hilawîstin

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

lêker
navdêr,

cil bi ristê ve hilawîstî

Wate[biguherîne]

  1. daliqandin, bi dar ve kirin, bi dîwar ve kirin, bi ristê ve kirin

Hevwate[biguherîne]

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Têkildar[biguherîne]

Tewîn[biguherîne]

Lêker:

  • -hilawîs-

Bikaranîn[biguherîne]

  1. Tevî ku "hilawîstin" lêkereke hevdanî ya bi hil- e jî, ew wek peyvên din yên bi pêşpirtika "hil-" natewe. Anku rehê dema niha "-hilawîs-" (ez dihilawîsim), ne "hil-awîs-" e (*ez hil-di-awîsim" wek "hil-di-girim, hil-di-dim". Sebebê vê awartetiyê ew e ku lêkera *awîstin wek peyveke serbixwe di kurdî de nîne.
  2. Berevajî lêkerên din yên bi "-îstin" (bo nimûne "mîstin > -mîz") di dema niha de "s" nabe "z".

Şirove li ser bikaranînê peyvê[biguherîne]

Kekê min, te ev rave nivîsandiye, wek peyayek ku hemû kurdî jiber kiriye û her cure kurdî evisiye, bûye bilîmetê kurdî. Birê min, sermeselê di kurdiya Anadola Navîn de daawistin jî heye ez dadiwizim tu dadiwizî, ez dadiwizînim tu dadiwizînî .

Hingo çima wisa dikin? Çire hûn çewtiyên wisa dikin ku dibêjin di kurdî de ev lêker bi serê xwe tune ye. Ger daawistin, hilawistin hebe, awistin bixwe jî hebe çawa dibe qertaf he dibe binaçe henabe? Ger tu bikarbîni heye, bo embaz ez diawizim, tu diawizî, ez diawizînim tu diawizînî, awistin, awizandin. Di kurdiya Anadola Navîn de heman bi wî hawî têt siviyandinê. Di vir de awistin lêkera binaçe ye hil û dapêşbend in. Divê em jibîr nekin ku kesek ji me bi kurdî sihê nizane, hê resmê kurdî sihê û temamî dernektiye holê. Lêkerên hevdûdanî di kurdî de her tim wek min li jor tewandî tên tewandinê, ên ku pêşbendan bi lêkera bingehîn ve dizeliqînin xeletiyê dikin. Rûniştin bo nimûne. Ez rûdinim, tu rûdinî, ne ez dirûnim, tu dirûnî. Pate û giram (Ji Durxaneya Cellikanî))

Ji[biguherîne]

hil- + *awîstin (wek peyveke serbixwe di kurdî de nîne), hevreha soranî هه‌ڵاواسین (heławasîn) û هه‌ڵواسین (hełwasîn), farisî آويختن (avîxten - rehê dema niha "-avîz-"), avestayî a-veêçe-, a-veêg-, inglîzî weigh (bi terazûyê kêşan), almanî wegen / wägen (bi terazûyê kêşan) û Waage (terazû), holendî wegen (bi terazûyê kêşan), swêdî väga (bi terazûyê kêşan), danmarkî veje (bi terazûyê kêşan), hemû ji proto-hindûewropî *wéǵʰ- (hilgirtin, rakirin)

[biguherîne]

Werger[biguherîne]