xan

Ji Wiktionary
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Kurdî[biguherîne]

1. mîr, serok[biguherîne]

navdêr

peykerekî Cengîzxanê mongolî

Wate[biguherîne]

  1. mîr, paşa, key, şah, padîşa, qral, serok, birêveber

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Têkilî[biguherîne]

Ji[biguherîne]

ji tirkî yan zimanekî din yê tirkîkî, bi tirkiya niha han, kurtkirina hakan, tirkiya kevn χagan yan kagan ji mongolî хан / ᠬᠠᠭᠠᠨ / хаган (xan / xagan). Ketiye piraniya zimanên dinyayê: erebî û farisî خان (xan), ermenî խան (xan), rûsî хан (xan), hindî खान (khān), inglîzî û fransî khan, çînî 可汗 (kèhán) û (hán), japonî カーン, カン (kan) û ハーン (han)... Bi taybetî wek bernavê Cengîzxanî li dinyayê belav bûye. Di kurdî de bi taybetî li gel navê Xanê Dimdim naskirî ye. Forma "xaqan" di helbesteke Melayê Cizîrî de jî peyda dibe:
Çi tebîet beşer û insan im
Lilahi l-hemd çi alîşan im
Di riya yar li rêza san im
Lew di iqlîmî sixen xaqan im
Sibehî îd e û ez pê zanim
Ku bi kêra te seher qurban im.

[biguherîne]

=

Werger =[biguherîne]



2. avahî[biguherîne]

navdêr,

Wate[biguherîne]

  1. karwansera, hostêl, qonax, motêl, xanî, avahî, otêl
  2. mal, maliyet, hebûn, dewlemendî, zengînî:
    xanûman, xanedan

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Ji[biguherîne]

hevreha farisî خان (xan), ji îranî, têkilî xanî û -xane

Li Bal min Cellikanî:Peyva Xan ne tirkî ye ew kifş awêne ye. Tu peyvên tirkî bi h û x dest pê nakin. Vê yekê hemû tirk dizanin lê kurdên me ên bomik nizanin. Şêwaya Haqan û Kagan û Kaan jî nimûneyên eşkere ên biyanî bûna vê peyvê di zimanên tirkî de. Hemû peyvên siyasî di tirkî de ji toxarî ji pehlewanî hatine ku toxarî xwîşka kurdî û pehlewanî kalikê kurdî ye. Binema peyva Xan ji peyva xwan, xwançe, xwen û xonçe ango ji sifreyê tê,peyva xanî,xane,xanedan ji ji peyva xanê piraştine. Di kurdî de peyva xandan binema ji bo kesê camêr,kesê çavtê û çavfireh re tê gotin. Xatû û Stî jî her du peyvek e her du jî ji peyva hû,xû ango rind û baş,qenc û hoşeng e.tû bi xû û hû ve yek in heman peyv in ji hev piraştine.

[biguherîne]