şivan

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

  •  IPA: /ʃɪˈvɑːn/
  • Jihevqetandin: şi‧van

Navdêr[biguherîne]

Zayendên mê û nêr ên binavkirî
Rewş Mê (yj.) Nêr (yj.) Mê û nêr (pj.)
Navkî şivan şivan şivan
Îzafe şivana şivanê şivanên
Çemandî şivanê şivanî şivanan
Nîşandera çemandî şivanê şivanî wan şivanan
Bangkirin şivanê şivano şivanino
Zayendên mê û nêr ên nebinavkirî
Rewş Mê (yj.) Nêr (yj.) Mê û nêr (pj.)
Navkî şivanek şivanek şivanin
Îzafe şivaneke şivanekî şivanine
Çemandî şivanekê şivanekî şivaninan
şivanek û pezê xwe

şivan mê û nêr

  1. Kesa/ê ku sereguhiya pezî yan terşî dike,
    kesa/ê ku pezî yan terşî dibe çerînê û çavdêriya wan dike.
    • آنین همی میر تژی رز کر
      آغل کو شڤان تژی پز کر

      Anîn hemî mîr tejî rez kir
      Ax̣ul ku şivan tejî pez kir
      (Mem û Zîn ~1692, Ehmedê Xanî)
    • Çavên bûkan bi hêstir in
      Qund digirîn distirên
      Ne pez mane ne şivan
      Ne bilûr û ne bilûrvan. — (HawarBirîn, Dr. Kamiran Alî Bedîrxan, Weşanên Nûdem, hj. 7, r. 145)
  2. (Mecazî) rêber, birêveber, pêşeng, pêşewa, serok.

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Gotineke pêşiyan[biguherîne]

Bide ber[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

Hevreha soranî شوان(şiwan), kurdiya başûrî şiwan, şuwan, şahzênî/şêxbizinî şuwan, şowan, zazakî û hewramî şiwane, belûçî şipank, farisî چوبان(çûban) ku bi forma xwe ya kevntir شبان(şoban) bû, pehlewî şupan, şpan, avestayî fşupane- ji fşu- (pez) + pane- (-van, -parêz) ji proto-hindûewropî *peku- (pez) + *pe- (payîn, parastin, -van) anku "şivan: pezvan, pezparêz", bide ber gavan ("gaparêz"). Berevajî ku bi gelemperî tê bawerkirin, ne têkilî peyva şiv e. Herwiha ne têkilî shepherd ya inglîzî ya şibî peyva "şivan" e. Çoban ya azerî, teterî û tirkî, չոբան (çʿoban) ya ermenî, çopan ya tirkmenistanî, چوپان(çûpan) ya urdûyî, चूपान (çûpan) ya hindî, choʻpon ya ozbekî, cioban ya romanî, чобанин (čobanin) ya bulgarî, чо̀бан/ čòban ya zimanên balkanî, чабан (çaban) ya rûsî... ji zimanên îranî, bi taybetî ji farisî bi rêya osmanî hatine wergirtin. Ji formên wan diyar e ku ew ji farisî, ne ji zimanekê din yê îranî belav bûne. Ev diyardeyeka giştî ye: ji ber tesîra dîrokî ya zimanê farisî, peyvên îranî yên li dinyayê belav bûyî hema-hema bêistisna ji farisî ne, ne ji zimanên din yên îranî wek kurdî, belûçî, peştûyî, osetî...

[biguherîne]

Bi zaravayên kurdî[biguherîne]

Werger[biguherîne]

Tirkî[biguherîne]

Navdêr[biguherîne]

şivan

  1. şîn, şîwen