serxweş

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /ˈsɛɾxʷɛʃ/, سەرخوەش

Rengdêr

Pozîtîv	serxweş
Komparatîv	serxweştir
Sûperlatîv	herî serxweş (merkezî) tewrî serxweş (rojavayî) serxweştirîn (soranîzm)

serxweş

1. Kesa/ê alkol ku vexwariye û di bin tesîra wê de maye.

   Hevmane: mest, sermest, mendehoş

   • 1857, Mele Mehmûdê Bayezîdî, amadekariya Jan Dost, Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, di 2010 de hate weşandin, →ISBN, rûpel 235:

     Du kêmasî di nav kurdan de tu carî bela nebûne: serxweşî û bênamusî. Belê bi danustandina rojanê bi Tirkan re hiştîye herdu kêmasî li hin welatiyan bela bibin.

2. Kesa/ê bi kêfa wê / wî pirr bi tiştekê/î xweş bûye.

   Hevmane: bicoş, coşdar, bikêf, jihalçûyî, mest, sermest, mendehoş

Ji wêjeya klasîk

• ~ 1720, Mela Hisênê Bateyî, Mewlûda Kurdî:

  Ma li ser lewhê nivîsî dem bi dem
  Serxweş û şukranê Wî navê şêrîn
  Paşî bi ilhamê Rebb-êl 'alemîn

Formên alternatîv

• serxoş
• serxuş
• serxwiş

Jê

• serxweş bûn (lêker)
• serxweş kirin (lêker)
• serxweşbûn (navdêr)
• serxweşbûyî (rengdêr)
• serxweşî
• serxweşîtî
• serxweşkirin (navdêr)
• serxweşkirî (rengdêr)
• serxweştî

Etîmolojî

Dara etîmolojiyê

Proto-hindûewropî
*ḱr̥h₂os

Proto-hindûîranî
*ĉr̥Has

Proto-îranî
*ċr̥Hah

Kurmancî
ser

Kurmancî
xweş

Kurmancî
serxweş

Ji ser + xweş.

Werger

mest, sermest, vexwarî, alkolîk

• Albanî: i dehur → sq
• Almanî: betrunken → de, besoffen → de, dicht → de, zu → de, blau → de, voll → de
• Astûrî: borrachu
• Azerî: içkili, sərxoş → az, kefli → az
• Baskî: mozkor
• Başkîrî: иҫерек (iθerek)
• Belarusî: п'я́ны (pʺjány)
• Bengalî: মাতাল (matal), মস্ত → bn (môśt)
• Bîkoliya naverast: burat, buyong
• Bretonî: mezv → br
• Bulgarî: пия́н → bg (piján)
• Çeçenî: вехна n (vexna), вехана n (vexana), йехана m (jexana), йехна m (jexna), бехна p (bexna), бехана p (bexana), деха p (dexa), мелла (mella)
• Çekî: opilý → cs n
• Çerokî: ᎤᏴᏍᏕᏓ (uyvsdeda)
• Çînî:

  Kantonî: 醉 (zeoi³)

  Mandarînî: 醉 → zh (zuì)

• Danmarkî: fuld → da, beruset → da, drukken, lakket til, bedugget, anløben, overrislet, stænket, snaldret, stiv
• Elfdalî: druttjin, full
• Emilî: inberiàg n, imberiêg n, puôs n, ciòcc n, ciùc n
• Endonezyayî: mabuk → id
• Erebî: سَكْرَان (sakrān)

  Erebiya misrî: سكران (sakrān)

  Erebiya hîcazî: سكران (sakrān)

  Erebiya fasî: سكران n (skrān), سكرانة m (skrāna)

• Ermenî: խմած → hy (xmac), հարբած → hy (harbac)
• Esperantoyî: ebria → eo
• Estonî: purjus → et
• Farisî: مست → fa (mast), پیان → fa (piyân), گرست → fa (garast)
• Ferî: fullur → fo, drukkin
• Fînî: juovuksissa → fi, juopunut → fi, humalainen → fi, humalassa → fi, humaltunut → fi, päihtynyt → fi kännissä → fi, päissään → fi, tillin-tallin, hönöissä, jurrissa, kekkulissa, naamat, naamoissa, kuoseissa, lärvit, niiteissä, perse olalla → fi, perseet → fi, pienessä sievässä, pöhnässä → fi, tuiterissa, umpitunnelissa → fi, hiprakassa, huppelissa, hutikassa
• Fransî: ivre → fr, soûl → fr, bourré → fr, paqueté → fr, saoul → fr, schlass → fr

