmolojiyê

Proto-hindûewropî
*ped- (“meşîn”)

Proto-hindûewropî
*-s (“paşgira akrostatîk”)

Proto-hindûewropî
*pṓds (“pî”)

Proto-hindûîranî
*pā́ts (“pî”)

Proto-îranî
*pā́dah (“pî”)

Kurmancî
pî

Mîrasmayî ji proto-îranî *pā́dah (“pî”), mîrasmayî ji proto-hindûîranî *pā́ts (“pî”), mîrasmayî ji proto-hindûewropî *pṓds (“pî”), ji *ped- (“meşîn”) + *-s (“paşgira akrostatîk”).

Têkildarî pata ya hîtî, πούς û ποδός yên yûnaniya kevn, पद् ya sanskrîtî, pēs û pedis yên latînî, pad- ya proto-îranî, pade- ya avestayî û ya farisiya kevn, pa ya farisiya nû û soranî, pay ya zazakî, pied ya fransî, под (pod: erd, bin) ya rusî, *fōts ya proto-cermenî, foot/feet yên îngilîzî û Fuß ya almanî.

proto-hindûewropî: *ped- / *pod- ("pî, pê")

proto-îranî: *pad- ("pî, pê")

avestayî: pāda- ("pî, pê")

farisiya kevn: pāda ("pî, pê")

partî: p'd ("pî, pê")

farisî: pā ("pî, pê") ...^{alfabeya arî}

osetî: fad ("pî, pê")

belûçî: pād ("pî, pê")

kurmancî: pî, pê ("pî, pê")

soranî: pa ("pî, pê")

zazakî: pay ("pî, pê")

sanskrîtî: pāda- ("pî, pê")

yûnanî: pod-, podos ("pî, pê")

latînî: ped-, pedis ("pî, pê")

almanî: Fuß ("pî, pê")

îngilîzî: foot ("pî, pê") ...

Çavkanî:

Horn, Paul (1893), Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingeha etîmolojiya farisî] (bi almanî), Strasbourg: K.J. Trübner, rûpel 63
Cheung, Johnny (2007), Etymological Dictionary of the Iranian Verb [Ferhenga Etîmolojiyê ya Fiîlên Îranî] (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series [Leiden Seriya Ferhengên Etîmolojiya Hindûewropî]; 2) (bi îngilîzî), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, rûpel 305
Watkins, Calvert (2007), The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots (bi îngilîzî), çapa 2an, Boston: Houghton Mifflin, rûpel 62
Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.
Pokorny, Julius (1959), Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî] (bi almanî), cild 3, Bern, München: Francke Verlag, rûpelên 790 - 792

Bi zaravayên din

Soranî: پا (pa)
Zazakî: pa → diq, pay

Werger

Afrîkansî: voet → af
Albanî: këmbë → sq
Almanî: Fuß → de nêr, ^?Achsel → de m, ^?Armbeuge → de, ^?Ärmel → de m, ^?Bein → de m, ^?Extremität → de m, ^?Oberarm → de m, ^?Pfote → de m, ^?spreizen → de
Bretonî: troad → br nêr
Danmarkî: fod → da
Endonezyayî: kaki → id
Esperantoyî: futo → eo
Farisî: پا → fa (pa), ^?کتف → fa
Fînî: jalka → fi
Fransî: pied → fr nêr
Frîsî: foet
Guwaranî: py
Holendî: voet → nl
Îbranî: רגל → he mê
Îngilîzî: foot → en, ^?leg → en, ^?middle class → en, ^?omo- → en, ^?pes → en, ^?radicel → en, ^?dependence → en
Înterlîngua: pede
Îtalî: piede → it nêr
Îzlendî: fótur → is
Japonî: 足 → ja (あし, ashi)
Katalanî: peu → ca nêr
Koreyî: 발 → ko (bal)
Latînî: pes → la
Malezî: kaki → ms
Mecarî: láb → hu
Norwecî: fot → no
Papyamentoyî: {{W-|pap| proto-îranî
Polonî: stopa → pl mê
Portugalî: pé → pt nêr
Romanyayî: picior → ro nêtar
Spanî: {{W+|es| proto-hindûewropî nêr
Swahîlî: futi → sw
Swêdî: fot → sv
Tarokoyî: qáqai, papuk
Tirkî: ayak → tr, ^?kol → tr, ^?omuz → tr, ^?vış → tr
Tokpisinî: lek → tpi
Tupînambayî: py
Viyetnamî: bàn chân → vi, chân → vi
Zuluyî: unyawo → zu

