kitêb

Herwiha binêre: kiteb û Kitêb

Kurmancî

Bilêvkirin

IPA^(kilîd): /kʰɘˈteːb/
Deng (Bidlîs): guhdar bike(file)
Kîtekirin: ki·têb

Navdêr

kitêb m

Komeke kaxezên bi nivîs û / yan resm yên di nav bergekî de hatine çapkirin.
Hevmane: pirtûk

Wê rûpela 50 ya kitêbê vekir û dest bi xwendinê kir.
- Me ji ser çeşmeyê ḥeywan qedeḥek ṣafî vexwar
  Nagihî lez̤z̤et û z̤ewqa me bi ṣed cildê kitab — (Melayê Cizîrî (~1640), amadekariya Arif Zêrevan, Dîwan, Weşanxaneya Nefel, di 2004 de hate weşandin, rûpel 44)
- Agir û pêta di dil da
  Me„neya daxan ku hilda
  Ew kitab naçit tu cilda
  Hafîzê medhan im ez — (~1620, Feqiyê Teyran, amadekariya M. Xalid Sadinî, Feqiyê Teyran jiyan berhem û helbestên wî, çapa 7an, Nûbihar, rûpel 130)
- We neẓertu fîl-kîtabî, yanî ez daxilê xanî bûm û min neẓer li kitêbê kir. — (~1600, Elî Teremaxî, amadekariya Aydın Üneşi, Tesrîfa Teremaxî, Mêrdin, di 2016 de hate weşandin, rûpel 64)
- Ji şaîrê Kurmancan, bi zimanê Kurmancî, di tarîxa hezar û şeşsedî de di qeseba Bayezîdê de, hezretî Ehmedê Xanî kitêba ku telîf kiriye bi wezn bi nave Mem û Zînê, aşiq û maşûq, li weche muxtesr beyana wan dike. — (~1850, Mele Mehmûdê Bazîdî, amadekariya Xelîl Duhokî, Mem û Zîn, Lîs, di 2007 de hate weşandin, rûpel 23)
- Mirovek xwenda, alim hebî, nave wî "Ehmede Xanî" bî^[sic]. Xwedê jê razî be, rehmeta Xwedê lê be, vî mirovî hin kitêbên Kurmancî nivîsîne. — (1898, Miqdad Midhet Bedirxan, amadekariya M. Emîn Bozarslan, Kurdistan, cild 1, di 1991 de hate weşandin, rûpel 123)
- - Ma lê, ji te xeyidîme, ma çawan ji te naxeyidim. Te ez avêtim nav kitêb û kaxizan, te ez kirim hogir û hevala bermayên qaşûlên dar û qirş û hevsera caw û potikên zibilgehê. — (Gazinda Xencera Min, Hawar, Celadet Alî Bedir-Xan, hejmar 12)
Her kitêba miqeddes wekî Qur'an an Încîl.
- Îsa cewab da ji wan ṟa, û go: Ey! şaşxunan, ne kitêb dizanin û ne quwwetê Xodê — (1872, tercimekirina Isaac Grout Bliss, Ինճիլ [Încîl]‎^[1], Stenbol; transkrîpsiyona İlyas Sayım, Yekemîn Încîla Kurdî bi Alfabeya Ermenî Transkrîpsiyon û Lêkolîn‎^[2], çapa 1ê, Bîngol, 2024, rûpel 105)

Tewandin

Tewandina *kitêb*
Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	kitêb	kitêb
Îzafe	kitêba	kitêbên
Çemandî	kitêbê	kitêban
Nîşandera çem.	wê kitêbê	wan kitêban
Bangkirin	kitêbê	kitêbino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	kitêbek	kitêbin
Îzafe	kitêbeke	kitêbine
Çemandî	kitêbekê	kitêbinan

Bi alfabeyên din

Jê

Etîmolojî

Ji erebî كِتَاب (kitāb) ji reha ك ت ب (k-t-b) têkilî rêzkirinê û çêkirina rêzikan ji wê yekê jî têkilî nivîsînê, ji proto-samiya rojavayî *katab- (“xurandin, xeritandin”). Ev reh koka peyvin din jî ne weku: katib, mekteb, ketîbe.