  Fransiya kevn: yvre

  Fransiya navîn: yvre

• Frîsî: dronken
• Gaelîka skotî: air mhisg
• Galîsî: bébedo → gl, borracho → gl n, peneque → gl
• Gotî: 𐌳𐍂𐌿𐌲𐌺𐌰𐌽𐍃 (drugkans)
• Gurcî: მთვრალი (mtvrali), ნასვამი (nasvami)
• Hawayî: ʻona
• Hindî: मतवाला → hi (matvālā), शराबी → hi (śarābī), मत्त → hi (matt), मदहोश → hi (madhoś)
• Hîlîgaynonî: hubog
• Holendî: dronken → nl, zat → nl, bezopen → nl, blauw → nl, beschonken → nl
• Îbranî: שִׁכּוֹר (shikór), שָׁתוּי n (shatúy)
• Îlokanoyî: nabartek
• Îngilîziya kevn: druncen
• Îngilîziya navîn: drunken
• Îngilîzî: drunk → en
• Îngriyî: humalikas
• Îrlendî: ólta, ar meisce
• Îtalî: ubriaco → it, avvinazzato → it, ebbro → it, sborniato → it, sbronzo → it
• Îvatanî: mavuuk
• Îzlendî: fullur → is n, drukkinn n
• Japonî: 酔っ払い → ja (よっぱらい, yopparai), 酔い → ja (よい, yoi), 酔っぱらった (よっぱらった, yopparatta)
• Jarayî: măt tơpai
• Kalalîsûtî: aalakoortoq
• Kapverdî: fusku
• Katalanî: borratxo → ca, embriac → ca, begut → ca
• Keçwayî: macasga, sinka, şinka, machasqa
• Koreyî: 취하다 → ko (chwihada)
• Kreyoliya fransî ya Louisiana: sou, ho, piké, chak
• Kreyoliya morîtanî: nisa
• Kunayî: mummu
• Ladînî: menà, ciòch, tëis, bëus, trat, avëi na bëusa
• Latînî: ēbrius, pōtus, ūvidus, ēlixus
• Latviyayî: dzēris
• Lawsî: ເມົາເຫຼົ້າ (mao lao), ເມົາ (mao), ຂີ້ເຫຼົ້າ → lo (khī lao)
• Lîmbûrgî: zaat → li
• Lîtwanî: girtas
• Luksembûrgî: ukréien, voll → lb
• Makedonî: пијан n (pijan), опиен n (opien)
• Malezî: mabuk → ms
• Maltayî: fis-sakra
• Manksî: er meshtey, scooyrit
• Maorî: haurangi
• Maranaoyî: obog
• Mecarî: ittas → hu, részeg → hu
• Mongolî: согтуу → mn (sogtuu)
• Nambasiya mezin: im'ənm'ən (herfiyen “to be drunk”)
• Nedersaksî:
• Normandî: bédé-ouinne n yan m, blindé, bragi, bringuesingue n yan m, chonmé, en bouaisson n yan m, envitoué, gâté d'béthe, gris, ivre n yan m, souîn, soûl
• Norsiya kevn: ǫlr, drukkinn
• Norwecî: drita

  Norweciya bokmålî: full → no, beruset

  Norweciya nînorskî: full

• Oksîtanî: ebri → oc, embriac → oc
• Oromoyî: machooftuu
• Osetî: расыг (rasyg)
• Plodîşî: bedrunken, besopen
• Polonî: pijany → pl, wstawiony pf, spity pf, podpity → pl, napity pf, zapity, przepity, upity, nietrzeźwy → pl
• Portugalî: bêbado → pt, bêbedo → pt, ébrio → pt, alcoolizado → pt
• Qazaxî: мас (mas)
• Romagnolî: imbariêg
• Romancî: storn, tschuc, blau
• Romanyayî: beat → ro, băut → ro, îmbătat → ro
• Rusî: пья́ный → ru (pʹjányj), бухо́й → ru (buxój)
• Samiya bakurî: gárremiin
• Sanskrîtî: मत्त → sa n (matta), प्रमत्त → sa (pramatta)
• Sebwanoyî: hubog
• Sirboxirwatî: pìjan → sh, пѝјан
• Slovakî: opitý → sk
• Slovenî: pijan → sl
• Spanî: borracho → es, ebrio → es, pedo → es, tomado → es, beodo → es, embriagado → es, bebido → es, alcoholizado → es, escabiado → es, escabio → es
• Swahîlî: mlevi → sw
• Swêdî: drucken → sv, full → sv, berusad → sv, redlös → sv, överförfriskad → sv, stupfull → sv, dragen → sv, packad → sv, aspackad → sv, dyngrak → sv, askalas, dretfull
• Tagalogî: lasing, lango → tl, barik
• Tayî: ขี้เหล้า, เมาเหล้า (mao lâo)
• Tirkî: sarhoş → tr, esrik → tr
• Tîbetî: མྱོས་པ (myos pa), སྨྱོ་བ (smyo ba)
• Urdûyî: متوالا (matvālā)
• Ûkraynî: п'я́ний (pʺjányj), бухи́й (buxýj), ме́кнутий (méknutyj), нали́ганий (nalýhanyj), нетвере́зий (netverézyj)
• Viyetnamî: say → vi, xỉn → vi
• Walonî: sô → wa n, sôle → wa m
• Warayî: hubog
• Weylsî: meddw → cy, wedi → cy meddwi → cy
• Ximêrî: ស្រវឹង → km (sra-weung)
• Yidîşî: שיכּור (shiker), באַטרונקען (batrunken)
• Yûnanî: μεθυσμένος → el n (methysménos), πιωμένος → el n (pioménos), σουρωμένος → el n (souroménos)

  Kevn: μέθυσος (méthusos)

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya drunk a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.