dil

Kurdî

sembola dilî

navdêr, nêr

Wate

1. parçeya leşî ya ku li aliyê çepê yê sîngî ye û karê wî hilkişandina xwînê ye
2. (mecazî) cihê hestan û evînê:
   Dilê min wê dibijîne.
   Ma dilê te pê naşewite?!
3. (mecazî) yar, berdilî:
   Tu dilê min î! (Ez pirr ji te hez dikim.)
4. (mecazî) navend, merkez:
   di dilê Kurdistanê de

Hevwate

• qelb

Herwiha

• dilh

Biwêj

• ber dil girtin
• dil bijandin
• dil girtin
• dil kirin
• dil rabûn
• dil rakirin
• dil sotin
• dil şewitandin
• dil şewitîn
• dilê xwe girtin

Bi zaravayên kurdî

• kurmancî: dil, dilh
• soranî: dił
• kurdiya başûr: dił
• lekî: dił
• hewramî: zêll
• zazakî: zerre

Ji

Ji proto-hindûewropî *kerd- ye ku herwiha serkaniya dił ya soranî, ﻝﺩ (del) ya farisî, zerrî ya zazakî, ziride ya avestayî, dird ya farisiya kevin, dil ya farisiya navîn, zird ya partî, zird û dil (ji farisî) ya belûçî, sirt ya ermenî, cordis ya latînî, сердце (serdçe) ya rûsî, hrdeye ya sanskrîtî, heart ya inglîzî, hjärt ya swêdî û Herz ya elmanî ye.

Hemû ji awayê *kerd'a hind û ewropî tê. Lê belê peyva dil'î ji farisiya navîn ket kurdî. Bi kurdiya orîjînal ev peyv divê * zird bibû lê nemaye.

• proto-hindûewropî: *kerd- ("dil")

• proto-aryayî:

avestayî: zered- ("dil")

pehlewî: dil ("dil")

farisî: dil ("dil")

belûçî: zirdē ("dil")

osetî: zārdū ("dil") ^{alfabeya arî}

kurmancî: dil ("dil")

soranî: dił ("dil")

hewramî: zil ("dil")

zazakî: zerre ("dil")

sanskrîtî: hṛd- ("dil")

ermenî: sirt ("dil")

yewnanî: kardiā ("dil")

latînî: cord ("dil")

elmanî: Herz ("dil"

inglîzî: heart ("dil") ...

Çavkanî: Horn p.127, Watkins p.41, MacKenzie P.126, Etymonline

Jê

dilasa dilasan dilasanî dilawer dilawerî dilawêr dilawêrî dilbawer dilbawerî dilbaz dilbazî dilbiçûk dilbiçûkî dilbikul dilbikulî dilbitirs dilçepel dilçepelî dilçil dilçilî dil dan dildar dilêr dilêrî dilêş dilêşî dilevîn dilevînî dilfire dilfire dilfirehî dilfireyî dilgerm dilgermî dilgeş dilgeşî dilgir dilgirî

dilgiran dilgiranî dilhebî dilhebîn dilhebînî dil hebûn dil hênik bûn dilhişk dilhişkî dilî dilik dilîn dilîn dilîn dilkêş dilkêşî dilkeder dilkederî dilkeser dilkeserî dilketî dil ketin dil kirin dilkirin dilkoçer dilkul dilkulî dilkûr dilkûrî dil man dil man pê ve dilman dilmanî dilmayî dilme dilmê dilnerm dilnermî dilnexwaz dilnexwazî dilnizm dilnizmî dilodîn dilodînî dilovan dilovanî

dilpak dilpakî dilpêvehî dilpîs dilpîsî dilrast dilrastî dil rawestandin dilrawestandî dilrawestî dil rawestîn dilrawestîn dilrawestiyayî dilreş dilreşî dilron dilronî dilsaf dilsafî dilsar dilsarî dilsaz dilsazî dilsivik dilsivikî dilsoj dilsojî dilsotî dilsoz dilsozî dilşa dilşad dilşadî dilşahî dilşayî dil şikestin dilşikestin dilşikestî dil şkestin dilşkestin dilşkestî

dilşikên dilşikênî dilşikîn dilşikînî dilşkên dilşkênî dilşkîn dilşkînî dilteng diltengî diltenik diltenikî diltepîn diltepînî diltezîn diltezînî diltirs diltirsî dilvîn dilvînî dilwas dilwasî dilxav dilxavî dilxereng dilxerengî dilxwaz dilxwazî dilxweş dilxweşî jidil

Werger

abxazî: агәы → ab Şablon:ady: гу → ady elbanî: zemër → sq mê elmanî: Herz → de nêtar erebî: قلب → ar inglîzî: heart → en ermenî: սիրտ  → hy belarusî: сэрца → be nêtar bretonî: kalon → br bulgarî: сърце → bg nêtar katalanî: cor → ca çînî: 心脏 → zh koreyî: 심장 → ko xirwatî: srce → hr danmarkî: hjerte → da spanî: corazón → es nêr esperantoyî: koro → eo eweyî: dzi → ee fînî: sydän frensî: cœur frîsî: hert → fy galîsî: corazón → gl mecarî: szív → hu îrî: croí → ga yewnanî: καρδιά → el mê

hindî: दिल → hi îdoyî: kordio → io îzlendî: hjarta → is îtalî: cuore → it japonî: 心臓 → ja latînî: cor → la latviyayî: sirds → lv mê lîtwanî: širdis → lt mê makedonî: срце → mk nêtar holendî: hart → nl norwecî: hjerte → no nêtar oksîtanî: còr → oc farisî: قلب → fa (qelb) polonî: serce → pl nêtar portugalî: coração → pt nêr romanî: cord → ro rusî: сердце → ru nêtar sanskrîtî: हृदय → sa siryanî: ܠܒܐ (liba) swêdî: hjärta → sv swahîlî: moyo → sw tacikî: дил → tg çolyanî: hréthakh (pirrjimar hréthayal) tirkî: kalp, yürek ukraynî: серце → uk nêtar

Tirkî

navdêr

Wate

1. ziman