Bide ber

Werger

koma kaxezan

Abazayî: книга (knigā), апхьага (āpx̍āgā), кьтап (k̍tāp)
Abxazî: ашәҟәы (āš°q̇°ə)
Adîgeyî: тхылъ (txəlˢ)
Afarî: kitab
Afrîkansî: boek → af
Aghwanî: 𐕁𐔼𐕗 (d'iṗ)
Alabamayî: holisso
Albanî: libër → sq n
Almanî: Buch → de nt
Elmanîşî: Buech nt

Frankoniya navendî: Boch nt

Almaniya Pennsylvania: Buch nt
Altayiya başûrî: бичик (bičik), книга (kniga)
Ambonezî-malezî: buku
Amharî: መጽሃፍ (mäṣhaf)
Apaçî:
Apaçiya rojava: nałtsoos
Aragonî: libro n
Aromanî: vivlie, carte
Asamî: কিতাপ (kitap), পুথি (puthi)
Astûrî: llibru → ast n
Atayalî: biru'
Atong (Hindistan): kitap
Avarî: тӏехь (tʼex̂), таптар (taptar), тӏахьал (tʼax̂al)
Aymarayî: panka
Aynuyî: カㇺビソㇱ (kambisosh)
Azerî: kitab → az
Bambarayî: gafɛ
Baskî: liburu → eu
Başkîrî: китап (kitap)
Belarusî: кні́га → be m (kníha), кні́жка m (knížka)
Bengalî: বই → bn (bôi), কিতাব → bn (kitab), গ্রন্থ → bn (grônth), পুস্তক → bn (puśtôk)
Biatah bidayuhî: buk
Bîslamayî: buk
Bretonî: levr → br n
Bulgarî: кни́га → bg m (kníga)
Burmayî: စာအုပ် → my (caup)
Buryatî: ном (nom)
Cingphoyî: laika buk
Çamoroyî: lepblo
Çaxatayî: كتاب (kitab)
Çeçenî: кинишка (kiniška), китаб (kitab), книга (kniga), книшка (kniška), кинчка (kinčka), жайна (žajna)
Çekî: kniha → cs m
Çerokî: ᏗᎪᏪᎵ (digoweli), ᎪᏪᎵ → chr (goweli)
Çeyenî: mȯxe'ėstoo'e
Çîçewayî: buku
Çînî:
Kantonî: 書 / 书

Dunganî: фу (fu)

Ganî: 書 / 书

Hakkayî: 書 / 书 (sû)

Jinî: 書 / 书

Mandarînî: 書 / 书 → zh

Min beî: 書 / 书

Min dongî: 書 / 书

Minnanî: 冊 / 册 → zh-min-nan (chheh), 書 / 书 → zh-min-nan (chu)

Wuyî: 書 / 书

Xiangî: 書 / 书
Çuvaşî: кӗнеке (kĕneke)
Dalmatî: lebro n
Danmarkî: bog → da g
Divehî: ފޮތް (fot̊)
Dusuniya navendî: buuk
Elfdalî: buok m
Endonezyayî: buku → id, kitab → id
Erebî: كِتَاب → ar n (kitāb)
Erebiya cezayirî: كتاب n (ktāb)

Erebiya misrî: كتاب n (ketāb)

Erebiya iraqî: كِتَاب n

Erebiya fasî: كتاب n (ktāb)

Erebiya bakûrê şamê: كتاب (ktāb, ktēb)

Erebiya tunusî: كتاب n (ktēb)
Ermenî: գիրք → hy (girkʻ)
Erzayî: конёвкс (konjovks), кинига (kiniga)
Esperantoyî: libro → eo
Estonî: raamat → et
Etiyopiya klasîk: መጽሐፍ (mäṣḥäf)
Evenkî: книга (kņiga)
Eweyî: agbalẽ
Extremaduranî: llibru n
Falayî: libru n
Farisî: کِتاب → fa (ketâb), نَسک → fa (nask), نامِه → fa (nâme)
Ferî: bók → fo m
Fîjî: vola → fj, ivola
Fînî: kirja → fi
Fransî: livre → fr n, bouquin → fr n
Friyolî: libri n
Frîsiya bakur: bök nt, buk nt
Frîsiya saterlandî: Bouk nt
Frîsî: boek → fy nt
Fulahî:
Adlamî: 𞤣𞤫𞤬𞤼𞤫𞤪𞤫

