çay

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî çay çay
Ravek çaya çayên
Çemandî çayê çayan
Nîşandera çemandî çayê wan çayan
Bangkirin çayê çayino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî çayek çayin
Îzafe çayeke çayine
Çemandî çayekê çayinan
fincaneke çayê
riweka çayê

çay

  1. deviyek anku teraşek e ku ji pelênvexwarinek tê çêkirin
    (Vexwarinek e ku bi ava kelandî tê çêkirin û rengê wê nêzîkî qehweyî ye):
    • çaya tehl/bêşekir, çaya şîrîn, çaya zelal, çaya tarî, çaya germ, çaya sar
    • fincaneke çayê, piyaleke çayê
    • Were em çayekê vexwin.
    • Hişyar be, çay germ e, bi xwe de nerêje!
    • "Di vê bêhnikê de çiqasî dixwest ku çaydanekî çayê vexwara û bi ser de tam qutiyeke tûtina Xursê bikişanda." — (Laleş Qaso: Sê şev û sê roj, roman 2002)

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Navê zanistî[biguherîne]

Bikaranîn[biguherîne]

[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

Herwiha ça, hevreha soranî چای (çay) û چا (ça), zazakî çay û ça, farisî چای (çay) û چا (ça), tirkiya osmanî چای (çay) û چا (ça), tirkiya niha çay, siryanî ܟ݈ܐܝ‎ (çay), azerî çay, erebî شای (şay), peştûyî چای (çay), ûrdûyî چای (çay) û چا (ça), hindî चाय (çāy)û चा (çā), ermenî չայ (čʿay), gurcî ჩაი (čay), rûsî чай (čay), bulgarî чай (čay), romanî ceai (/çay/), tirkmen(istan)î çaý, qazaxî шай (şay), ozbekî choy, albanî çaj (/çay/), çekî/kroatî/slovakî/slovenî čaj (/çay/), sirbî ча̏ј (/çay/), portugalî chá... hemû ji çînî (bilêvkirina çîniya mandarînî: /chá/: çay, ça) û 茶葉 (/cháyè/: pelên çayê).

Heman peyva çînî di çîniya minanî de bi eynî awayî tê nivîsîn lê wek /tê/ tê gotin. Ew serekaniya peyva bi wateya "çay, ça" ya piraniya zimanên Rojavaya Ewropayê ye, bo nimûne: inglîzî tea, fransî thé, almanî Tee, spanî , holandî thee, danmarkî/norwecî/swêdî te, fînlandî tee...

Çay ji Çînê li seranserî dinyayê belav bûye. Di rastiyê de teqrîben li tevahiya dinyayê peyveke ji heman peyva çînî wergirtî tê bikaranîn. Sebebê cudahiya peyvên rojhilatî û rojavayî ew e ku yên rojhilatî ji çîniya mandarînî lê yên rojavayî ji çîniya minanî hatine wergirtin.

Tevî ku bi giştî peyva bi wateya çay, ça di zimanên Rojavaya Ewropayê de wek "tea, thé, Tee..." be jî, vê dawiyê bi manaya hinek çayên taybet herwiha forma rojhilatî wek chai jî ketiye zimanên Rojavaya Ewropayê jî.

Çavkanî:

  • Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
  • The World Atlas of Language Structures Online [1]
  • Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка, (Tsabolov, R. L.: Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî, (2-beşî) (bi rûsî), Moskova 2001-2010

Werger[biguherîne]

Hevok[biguherîne]

çay

  1. (devokî) çawa , tu çawa ?

Etîmolojî[biguherîne]

ça (2) + y ()

Tirkî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

çay

  1. çay, ça