şemî

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî şemî şemî
Îzafe şemiya şemiyên
Çemandî şemiyê şemiyan
Nîşandera çemandî şemiyê wan şemiyan
Bangkirin şemiyê şemiyino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî şemiyek şemiyin
Îzafe şemiyeke şemiyine
Çemandî şemiyekê şemiyinan
Li gelek deverên dinyayê roja şemiyê piraniya xelkê kar nakin û loma wan hingê dem û delîve heye ku bigerin û tiştên hewce bo xwe bikirin.

şemî

  1. ji rojên hefteyê ya piştî înê û berî yekşemê:
    • roja şemiyê
    • şemiya bê, şemiya bêt, şemiya were
    • şemiya borî, şemiya çûyî
    • şemî û yekşem (dawiya hefteyê, rojên karnekirinê bi taybetî li welatên Rojava)
    • Em ê şemiyê hev bibînin.

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Hevmane[biguherîne]

Rojên hefteyê[biguherîne]

Bi zaravayên kurdî[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

Herwiha şembî, hevreha soranî شه‌مه(şeme) û شه‌ممه(şemme), farisî شنبه‎ (şembê / şenbê), pehlewî şunbet, partî şembet... hemû ji aramî ܫܒܬܐ(şebita) ji îbranî שבת(şebbaṯ) ji akadî 𒊭𒉺𒌅 (šapattu, roja nîva mehê).

Bi rêya cihûtiyê ev peyv wek navê roja karnekirin û paydozê maneya peyva "şemî" li piraniya zimanên dinyayê belav bûye: erebî السبت‎ (es-sebt), ermenî շաբաթ (şabat'), romanî sâmbătă, rûsî суббота (subbota), îtalî sabato, portugalî û spanî sábado, fransî samedi, yûnanî Σάββατο (sabbato), indonezî hari sabtu...

Heman peyv derengtir bi forma xwe ya erebî wek sebt jî ketiye hinek devokên kurmancî.

Bi hin zimanan "şemî" ne ji vî rehî ye lê bi wan zimanan roja pîroz ya cihûyan bi wê tê binavkirin: inglîzî Sabbath yan Shabbath. Bi mezacî sebat / şebat maneya her dema betaliyê dide.

Paşgira -şem (-şembî) di peyvên yekşem(bî), duşem(bî), sêşem(bî)... de jî ji vê ye.

Werger[biguherîne]