Latînî: deftere
Gaelîka skotî: leabhar → gd n
Gagawzî: kitap
Galîsî: libro → gl n
Gîlekî: کیتاب (kitāb)
Gotî: 𐌱𐍉𐌺𐍉𐍃 m p (bōkōs)
Gujaratî: પુસ્તક → gu m (pustak), ચોપડી (copḍī)
Gurcî: წიგნი → ka (c̣igni)
Guwaranî: kuatiañe'ẽ → gn, aranduka
Haîtî: liv
Hawayî: puke, liwele
Hawsayî: littafi → ha
Hindî: पुस्तक → hi m (pustak), किताब → hi m (kitāb), बुक → hi m (buk), ग्रंथ → hi n (granth), बही → hi m (bahī), पोथी → hi m (pothī), पोथा → hi n (pothā), पुस्तिका → hi m (pustikā), सिफर → hi (siphar)
Hîlîgaynonî: tulún-an
Hîrî motuyî: buka
Hmongiya hêşîn: phoo, phoo ntawv
Hmongî: ntawv
Holendî: boek → nl nt
Hunsrikî: Buch nt
Isanî: ปึ้ง (pụ̂ng)
Îbanî: surat, bup
Îbranî: סֵפֶר → he n (séfer)
Îdoyî: libro → io
Îgboyî: akwụkwọ
Îngilîziya kevn: bōc m
Îngilîziya navîn: bok
Îngilîzî: book → en
Îngriyî: kirja
Îngûşî: китаб (kitab)
Înterlîngua: libro → ia
Înuîtî: ᕿᒥᕐᕈᐊᑦ → iu (qimirroat)
Înuîtî: unikkausik
Îrlendiya kevn: lebor n
Îrlendî: leabhar → ga n
Îstriyotî: leîbro n
Îtalî: libro → it n
Îzlendî: bók → is m
Japonî: 本 → ja (ほん, hon), 書籍 → ja (しょせき, shoseki), ブック → ja (bukku)
Javayiya kevn: tulis
Javayî: buku → jv, layang → jv, serat
Kabardî: тхылъ (txəlˢ)
Kabîlî: adlis
Kalalîsûtî: atuagaq
Kalmîkî: дегтр (degtr)
Kannadayî: ಪುಸ್ತಕ → kn (pustaka)
Karaçay-balkarî: китап (kitap)
Karakalpakî: kitap
Karelî: kirju
Kaşûbî: knéga m, knyga m, knëga m, ksążka m
Katalanî: llibre → ca n
Keçwayî: liwru → qu, p'anqa → qu
Kirgizî: китеп → ky (kitep)
Kîkongoyî: dibuku
Kîkûyûyî: rifuku
Kîngalî: පොත → si (pota)
Kînyarwandayî: igitabo sinif c7/c8
Kîrîbatî: boki
Kîsî: egetabu
Komî-zîriyî: небӧг (nebög), книга (kniga)
Konkanî: पुस्तक (pustak)
Koreyî: 책(冊) (chaek), 도서(圖書) (doseo)
Kornî: lyver n
Korsîkayî: libru → co n
Kreyoliya fransî ya Louisiana: liv
Kreyoliya morîtanî: liv
Kreyoliya seyşelî: liv
Kumikî: китап (kitap)
Kvenî: kirja
Kwanyamayî: embo
Ladînoyî:
Îbranî: ליב׳רו n

