bijang

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /bɘˈʒɑːnɡ/

• Deng (Amed):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• Deng (Bidlîs):

  guhdar bikeⓘ

  (file)

• Kîtekirin: bi·jang

Navdêr

bijang m axlebî pirjimar

bijangên reş û dirêj

1. mûyên bi perdeyên çavan ve
   • 2002, Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel, rûpel 10:

     Bijang di bin reşahiya biriyan de winda bûne.

   • 2004, Evîn Çîçek: Awaza Serpêhatîyan III Weşanên Pêrî, r.18:

     Erda gevr di ser biru û bijangan de maye

   • (Tu dikarî tarîxa vê jêgirtinê binivîsî?), Osman Sebrî: Daylan Ji Bîrên Rojên Kevin, Hawar 2, Hj.24-57, Nûdem r.1126:

     Ebrû te xençer mîsal in,
     Wek tîran bijang heval in

Tewandin

Tewandina bijang

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	bijang	bijang
Îzafe	bijanga	bijangên
Çemandî	bijangê	bijangan
Nîşandera çem.	wê bijangê	wan bijangan
Bangkirin	bijangê	bijangino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	bijangek	bijangin
Îzafe	bijangeke	bijangine
Çemandî	bijangekê	bijanginan

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: بژانگ

Formên alternatîv

• bijank
• bijûlank
• mijang
• mijank
• mijîlang
• mijîlank
• mijûlang
• mijûlank
• mijwîlang
• mijwîlank

Etîmolojî

Ji proto-hindûewropî *meigh- / meik- (çirisîn - ji ber ku mûyên bijangan tiştan li ber çavên mirovan diçirisînin), proto-îranî *mej-, hevreha pehlewî mij(eg), farisî مژه (mojê; pirjimar: mojegan), soranî برژانگ (birjang) / birjang

Çavkanî:

• Chyet, Michael L. (2003), “bijang”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî‎^[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press

Bide ber

• birû
• cênîk
• rêv
• rih
• simêl

Werger

• Abazayî: лахъвы́ (lāqvə́)
• Abxazî: алаҕыџь (ālāγəǯ̍), алахуц (ālāx°c)
• Adîgeyî: нэбзыц (nɛbzəc)
• Afrîkansî: wimper → af, ooghaar
• Alabamayî: ittiɬimpalissi
• Albanî: pjekë → sq n, qerpik → sq n
• Almaniya Pennsylvania: Aagehaar m
• Almanî: Wimper → de m, Augenwimper m
• Altayiya başûrî: кирбик (kirbik)
• Amharî: ሽፋሽፍት (šəfašft)
• Aragonî: pestanya m
• Aramî:

  Siryaniya klasîk: ܬܡܪܐ

• Arapaho: neníísío’no
• Aromanî: peanã m
• Asî: pilok
• Astûrî: pestaña → ast m, pistaña m
• Avarî: тӏелех (tʼelex)
• Aymarayî: nayra phichu
• Azerî: kirpik → az
• Bajwayiya kendava rojava: kerop
• Bambarayî: ɲɛsi
• Baskî: betile → eu
• Başkîrî: керпек (kerpek)
• Bau bidayuh: kiriet, kiliet
• Belarusî: ве́йка m (vjéjka)
• Belûçî: مچاچ
• Bengalî: রশ্মি (rôśmi), ভুরু (bhuru), অক্ষিলোম → bn (ôkkhilom), অক্ষিপক্ষ্ম → bn (ôkkhipôkkhm), চোখের পাপড়ি (cokher papṛi)
• Biloxî: tiamhį
• Bîkoliya naverast: pirok
• Bretonî: malgudenn m
• Bulgarî: ми́гла → bg m (mígla), ресни́ца m (resníca)
• Burmayî: မျက်တောင် → my (myaktaung)
• Cayugayî: oɡáhehdaˊ
• Cimbrî: opar m, zedja m
• Çamoroyî: babali
• Çeçenî: бӏаьрчоьш (bˀärčöš), цӏоцӏкъам (cʼocʼqʼam)
• Çekî: řasa → cs m, oční řasa m
• Çerokî: ᎦhᏖᏌᎾᎸ’Ꭲ (gahtesanalv’i)
• Çîçewayî: nsidze sinif c9
• Çînî:

  Kantonî: 睫毛 (zit⁶ mou⁴), 眼睫毛 (ngaan⁵ zit³ mou⁴), 眼挹毛 (ngaan⁵ jap¹ mou^4-1), 眼毛 (ngaan⁵ mou⁴)

  Ganî: 眼毛 (ngan³ mau⁴)

  Hakkayî: 目水毛 (muk-súi-mô), 目眥毛 / 目眦毛 (muk-chhi-mô), 目汁毛 (mug⁵ zeb⁵ mau¹)