(Bazîd, Agirî, Wan, Bazarcix)

Navdêr 2

pî n, p-ya req

(Qoser, Qerejdax, Semsûr, Sirûc, Serê Kaniyê) Beşa bedena meriyayê navbera dest û gurmikan.^[1]
Hevmane: mil
- (Tu dikarî tarîxa vê jêgirtinê binivîsî?), Ji Lotikxane http://www.lotikxane.com/arsiv%2086.htm:
  Ji hersê polîsên ku dest û pîyê zarokê Kurd Cuneyt Etrûşê 15 salî şikandibûn T.Ş ji taxa Tekser, û K.Y jî ji taxa Simbil terka mala xwe kirin.

Tewandin

Tewandina pî
Zayenda nêr a binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	pî	pî
Îzafe	piyê	piyên
Çemandî	pî	piyan
Nîşandera çem.	wî pî	wan piyan
Bangkirin	piyo	piyino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	piyek	piyin
Îzafe	piyekî	piyine
Çemandî	piyekî	piyinan

Formên alternatîv

pi
pîl

Etîmolojî

Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Bide ber

Werger

Tirkî: kol → tr

Navdêr 3

pî cins hewce ye (c=m: mê, c=n: nêr, c=mn: mê û nêr, c=nt: nêtar)

п, 16em tîpa alfabeya yûnanî
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
(matematîk) di bîrkarî de çendeya wê hemahema 3.1415926535 e
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Etîmolojî

Ji yûnanî [Peyv?].

Werger

Fînî: pii → fi
Fransî: pi → fr nêr
Îngilîzî: pi → en
Înterlîngua: pi
Îtalî: pi greco → it nêr
Portugalî: pi → pt nêr
Rusî: пи → ru (pi)
Slovenî: pí → sl
Spanî: pi → es mê
Tirkî: pi → tr

Çavkanî

^ Chyet, Michael L. (2003), “pî”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî‎^[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press, rûpel 463

Zazakî

Navdêr

pî n

(anatomî) bav, bab
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Formên alternatîv

piy

Etîmolojî

Ji proto-hindûewropî *ph₂tḗr- (”bab, bav”)

proto-îranî: *pīter (”bab, bav”)

avestayî: pīter (”bab, bav”)

farisiya kevn: pīter (”bab, bav”)

partî: pīd (”bab, bav”)

pehlewî: pīder (”bab, bav”)

farisî: peder (”bab, bav”)

belarusî: pīt (”bab, bav”)

makedonî: pīyer (”bab, bav”)

talîşî: pīye (”bab, bav”)...

zazakî: pî, piy

sanskrîtî: pitar (”bab, bav”)

yûnanî: pater (”bab, bav”)

latînî: pater (”bab, bav”)

almanî: vater (”bab, bav”)

îngilîzî: father (”bab, bav”)...

Çavkanî: Horn p.64, Watkins p.67, Etymonline

Baneşan

pî

Di demên matmayî de weke baneşan li hinek deveran dihê bikaranîn.
A: Keçê te av bera nav dimsê da
B: Pîî
C: wê rojê te li filan derê dîtine
D: Pî li me rebenê ev çi bêbextî ne...

[1] Chyet, Michael L. (2003), “pî”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî‎^[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press, rûpel 463

[1]