Latînî: livro n
Lakî: лу (lu)
Lakotayî: wówapi
Latînî: liber → la n, caudex n
Latviyayî: grāmata → lv m
Lawsî: ປຶ້ມ → lo (pưm), ປຶ້ມຂຽນ → lo (pưm khīan), ຫນັງສື (nang sư̄), ສັດຖະ (sat tha), ພັບ (phap)
Lazî: სუპარა (sup̌ara)
Lezgînî: улуб (ulub), ктаб (ktab), дафтар (daftar)
Lhao voyî: mug sug' paug', tung" paug', paug'
Lingalayî: búku sinif c9a/c10a
Lîgûrî: lìbbro n, libbro
Lîmbûrgî: book → li m
Lîtwanî: knyga → lt m
Lîvonî: rōntõz
Lombardî: liber
Lugandayî: ekitabo
Luhyayî: sitabu
Luksembûrgî: Buch → lb nt
Makedonî: книга → mk m (kniga)
Malagasî: boky → mg
Malayalamî: പുസ്തകം → ml (pustakaṃ)
Malecite-passamaquoddyî: wikhikon
Malezî: buku → ms, kitab → ms, pustaka → ms
Maltayî: ktieb → mt n
Mançûyî: ᠪᡳᡨᡥᡝ, ᠴᠠᡤᠠᠨ, ᠨᠣᠮᡠᠨ
Manksî: lioar n
Mansiya bakurî: кнӣга (knīga)
Maorî: pukapuka → mi
Maratî: पुस्तक → mr m (pustak)
Mariya rojhilatî: книга (kniga)
Marîkopayî: onyor
Mayayiya yukatekî: juʼun
Mecarî: könyv → hu
Megrelî: სუფარა n (supara), წინგი (c̣ingi)
Misrî:

(mḏꜣt m),

(šfdw n)
Miyakoyî: 書物 (すぃむくㇲ, simuks)
Mîrandî: lhibro n
Mokşayî: книга (kniga)
Mongolî:
Kirîlî: ном → mn (nom), бичиг → mn (bičig)

Mongolî: ᠨᠣᠮ (nom), ᠪᠢᠴᠢᠭ᠋ (bičig)
Monî: လိက် အုပ် (lòik up)
Mwanî: kitabu, buku, livro
Nahwatlî: amoxtli → nah
Nahwatliya klasîk: āmoxtli
Nanayî: дангса (daŋsa)
Napolîtanî: lìbbro n
Navajoyî: naaltsoos
Nedersaksî:
Saksoniya jêrîn ya holendî: book nt

Almaniya jêrîn a almanî: Book nt
Nenetsiya tundra: книга (knyiga), толаӈгобць’ (tolaŋgobcʹ’)
Nepalî: पुस्तक (pustak), किताप → ne (kitāp)
Newarî: सफू (saphū)
Nîvxî: питғы (pitꜧə)
Nogayî: китап (kitap)
Norwecî:
Norwecî: bok → no n yan m

Norweciya nînorskî: bok → nn m
O'odhamî: ʼoʼohana
Ojibweyiya rojavayî: masinahikan
Ojibweyî: mazina'igan
Okînawanî: 書物 (すむち, sumuchi, しむち, shimuchi)
Oksîtaniya kevn: libre
Oksîtanî: libre → oc n
Oriyayî: ବହି → or (bôhi)
Orokî: бичихэ (bičihə)
Osetî: чиныг (ḱinyg)
Osmanî: كتاب (kitâb)
Oygurî: كىتاب → ug (kitab)
Ozbekî: kitob → uz
Palî: potthaka
Palî: पोत्थक (potthaka)

Palî: โปตถะกะ (potthaka)
Papyamentoyî: buki
Pawnî: raáwihaakaraaʾit, raáwihaakaraaʾiitusuʾ
Peştûyî: کتاب → ps n (ketāb)
Piedmontîsî: lìber
Plodîşî: Buak nt
Polabî: bükvoi p
Polonî: książka → pl m, księga → pl m
Portugalî: livro → pt n
Prusiya kevn: lāiskas n
Pukapukanî: lau, puka
Puncabî:
Şaxmuxî: پستک → pa n (pstk), کتاب → pa m (ktāb)

Gurmuxî: ਪੁਸਤਕ n (pustak), ਕਿਤਾਬ (kitāb)
Qazaxî: кітап → kk (kıtap)
Qazaxî: كىتاپ
Qiptî: ϫⲱⲙ n (jōm)
Rabhayî: কাওছা (káosa)
Marwarî: पोथी m (pothī)
Romagnolî: lìvar n
Romancî: cudesch
Romanî: ginadyi m
Romanyayî: carte → ro m
Rusî: кни́га → ru m (kníga), кни́жка → ru m (knížka)
Rusînî: кни́га m (knýha)
Samiya bakurî: girji
Samiya başûr: gærja
Samiya înarî: kirje
Samiya kildînî: кыррьй (kɨrrʹj), кнӣга (knīga)
Samiya lule: girjje
Samiya skoltî: ǩeʹrjj
Samogîtî: kninga m
Sanskrîtî: पुस्तक → sa nt (pustaka), ग्रन्थ → sa nt (grantha)
Sicîlî: libbru → scn n
Sikayanayî: laumea
Silesî: kniga m
Sindhî: ڪِتابُ → sd n (kitāb)
Sirananî: buku
Sirboxirwatî:
Kirîlî: књи̏га m