  Jinî: 眼眨毛 (nie² zah⁵ mau¹)

  Mandarînî: 睫毛 → zh (jiémáo), 眼睫毛 → zh (yǎnjiémáo), 眼眨毛 → zh (yan3 za2 mao2)

  Min beî: 目睭毛 / 目珠毛 (mì-ciú-mâu / mù-ciú-mâu)

  Min dongî: 目眨 (mĕ̤k-tiák)

  Minnanî: 目睭毛 / 目珠毛 (ba̍k-chiu-mn̂g / ba̍k-chiu-mô͘), 目睫毛 → zh-min-nan (ba̍k-chiah-mn̂g / ba̍k-cheeh-mô͘ / ba̍k-chiah-mô͘ / ba̍k-chia̍p-mn̂g / ba̍k-chiap-mn̂g), 目毛 (ba̍k-mn̂g / ba̍k-mô͘); 目眥毛 / 目眦毛 (mag⁸ ci³ mo⁵)

  Wuyî: 眼睫毛, 眼眨毛

  Xiangî: 眼眨毛 (ngan³ za⁶ mau²)

• Çuvaşî: куҫ тӗкӗ (kuś tĕkĕ)
• Dakotayî: ištaȟepe
• Dalmatî: čeja m
• Danmarkî: øjenvippe → da g
• Divehî: އެސްފިޔަ (esfiya)
• Dunganî: нянзамо (ni͡anzamo)
• Dusuniya navendî: kirop
• Elmanîşî: Wempra
• Alviri-Vidari:

  Elwîrî-wîderî: مجه (mojje)

• Endonezyayî: bulu mata → id, idep → id
• Erebî: رِمْش (rimš), هُدْب n (hudb)

  Erebiya misrî: رمش n (remš)

  Erebiya hîcazî: رمش n (rimš)

• Ermenî: թարթիչ → hy (tʻartʻičʻ), թերթերունք → hy (tʻertʻerunkʻ), արտևանունք (artewanunkʻ), արտևան (artewan)

  Ermeniya kevn: արտեւան (artewan), արտեւանունք p (artewanunkʻ)

• Erzayî: сельме пона (selʹme pona)
• Esperantoyî: okulharo → eo
• Estonî: ripsmed → et
• Evenî: харамта (haramta)
• Evenkî: саримиктал (sarimiktal), саримуктал (sarimuktal)
• Farisî: مژه → fa (može), مزلنگ (mezleng), مجگ (majg)
• Ferî: eygnahár nt
• Fînî: silmäripsi → fi, ripsi → fi
• Fransî: cil → fr n
• Friyolî: cee m
• Frîsî: teister, eachteister
• Gaelîka skotî: rosg n
• Gagawzî: kirpik
• Galîsî: pestana → gl m, perfeba → gl m
• Gujaratî: પાંપણ (pā̃paṇ)
• Gurciya kevn: წამი (c̣ami), წამწამი (c̣amc̣ami)
• Gurcî: წამწამი → ka (c̣amc̣ami), ფიჭვი (pič̣vi)
• Guwaranî: topea
• Haîtî: si
• Hawayî: lihilihi maka
• Hawsayî: gashin ido
• Higaononî: puduk
• Hindî: पपनी → hi m (papnī), पलक → hi n (palak)
• Hîlîgaynonî: milok, amimilok
• Hmongî: plaub muag
• Holendî: wimper → nl n, ooghaar → nl, oogbrauw m
• Emilian:

  Emilî: zejja m

• Îbranî: רִיס → he n (ris)
• Îdoyî: cilio → io
• Îlokanoyî: kurimatmat
• Îngilîziya kevn: brū m
• Îngilîzî: eyelash → en
• Îngriyî: ripsu, silmäripsu, silmäkarva
• Îngûşî: цӏацкъам (cʼacqʼam)
• Înterlîngua: cilio
• Înuîtî: ᕿᒥᕆᐊᖅ (qimiriaq)
• Înupîakî: siqpiich
• Îranunî: pipirek
• Îrlendî: fabhra n, ribe n
• Îtalî: ciglio → it n
• Îzlendî: augnhár nt
• Japonî: まつげ → ja (matsuge), 睫毛 → ja (まつげ, matsuge)
• Javayî:

  Karakanî: ꦲꦶꦢꦼꦥ꧀ (idep)

