biwêj

Kurmancî

biwêj m

(purîzm, kevnbûyî) şair^[1]^[2]
- 1944, Dilbikulê Doskî, “Serbestî”, li ser Ronahî, hejmar 26, rûpel 27:
  Gelê serbest dê behsê bab û bapîr û mêrçak û biwêjêt (şair) xwe ket û xûnit.
- 1973, Hemîd Derwêş, Pêşgotina Kîme Ez ya Cigerxwîn, rûpel 3:
  Çi gava ku mirovek, têkoşer û şoreşgerên kurd bîne ber çavên xwe, bê guman, navê biwêj (şair) ê mezin Cigerxwin di nav wande wê bê êjmartin.
(rêzimanî) Çend kelîmeyên li gel hev yên ku maneyeke xisûsî didin, ne maneya her yek ji wan kelîmeyan.
Hevmane: tebîr, fraz, îdyom

"Emrê Xwedê kirin" biwêjek e ku wateya "mirin"ê dide.
- 1965, Kamiran Alî Bedirxan, Langue Kurde‎^[3], çapa 2an, Parîs, rûpel 164:
  -{Locution adverbiale}- — biwêja rengpîşe

Maneya 2an ya fraz, tebîr ji aliyê dariştinê ve xelet e.^{[ç 1]} Bide ber bikir (“ê ku dikirre”).

Neolojîzmeke soranî بوێژ (biwêj, “şair”) ye ku ji aliyê Gîw Mukriyanî ve hatiyê çêkirin.^{[ç 2]} ji ب (bi-, pêşgira failî, bide ber kurmancî bikir (“mişterî”)) +‎ وێژ (-wêj-, rehê dema niha ya fiîla ۋاتەی (watey, “gotin”)).^{[ç 1]} Bide ber wêje.

Maneya 2an ya fraz, tebîr ji eynî rehî ji aliyê Kamiran Alî Bedirxan ve hatiyê çêkirin.

Çavkanî:

^ ^a ^b Zülküf Ergün (2021), “Çend Kêşeyên Veguhestinê ji Kurdîya Soranî bo Kurdîya Kurmancî”, li ser Nûbihar Akademî‎^[1], cild 4, hejmar 15, rûpel 40
^ Zülküf Ergün (2024), Plandanîna Zimanê Kurdî (Kurmancî-Soranî) di Mînakên Korî Zanyarî Kurd û Enstîtuya Kurdî ya Parîsê da‎^[2], rûpel 57 "dariştina bêjeyan tiştekî asayî dibîne û di nivîsareke xwe da dîyar dike ku bêjeyên “wêje” û “biwêj” ê ji alîyê wî ve hatine dariştin (Hetaw: 1958: 4-5) û bêjeya “kovar” ê jî cara pêşî wan di Zarî Kirmancîyê da dahênaye (G.M., 1958: 23)"

şair — binêre şair

tebîr — binêre tebîr

biwêj

^ Qanatê Kurdo (1960), Ferhenga kurdî-rûsî, Moskva: Neşirxana Dewletê ya Ferhengêd Zimanê Miletêd Dereve o yê Sovêtîstanê, rûpel 124
^ Anter, Musa (1967), Ferhenga Khurdî - Tirkî, Istanbul: Yeni Matbaa, rûpel 25