Peyva heftêyê 17/2011

gur

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search
Book with Lens Flat Icon Vector.svg Ji yekî zêdetir awayên vê peyvê hene. Divê were standardkirin(+)
gur  / gurg

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Navdêr 1[biguherîne]

Zayenda nêr a binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî gur gur
Ravek gurê gurên
Çemandî gurî guran
Nîşandera çemandî gurî wan guran
Bangkirin guro gurino
Zayenda nêr a nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî gurek gurin
Îzafe gurekî gurine
Çemandî gurekî gurinan
Gurê gewr
Di Wikipediyayê de nivîsek li ser gur heye.

gur bi gelemperî nêr e

  1. Ajelek e dişibe seyan anku kûçikankûvî ye.
    (bi taybetî êrişî sewalan dike û ji wan dixwe)
  2. (Mecazî) kesên fêde,camêr ,yên ku xwe birêvedin
    • Min dî bi wext ew nêk bi xet îro li text fexfûr-i bû
      Fexfûrsur e sîmadur e heybetpur e pir dil gur e
      Ew hate miş min çûne hiş dil min di 'iş -qê fûr-i bû
      (Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)

Pîrepend[biguherîne]

Biwêj[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Têkildar[biguherîne]

Bide ber[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

Herwiha gurg, hevreha soranî گورگ(gurg) û ورگ(wirg), kurdiya başûrî gurg, lekî gurg, farisî گرگ‎(gorg, gurg), tacikî гург (gurg), belûçî گرک‎(gurk), partî 𐫃𐫇𐫡𐫃‎ (gurg), pehlewî 𐭢𐭥𐭫𐭢‎ / 𐬔𐬎𐬭𐬔‎ (gurg), tatî wurg, hewramî werg, sogdî ܘܝܪܩ‎ (wyrg), mazenderanî ورگ‎(wurg, virg), zazakî verg, gîlekî ورگ‎(verg), hexamenişî 𐎺𐎼𐎣 (varka, /verke/), avestayî 𐬬𐬆𐬵𐬭𐬐𐬀‎ (vəhrka, /vihrke/), sanskrîtî वृक (vṛ́ka), hindî वृक (vŕk), bulgarî вълк (vǎlk), rûsî волк (volk), çekî/slovakî vlk, polonî wilk, lîtwanî vil̃kas, latviyayî vìlks, hîtîtî 𒉿𒀠𒆪𒉿𒀸 (wa-al-ku-wa-aš: tiştê xirab), inglîziya kevn wulf, inglîziya niha û holandî wolf, almanî Wolf, danmarkî/norwecî/swêdî ulv û herwiha bi metatezê yûnanî λύκος (lýkos) û latînî lupus... hemû ji proto-hindûewropî *wĺ̥kʷos.

Forma bi G li dawiyê (gurg) di kurmanciya rojhilatî de hatiye parastin lê di kurmanciya navendî û kurmanciya rojavayî de G jê ketiye û bûye gur.

Tevî nêzîkiya dengî jî li gel hevwateya xwe ya tirkî kurt, ji aliyê etîmolojî ve ew ne ji eynî rehî ne û kurt ya tirkî jî hevrehê xwe di zimanên din yên tirkîkî de hene û ne ji zimanekî îranî hatiye wergirtin, bo nimûne: azerî qurd, qazaxî құрт (qurt), oyxurî قۇرت‎(qurt‎) (qurt)...

Çavkanî
  • Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
  • Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
  • MacKenzie, David Neil. The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary. 1966, Kommissionaer: Munksgaard (København).
  • Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка, (Tsabolov, R. L.: Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî, (2-beşî) (bi rûsî), Moskova 2001-2010
  • Turner, Ralph Lilley (1969–1985): A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press.
  • Watkins, Calvert. The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots, 2nd ed., Houghton Mifflin Co., 2007. (Amazon.com ra)
  • Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.
  • The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi inglîzî û rûsî): http://starling.rinet.ru/

[biguherîne]

Navê zanistî[biguherîne]

Bi zaravayên kurdî[biguherîne]

Werger[biguherîne]

Navdêr 2[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî gur gur
Ravek gura gurên
Çemandî gurê guran
Nîşandera çemandî gurê wan guran
Bangkirin gurê gurino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî gurek gurin
Îzafe gureke gurine
Çemandî gurekê gurinan

gur

  1. xur, nexweşiyek e ku mirov û ajelan dixurîne

Werger[biguherîne]

Navdêr 3[biguherîne]

gur

  1. girê, girêk, girêdan (bi taybetî ji terikên daran yan jî bi qor û qamîşî)

Bikaranîn[biguherîne]

[biguherîne]

Werger[biguherîne]

Rengdêr[biguherîne]

Pozîtîv Komparatîv Sûperlatîv
gur gurtir herî gur
gurtirîn

gur, r-ya req

  1. xurt, bihêz, qewî, geş.
    • Xwînbarî dikir bi herdu çavan
      Seyla cegerê wesa li gur hat
      Goya ko bi ser Erez ve gur hat
      (Mem û Zîn ~1692, Ehmedê Xanî)

Herwiha[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

Ji tirkî gür, hevreha güç (hêz, qewet), güreş, ji tirkiya kevn (kotekî, zor).

Bikaranîn[biguherîne]

Lêker:

Navdêr:

Rengdêr:

[biguherîne]

Werger[biguherîne]

Albanî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

gur

  1. kevir