  Latînî: idep → jv

• Jejuyî: 알눈썹 (allunsseop), 눈터럭 (nunteoreok), 눈알두꿰썹 (nunaldukkwesseop)
• Kalalîsûtî: qimeriaq
• Kalmîkî: сурмсг (surmsg)
• Kanakanabuyî: kuncu vo'in
• Kannadayî: ರೆಪ್ಪೆಗೂದಲು → kn (reppegūdalu)
• Kansayî: ishtá pahú
• Kapampanganî: irap
• Kapverdî: pistana
• Karaoyî: paspas
• Karelî: ripsi
• Katalanî: pestanya → ca m
• Kavalanî: kmaz
• Keçwayî: pullurki, tijlla
• Khumi çinî: mimui
• Kirgizî: кирпик (kirpik)
• Kîmaragangî: kirop
• Komi:

  Komî-permyakî: синлыс (sinlys)

  Komî-zîriyî: синлыс (sinlys)

• Kîngalî: ඇස් පිහාටුව (æs pihāṭuwa)
• Kînyarwandayî: ingohe sinif c9/c10
• Koreyî: 속눈썹 (songnunsseop)
• Kornî: blewen lagas m
• Korsîkayî: ciglia m
• Krî:

  Teteriya krîmî: ᒦᓴᐳᐃᐧᓈᐣ (mîsapowinân)

• Crimean Tatar:

  Kirîlî: кирпик

  Latînî: kirpik

• Kuapawî: i-shta xe
• Kumikî: кирпик (kirpik)
• Ladînî: zea m
• Lakî: иттархъен (it̄arqə̱n)
• Lakotayî: onštinmapihin
• Latgalî: raudzeņš, brovs
• Latînî: cilium nt, palpebrae m p
• Latviyayî: skropsta
• Lawsî: ຂົນຕາ → lo (khon tā)
• Lazî: წამწამი (ǯamǯami), კამწამი (ǩamǯami), კამწამი (ǩamǯami)
• Leonîzî: pistaña m
• Lezgînî: кӏакӏам (ḳaḳam)
• Lîgûrî: çi n, çiyu n
• Lîmbûrgî: plump → li
• Lîtwanî: blakstiena m
• Lotudî: kirop, kirop do mato
• Luksembûrgî: Wëmper, Wimper
• Mòçenoyî: aper m, unteraper m
• Makedonî: ресница m (resnica), трепка m (trepka)
• Malagasî: volomaso → mg
• Malay:

  Malezî: بولو مات

  Rûmî: bulu mata → ms, idap

• Malayalamî: കൺപീലി (kaṇpīli), ഇമ → ml (ima)
• Mançûyî: ᡶᠠᡳᡨᠠᠨ
• Manipurî: ꯄꯥ (pā)
• Manksî: ferroogh
• Maorî: kamo, kamonga, hurukaikamo
• Marî:

  Mariya rojhilatî: шинчапу́н (šinčapún)

  Mariya rojavayî: сӹнзӓ́вын (sÿnzä́vyn)

• Masbatenyoyî: pirok
• Mayayiya yukatekî: máatsab, máatsa’
• Mazenderanî: مجیک, مژیک
• Mecarî: szempilla → hu, pilla → hu
• Megrelî: ფიჭვი (pič̣vi), ქაქაბი (kakabi)
• Mîrandî: ceilha m
• Mokşayî: сельмопона (selʹmopona)
• Mongolî: сормуус → mn (sormuus)

  Mongolî: ᠰᠣ᠊᠊ᠷ᠊ᠮᠣ᠊ᠣ᠊‍ᠰ‍ᠣ (so--r-mo-o-‍s‍o)

• Muak sa-aakî: suk² riap² ŋaːj³
• Nahwatlî: cochiatl, xochizuatl

  Nahwatliya klasîk: ixtzontli

• Nanayî: сармакта (sarmakta), сармикта (sarmikta)
• Navajoyî: anádiz
• Ndebeliya başûrî: ikophe sinif c9
• Nenetsiya tundra: сэв тар' (sew tarʼ)
• Nepalî: परेला (parelā)
• Nîwî: fulumata
• Normandî: paûpil'ye m
• Norsiya kevn: augabrá m, brá m
• Norwecî:

