çilmisîn

Kurdî

lêker
navdêr, mê

guleke çilmisî

Wate

1. qurmiçîn, qirmiçîn, qermiçîn,
   (gul û giya yan leş) ji ber piçek hişkbûnê xeml û geşiya xwe ji dest dan:
   gul çilmisîn,
   Rûyê mirovên pîr qurmiçî ye.

Herwiha

• çirmisîn

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: چلمسین

Tewîn

Lêker:

-çilmis-

Tewandin

   Tewandina vê lêkerê

rader		ku-conj
kes		yekjimar			pirrjimar
		yekem	duyem	sêyem	yekem	duyem	sêyem
diyarker		ez	tu	ew	em	hûn	ew
ERÊNÎ	niha	diçilmisim	diçilmisî	diçilmise	diçilmisin	diçilmisin	diçilmisin
	borî	çilmisîm	çilmisî	çilmisî	çilmisîn	çilmisîn	çilmisîn
	dûdar	çilmisîme	çilmisiyî	çilmisiye	çilmisîne	çilmisîne	çilmisîne
	ayinde	dê biçilmisim	dê biçilmisî	dê biçilmise	dê biçilmisin	dê biçilmisin	dê biçilmisin
	merciya niha	biçilmisim	biçilmisî	biçilmise	biçilmisin	biçilmisin	biçilmisin
	nihaya berdewam devokî	a/ê diçilmisim	a/ê diçilmisî	a/ê diçilmise	ên diçilmisin	ên diçilmisin	ên diçilmisin
	boriya berdewam	diçilmisîm	diçilmisiyî	diçilmisî	diçilmisîn	diçilmisîn	diçilmisîn
	boriya ayindeyî	çilmisîbim	çilmisîbî	çilmisîbe	çilmisîbin	çilmisîbin	çilmisîbin
	merciya borî 1	biçilmisîma	biçilmisiyayî	biçilmisiya	biçilmisîna	biçilmisîna	biçilmisîna
	merciya borî 2	çilmisîbûma	çilmisîbûyayî	çilmisîbûya	çilmisîbûna	çilmisîbûna	çilmisîbûna
NEYÎNÎ	niha	naçilmisim	naçilmisî	naçilmise	naçilmisin	naçilmisin	naçilmisin
	borî	neçilmisîm	neçilmisî	neçilmisî	neçilmisîn	neçilmisîn	neçilmisîn
	dûdar	neçilmisîn	neçilmisiyî	neçilmisiye	neçilmisîne	neçilmisîne	neçilmisîne
	ayinde	dê neçilmisim	dê neçilmisî	dê neçilmise	dê neçilmisin	dê neçilmisin	dê neçilmisin
	merciya niha	neçilmisim	neçilmisî	neçilmise	neçilmisin	neçilmisin	neçilmisin
	nihaya berdewam	naçilmisim	naçilmisî	diçilmise	naçilmisin	naçilmisin	naçilmisin
	boriya berdewam	nediçilmisîm	nediçilmisiyî	nediçilmisî	nediçilmisîn	nediçilmisîn	nediçilmisîn
	boriya ayindeyî	neçilmisîbim	neçilmisîbî	neçilmisîbe	neçilmisîbin	neçilmisîbin	neçilmisîbin
	merciya borî 1	neçilmisîma	neçilmisiyayî	neçilmisiya	neçilmisîna	neçilmisîna	neçilmisîna
	merciya borî 2	neçilmisîbûma	neçilmisîbûyayî	neçilmisîbûya	neçilmisîbûna	neçilmisîbûna	neçilmisîbûna
fermanî		–	tu	–	em	hûn	–
		—	biçilmise	—	biçilmisin	biçilmisin	—
		—	neçilmise	—	neçilmisin	neçilmisin	—

Têkildar

• çilmisandin

Ji Wêjeyê

Ey felek bo te dinalim
Bo çi nêrgiz çilmisîn
Ew çima bextê me ho ye
Em bê dost û bêkes in. — (Helbest: Bedirxan Sindî, stran: Mihemed Şêxo)

Ji

hevreha soranî çiro bûn, kirmaşanî çilüsyan, ermenî թարշամել (tarşamêl) / թառամել / (taramêl) herdu bi maneya "çilmisîn", avestayî terşne- (tî, têhn, hewceyî avê), sanskrîtî trşyeti- (tî, hewceyî avê), yûnaniya kevn τέρσομαι (têrmosoy: hişk / zuha bûn), latînî terra (ax, erdê zuha) û torrere (sotin, şewitîn), almanî dürr (zuha, ziwa, hişk), albanî thartë (tirş) û ter (hişk / zuha bûn), inglîzî thirst (tên, hewcedariya bi avê) û dry (hişk, zuha)... hemû ji proto-hindûewropî *ters- (hişk, zuha) ku herwiha serekaniya tî / tên (hewceyî avê) û tirş) yên kurdî ye jî. Bo guherîna "t > ç" bide ber "pate/paçe" û "qurt/qurç". Guherîna "l/r" di kurdî de diyardeyeke berbelav e. Peyva kurdî dibe ku ji ermenî ye: peyva ermenî ji serdema ermeniya kevn (salên 400 - 1100 pz) ve qeydkirî ye. "Çilmisîn" di zimanên din yên îranî de peyda nabe (bo nimûne bi farisî پژمردن /pejmorden/ e) loma belkî ya kurdî ji ermenî ye.

Jê

• çilmisiyayî
• çilmisî
• çilmisok

Werger

çekî: vadnout çînî: 枯萎(kūwěi) danmarkî: visne elmanî: welken, verwelken, dörren (de) erebî: صعق (se'eqe) ermenî: թարշամել (tʿaršamel) / թառամել / (tʿaṙamel) farisî: پژمردن (pejmoden) fînî: kuihdutua, nuutua, näivettyä, lakastua frensî: flétrir, se faner holendî: verschrompelen îtalî: appassire

inglîzî: to wither, to shrivel, to droop, to dry up, to fade, to wilt japonî: 枯れる (かれる, kareru) koreyî: 시들다 (sideurda) polonî: wysuszać, suszyć portugalî: murchar romanî: veșteji, ofili rusî: вянуть (vyanuti), завянуть (zavyanuti), увянуть (uvyanuti), увядать (uvyadáti), сохнуть (sóxnuti), засохнуть (zasóxnuti) spanî: marchitarse swêdî: vissna, förtorka tirkî: solmak, pörsümek yewnanî: μαραίνομαι