birinc

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

  • IPA: /ˈbɪɾɪnd͡ʒ/
  • Jihevqetandin: bi·rinc

1. riwekek û xwarina jê[biguherîne]

navdêr bê zayend e: {{nav-m}} an {{nav-n}} an jî {{nav-nt}}?

Libên birincî.
Di Wikipediyayê de nivîsek li ser birinc heye.

Wate[biguherîne]

  1. Riz, çeltûk,
    riwekek danî ye ku bo xwarinê têt bikaranîn.
    (bi taybetî girar jê têt çêkirin û dema kelandî bi gelemperî spî ye)
Herwiha[biguherîne]
Bi alfabeyên din[biguherîne]

Zayend[biguherîne]

Wek riwek nêr lê wek girar ye.

Bide ber[biguherîne]
Têkildar[biguherîne]
Ji[biguherîne]

ji sanskrîtî व्रीहि (vrihi), têkildarî brizi ya farisiya kevn (برنج, birinc ya farisiya nû), wrijê ya peştûyî û ὄρυζον ya yewnanî, riso ya îtalî, ris ya frencî, Reis ya elmanî û rice ya inglîzî.

Peyva "birinc/riz" ji Hindistanê li dinyayê belav bûye. Hem "birinc" û hem jî "riz" wek peyv ji wê derê hatine girtin. Rêya belavbûnê bi ihtimaleke mezin bo herdu peyvan û herwiha peyva inglîzî û peyvên din yên ewropî wiha ye:

- BIRINC: Başûrê Hindistanê (bi zimanê tamiliya kevn "arici" > Bakurê Hindistanê (bi sanskrîtî "vrihi") > Ecemistan (farisiya kevn "brizi", farisiya nû "birinc" > Kurdistan (kurdî "birinc") > Tirkiye (tirkiya niha "pirinç"). Zêdebûna dengê "n" li peyvan diyardeyeke nas ya kurdî/farisî ye: tac > tanc, çok > çong...

- RIZ: Başûrê Hindistanê (bi zimanê tamiliya kevn "arici") > Erebistan ("eruz" > "ruz") > Kurdistan "riz".

- RICE ya inglîzî û peyvên din yên ewropî: Başûrê Hindistanê (bi zimanê tamiliya kevn "arici") > Erebistan ("eruz") > Yûnanistan "oruza") > latînî "oryza" > îtalî "riso" > fransî "riz" > inglîzî "rice".

Çend çavkanî
[biguherîne]
Werger[biguherîne]

2. madenek[biguherîne]

Sêniyek birincî (2)

navdêr, nêr

Wate[biguherîne]

  1. Kanzayek anku madenek ji çingo û sifirî ye.
Ji[biguherîne]

Serekaniya peyvê nediyar e lê bi xwe serekaniya peyva bronze ya inglîzî û hevwateyên wê yên di zimanên ewropî de ye.

[biguherîne]
Werger[biguherîne]