  Norweciya bokmålî: øyenvipp n, øyevipp n, vipp n

  Norweciya nînorskî: augevippe m, augnevippe m, vippe m

• Oksîtanî: cilha → oc m, cilh n
• Oriyayî: ଆଖିର ବାଳ (akhirô baḷô)
• Orokî: серемӯкта (seremūkta), сӣрмӯкта (sīrmūkta), сӣрӯмӯкта (sīrūmūkta)
• Oromoyî: nyaara
• Oroqenî: ʃaramʊkta
• Osetî: цӕстыхау (cæstyxaw)
• Osmanî: كرپك (kirpik), مژه (müje)
• Oygurî: كىرپىك (kirpik)
• Ozbekî: kiprik → uz
• Papyamentoyî: wimper
• Peştûyî: باڼو → ps (banrhoo), باڼه → ps (bâṇë)
• Phuthî: intshî sinif c9
• Piedmontîsî: sign n, parpeila m
• Plodîşî: Üagessiepa, Ziepa n
• Polonî: rzęsa → pl m
• Portugalî: cílio → pt n, pestana → pt m
• Puncabî: ਝਿੰਮਣੀ m (jhimmṇī)
• Qazaxî: кірпік (kırpık)
• Qiptî: ⲛⲟϩ n p (noh)
• Marwarî: भांपणा (bhāmpṇā)
• Romancî: tschegl n
• Romanyayî: geană → ro m, sufruncea m
• Rungusî: kirop
• Rusî: ресни́ца → ru m (resníca)
• Rusînî: павучайки (pavučajky)
• Sabah bisayayî: kirop
• Sakizayayî: sapedek
• Saksoniya kevn: brawa m
• Samoayî: laumata
• Sanskrîtî: पक्ष्मन् → sa (pakṣman), इक्षु → sa (ikṣu), उदान → sa (udāna)
• Sardînî: chìgliu n, chizu n, pabarísta m
• Sebwanoyî: pilok
• Sicîlî: gigghiu → scn n
• Sierra mîwokiya navendî: ṭypýˀla-
• Sirananî: ai-wiwiri
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: тре̏павица m

  Latînî: trȅpavica → sh m

• Skotî: winker, ee-breer
• Slovakî: riasa m, mihalnica → sk m
• Slovenî: trepalnica → sl m
• Somalî: baalasha
• Sorbî:

  Sorbiya jêrîn: mykawki p

  Sorbiya jorîn: mikawčk n

• Sotoyiya bakur: ntshi sinif 9/10
• Sotoyiya başûr: ntshi sinif c9
• Spanî: pestaña → es m, abéñula → es m
• Svanî: თალა̄ფა (talāpa)
• Swahîlî: kope → sw sinif c5/c6, ukope → sw sinif c11
• Swazî: tinkhophe sinif c10
• Swêdî: ögonfrans → sv g
• Şonayî: tsiye sinif c9/c10
• Şorî: кирбик (kirbik)
• Tacikî: мижа (miža)
• Tagal murutî: kuliop nu mato
• Tagalogî: pilik, pilikmata
• Tamîlî: கண் இமை (kaṇ imai)
• Tarifitî: aber n, abriw

  Tarifitî: ⴰⴱⴻⵔ n (aber)

• Tayî: ขนตา → th
• Telûgûyî: పక్ష్మ (pakṣma), పక్ష్మము → te (pakṣmamu), అక్షిపక్ష్మము → te (akṣipakṣmamu)
• Temazîxtiya atlasa navendî: lecfaṛ, argaln
• Teterî: керфек → tt (kerfek)

  Latînî: kerfek

• Tigrînî: ቅርኒብ ዓይኒ (ḳərnib ʿayni), ቀርነብ → ti (ḳärnäb)
• Timugon murutî: kuliop nu mato
• Tirkî: kirpik → tr
• Tirkmenî: kirpik
• Tîbetî: མིག་སྤུ། (mig spu), རྫི་མ (rdzi ma)
• Tswanayî: ntshi sinif c9
• Tuvalûyî: fifimata
• Tuvanî: кирбик (kirbik)
• Udiheyî: самикта
• Udmurtî: синлыс (sinlys)
• Ulçî: сарумта
• Urdûyî: پپنی m (papnī), پلک (palk)
• Ûkraynî: ві́я m (víja)
• Venîsî: séja m
• Vepsî: rips
• Viyetnamî: lông mi → vi, mi → vi
• Volapûkî: logalipaher + her}}
• Walîsî: fulu 'i mata
• Weylsî: blewyn amrant n
• Wiradhurî: tímit
• Woiwurrungî: yit-yita-mirring
• Xakasî: кірбік (kírbík)
• Xantî: сэм пунат (sèm punat), сампун (sampun)
• Ximêrî: រោមភ្នែក (roomphnɛɛk)
• Xosayî: umsebe sinif c3
• Yakutî: кыламан (kılaman)
• Yamî: cicimit
• Yidîşî: וויִע m (vie)
• Yogadî: kimát
• Yorubayî: irun ìpénpéjú
• Yurokî: 'ne-hlp'ehl
• Yûnanî: βλεφαρίδα → el m (vlefarída), ματοτσίνορο → el (matotsínoro), ματόκλαδο → el nt (matóklado)

  Kevn: βλεφαρίς m (blepharís)

• Zhuangî: bwndaraemx
• Zuluyî: ukhophe sinif c11/c10

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya eyelash a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.