xatûn

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî xatûn xatûn
Ravek xatûna xatûnên
Çemandî xatûnê xatûnan
Nîşandera çemandî xatûnê wan xatûnan
Bangkirin xatûnê xatûnino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî xatûnek xatûnin
Îzafe xatûneke xatûnine
Çemandî xatûnekê xatûninan

navdêr,
rengdêr

Wate[biguherîne]

xatûnek
  1. banî, qiralîçe, melîke, şabanî, sitî,
    jina ku ta mirinê seroka dewleta xwe ye
    (bi taybetî ya ku serokatiya xwe ji bavê xwe yan dayika xwe wergirtiye
    • Navê xatûna Brîtanyayê Elîzabeth e.
  2. jina paşayekî
  3. jina di nav komekê de ji hemûyan bedewtir yan bihagirantir
  4. # xanim, hirmet, (jina) rêzdar, (jina) birêz, (jina) hêja,
    peyvek rêzgirtinê ye bo jinan û keçan
    • Xanim û xatûnên bihagiran, hûn bi xêr hatin!

Ji wêjeya klasîk[biguherîne]

Dê bitin pirsê li min lew pir bi rehm û şefqe ye
Ger bipirsit carekê xatûn li halê suxteyî
Qufl û zincîr dê vebin bê ism û dest û mifte ye
(Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Bi soranî[biguherîne]

Bide ber[biguherîne]

Etîmolojî[biguherîne]

hevreha soranî خاتوو (xatû) (xatû), farisî خاتون (xatûn), sogdî xwatên-, sakayî xettûne, hemû ji zimanên îranî, ji xwe + twa- + -n anku "xwe+hêz"/ "xwe+xwedî". Ev "twa-n" di soranî de wek tiwanîn (karîn, kanîn, şiyan) û wek tiwana (xurt, bihêz, ya ku dikare) maye û hevreha tav (roj, enerjiya rojê) di kurmancî de jî heye û rehên wê digihe *tep- (germ kirin) ya proto-hindûewropî. Bo zêdetir agahiyan binere: tav. Maneya bingehîn ya "xatûn"ê şabanî, qralîçe bû lê paşî berfireh bûye. "Xatûn" herwiha serekaniya hatun (xatûn) û kadın (jin) yên tirkî ye jî.

[biguherîne]

Werger[biguherîne]

jina ku paşa ye yan jî jina paşayekî

her jina jêhatî