Latînî: knjȉga → sh m
Siryaniya klasîk: ܟܬܒܐ n (kṯāḇā)
Sîlhetî: ꠛꠂ (boi)
Skotî: beuk
Slaviya kevn:
Kirîlî: боукꙑ m (buky), кънигꙑ m p (kŭnigy)
Slaviya rojavayî ya kevn: кънига m (kŭniga)
Slovakî: kniha → sk m
Slovenî: knjíga → sl m
Slovînsî: knega m
Somalî: buug → so n, kitaab n
Sorbî:
Sorbiya jêrîn: knigły m p

Sorbiya jorîn: kniha m
Sotoyiya başûr: buka → st
Spanî: libro → es n
Sundanî: ᮘᮥᮊᮥ (buku)
Sûdovî: laiskas n
Svanî: ლა̈ირ (läir)
Swahîlî: kitabu → sw, vitabu → sw p
Swazî: íncwadzí sinif c9/c10
Swêdî: bok → sv g
Şanî: ပပ်ႉ (pâ̰p), ၸႃႇဢုၵ်ႉ (tsàa ʼṵ̂k)
Şonayî: bhuku
Şorî: ном (nom), книга
Tabasaranî: китаб (kitab)
Tacikî: китоб → tg (kitob)
Tagalogî: libro → tl, aklat → tl
Tamîlî: நூல் → ta (nūl), புத்தகம் → ta (puttakam)
Tarantinoyî: libbre n
Taşelhitî: ⴰⵔⵔⴰ n (arra)
Tayî: หนังสือ → th, สมุด → th
Telûgûyî: పుస్తకం → te (pustakaṃ), పొత్తం (pottaṃ)
Teteriya krîmî: kitap
Teterî: китап → tt (kitap)
Tetûmî: livru
Tigreyî: ክታብ (kətab)
Tigrînî: መጽሓፍ (mäṣḥaf), መጽሐፍ (mäṣḥäf)
Tirkiya kevn: 𐰋𐰃𐱅𐰏 (b²it²g)
Tirkî: kitap → tr, betik → tr
Tirkmenî: kitap
Tîbetî: དེབ (deb), ཕྱག་དེབ (phyag deb)
Tlingitî: x’úx’
Tokpisinî: buk
Toxarî B: postak
Tswanayî: buka → tn
Tumbukayî: buku
Tuvalûyî: tusi
Tuvanî: ном (nom)
Udî: ҝирк (gʲirk)
Udmurtî: книга (kniga)
Unamî: lekhikàn
Urdûyî: کِتاب → ur m (kitāb), پُسْتَک m (pustak), بُک m (buk)
Urhoboyî: e̖be
Ûkraynî: кни́жка m (knýžka), кни́га → uk m (knýha)
Venîsî: łìbro n
Vepsî: kirj
Viyetnamî: sách → vi, sổ → vi, sách giáo khoa → vi
Volapûkî: buk → vo
Votî: tširjõ
Walonî: live → wa n
Warayî: basahon, barasahon
Weylsî: llyfr → cy n
Wiradhurî: garrandarang
Wîlamowî: bihła nt, büch
Wolofî: tééré bi, téere → wo
Wutunhuayî: huaiqa
Xakasî: кинде (kinde)
Ximêrî: សៀវភៅ → km (siəwphɨw)
Xosayî: incwadi sinif c9/c10
Yagnobî: китоб (kitob)
Yakutî: кинигэ (kinige)
Yamî: vakong
Yidîşî: בוך nt (bukh), ספֿר n (seyfer), חיבור n (khiber)
Yorubayî: ìwé
Yûnanî: βιβλίο → el nt (vivlío), τόμος → el n (tómos)
Kevn: βιβλίον nt (biblíon)
Zhuangî: saw
Zuluyî: ibhuku → zu sinif c5/c6, incwadi → zu sinif c9/c10

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya book a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.