qanûn

Ji Wiktionary
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Kurdî[biguherîne]

1. biryarên parlemanê yan hikûmetê[biguherîne]

navdêr,

Wate[biguherîne]
  1. rêgezek yan biryarek yan fermanek giştî ya dewletê
    (bi taybetî ya ji alî perlemanekê ve hatiye dan)
  2. hemî biryarên giştî yên dewletê yên ku divê ti kes li dijî biryaran dernekeve
Bi alfabeyên din[biguherîne]
Hevwate[biguherîne]
Bide ber[biguherîne]
Bikaranîn[biguherîne]

Lêker:

Ji[biguherîne]

Kurdan "qanûn" ji erebî kurdî-erebî: قانوون (qanûn) wergirtiye lê ereban bi xwe jî ew ji yewnanî "κανών" (kanón) deyn kiriye. Yûnanan ew ji peyva "κάννα" (kanna: rûl, çîx, qamîş) çêkiriye. Lê wan jî peyva "κάννα" îcar ji akadî "𒄀 (qanû) deyn kiriye. Jixwe akadî jî ew ji sûmerî 𒄀𒈾 (gi.na) deyn kiriye... û dîroka peyvê belkî hê jî dûrtir diçe.

Herçi "yasa" ye, ew bi rêya tirkî "yasa" ji mongolî "yasag" e. Heman peyv serekaniya "yasak" (qedexe, mennû') ya tirkî ye (> kurdî "yasax"). Lê herwiha dayika peyva kurdî "asa" (norm, rêbaz, rêgez) e > asayî (normal) > asayîş (ewlehî, emniyet). Hin nimûneyên din jî yên kurdî ku ji tirkî hatine deynkirin û tê de herfa "y" ji destpêkê ketiye ev in: "ol" (ji "yol=rê"), aprax / îprex (ji tirkî yaprak "belg, belçim"), "erpîze" (ji "yelpaze), û hêwaş (di soranî de bi maneya "hêdî, hêdîka" ji "yavaş" ya tirkî). Hin ji van peyvan ne ji tirkiya niha ya standard lê belkî ji ziman û devokên din yên tirkîkî hatibin deynkirin.

"Zagon" ji "закон" (zakon) ya rusî ye û ihtimal e ku bi rêya kurdên Sovyeta berê ketiye kurdî.

Herçi peyva "distûr" e, ew li Iraqê ne tenê di kurdî lê herwiha di erebî de jî bi maneya "qanûna bingehîn" (ing: constitution, tirkî: anayasa) tê bikaranîn. Lê ereban ew ji farisî yan kurdî deyn kiriye.

Lê di kurdî de "destûr" bi giştî bi maneya "izin, ruxset, îcazet, rêdan" tê bikaranîn.

Peyva "qanûn" bo bikaranînê ji peyvên din baştir e ji ber ku hemû kurd li hemû parçeyên Kurdistanê wê fehm dikin.

[biguherîne]
Ji wêjeyê[biguherîne]

Guh din bi qanûnê edeb

Ser ah û kovan û keser

w:Şêx Evdirehmanê Axtepî

Werger[biguherîne]



2. amûreke muzîkê[biguherîne]

navdêr,

qanûn (2)
Wate[biguherîne]
  1. amûreke muzîkê ya wek tewleyê ye
Bi alfabeyên din[biguherîne]
Ji[biguherîne]

ji erebî قانون (qanûn) ji yewnanî όργανον (organon: amûr, alet) ku herwiha serekaniya peyvên organ û org e jî. Bo hin peyvên din jî ku tê de kîteya destpêkê ya peyva ji yûnanî di erebî dikeve, binere: Incîl û iblîs.