kurmanc
Bilêvkirin
[biguhêre]Navdêr
[biguhêre]kurmanc m yan n li gorî maneyê, k-ya nerm, r-ya nerm
- Kurdên ku bi kurmancî dipeyivin.
- Wê kêlîkê zarokên ku li sikakê li eydê digeriyan erîşî şekirên qul-qûlî û yên di nava qesebên zêrînî de kirin. Zarokê bajariyan wan rojan av li zarokên kurmancan venedixwarin. — (2010, Arjen Arî, Bîhoka Li Pişt Sînor, Stembol: Avesta, rûpel 41)
- Kurd, hemû kurd.
- Mın ev nıvîsî ne jıbo sahıb rewacan
Belkî jıbo bıçûkêd Kurmancan — (1692, Ehmedê Xanî, amadekariya M. E. Bozarslan, Mem û Zîn, Gün Yayınları, di 1968 de hate weşandin, rûpel 16) - هدنی صلواتن همی
لرسولی مه ای امی
کو بونه پیروی د وی
عرب و عجم و کرمانج و رومی — (1683, Ehmedê Xanî, Nûbihara biçûkan)- Hindî ṣelewat in hemî
Li resûlê me ê ummî
Ku bûne peyrewê di wî
ʿEreb û ʿecem û kirmanc û romî
- Hindî ṣelewat in hemî
- Da xelq-i nebêjitin ko Ekrad
Bêmeʿrîfet in, bêeṣl û bunyad
Enwaʿê milel xudankitêb in
Kirmanc-i tenê di bêḥesêb in — (1692, Ehmedê Xanî, Mem û Zîn)
Tewandin
[biguhêre]| Zayendên mê û nêr ên binavkirî | |||
|---|---|---|---|
| Rewş | Mê (yj.) | Nêr (yj.) | Mê û nêr (pj.) |
| Navkî | kurmanc | kurmanc | kurmanc |
| Îzafe | kurmanca | kurmancê | kurmancên |
| Çemandî | kurmancê | kurmancî | kurmancan |
| Nîşandera çem. | wê kurmancê | wî kurmancî | wan kurmancan |
| Bangkirin | kurmancê | kurmanco | kurmancino |
| Zayendên mê û nêr ên nebinavkirî | |||
| Rewş | Mê (yj.) | Nêr (yj.) | Mê û nêr (pj.) |
| Navkî | kurmancek | kurmancek | kurmancin |
| Îzafe | kurmanceke | kurmancekî | kurmancine |
| Çemandî | kurmancekê | kurmancekî | kurmancinan |
Formên alternatîv
[biguhêre]Jê
[biguhêre]Etîmolojî
[biguhêre]Hevreh bi soranî u kurdiya başûrî کرمانج (kirmanc, “Kurdê bêeşîr yê gundî”). Para pêşîn aşkera Kurd e, u manc jî ihtimal bibe Mad. Mehna "Kurd" li dewrana klasîk a Îranî bi mehna terzeke jiyanê bi kar dihat, wek koçer u şivan u xwedî-heywanên li ser çiyan, îcar Kurmanc ihtimal bi ramana Madên Kurd (Madên koçer ên eşîrî ên ser Zagrosan) li kar bû. Bide ber ermenî մար (mar, “Mad”) ku di çaxên navîn da ji Kurdan ra dihate gotin. Guherrîna dengî wek Mad > Mand (zêdebûna -n- di Kurmancî da berbelav e, bide ber tanc, fersend...) > Manc (-nd- > -nc- wek li gazinc). Yan jî dibe ku bi têkeliya devera Kerman, wek pêşînên Kurmancan di çaxên navîn da ji wir hatin, bide ber navê şehrê Kirmaşan.
Guhartoyên din wekî "kurdmanc, kirmanc, kumanc" jî berê peyda dibûn lê niha kêm e. Kirmanc a Zazakî ji Kurmancî ye.
Berhevdanên li gel gotina tirkmen bêbinyat in hemin wiya esleke bi temamî cihê heye. Nê dibe ku kirdaskî beraqil bibe.