wer-

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

1. pêşgirek[biguherîne]

pêşbendik

Wate[biguherîne]
  1. pêşbendikek e pê hin lêkerên nû ji yên heyî tên çêkirin, wek:

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Bide ber[biguherîne]

Ji[biguherîne]

hevreha din ya kurmancî ber-, soranî به‌ر (ber) û وه‌ر- (wer-), zazakî we-, farisî بر (ber: ser, wer-), pehlewî apar (eper), hexamenişî upariy- (upariy), avestayî upairi- (upeyri-), sanskrîtî उपरि (upari), albanî epër, yûnaniya kevn ὑπέρ (hupér --> hîper), latînî super (ji *eks-uper), almanî über, ober, inglîzî over, swêdî över... hemû ji proto-hindûewropî *upér ([li] ser, [li] serî). Ji eynî rehî ihtimalen jor (kurtkirina "ji + wer-" - bide ber latînî super ji "*ex + uper" (ji + wer/ber").

2. ji "hatin"[biguherîne]

lêker

Wate[biguherîne]

  1. rehê dema nihafermanî ji lêkera "hatin"
    • Wer-e!
    • Wer-in!
  2. (hin devok) rehê subjunktîv ji lêkera "hatin"
    • Heke ez werim. Bila ew werin.
  3. (hin devok) rehê dema bê ji lêkera "hatin"
    • Ez ê werî.

Têkildar[biguherîne]

Ji[biguherîne]

hevreha soranî -وه‌ر (wer-), belkî herwiha hewramî bor- û lekî bûr- ji zimanên îranî yan jî ji tirkî *var-mak (gihiştin), ji osmanî وارمق (varmeq), ji tirkiya kevn barmak (çûn), hevreha azerî varmaq (çûn), ozbekî bormoq (çûn), qazaxî бару (barû: çûn). "Wer-" ne hevreha "hatin"ê û rehê wê yê dema niha ye û di zimanên din yên îranî de jî peyda nabe loma ihtimala ku ji tirkî be, gelekî mezin e. "Varmak" (gihiştin derekê) ya tirkî nêzîkî "hatin"a kurmancî ye, bi zimanên din yên tûranî maneya wê "çûn" e anku dijwateya "hatin"a me ye. Lê di rastî de ew ne tiştekî ecêb e, rehê dema niha yê lêkera "hatin"ê anku "-ê-" jî ji rehekî proto-hindûewropî ye ku maneya "çûn"ê dide.

[biguherîne]