hevçax

Kurmancî

Etîmolojî

Dara etîmolojiyê

Proto-hindûewropî
*sem-
bi hev re

Proto-hindûewropî
*-ós

Proto-hindûewropî
*somHós
eynî

Proto-hindûîranî
*samHás

Proto-îranî
*hamHáh

Kurmancî
hev

Kurmancî
hev-

Proto-tirkî
*čāk
wext

Osmanî
چاغ (çağ)deyn.

Kurmancî
çax
wext

Kurmancî
hevçax

Ji hev- + çax (“wext”).

Bilêvkirin

• Kîtekirin: hev·çax

Rengdêr

hevçax

1. Tiştên ku di eynî demê de tên kirin yan diqewimin.

   Hevmane: hevdem, hevwext, hemdem, hevkat, hemwext, hemkat, hawkat, sîmultane

2. Tiştên li gor stîlên yan awayên nû.

   Hevmane: nûjen, modern

Jê

• hevçaxî
• hevçaxîtî
• hevçaxtî

Werger

tiştên ku di eynî demê de tên kirin yan diqewimin (1)

• Almanî: gleichzeitig → de, simultan → de
• Erebî: معا (me'en), ^?القرن → ar
• çînî 同時, 同时 (tóngshí)
• Farisî: همزمان → fa
• Fînî: samanaikainen → fi, yhtäaikainen → fi, simultaani- → fi
• Fransî: simultané → fr
• Holendî: tegenlijkertijd → nl
• Îngilîzî: simultaneous → en
• Îtalî: simultaneo → it
• Japonî: 同時の, 同じの (どうじの, dōji no)
• Koreyî: 동시적인 (dongsijeokin)
• Portugalî: simultâneo → pt
• Rusî: одновременный (odnovrémmenyj)
• Spanî: simultáneo → es
• Swêdî: samtidig → sv
• Tirkî: simultane → tr

nûjen, modern, tiştên li gor stîlên yan awayên nû (2)

• Almanî: modern → de
• Fînî: uudenaikainen → fi, moderni → fi
• Fransî: moderne → fr
• Holendî: modern → nl
• Îngilîzî: modern → en
• Papyamentoyî: moderno → pap
• Spanî: moderno → es
• Tirkî: modern → tr, çağdaş → tr

Navdêr

hevçax m yan n li gorî maneyê

1. Kes an tiştên ku di heman demê de dijîn an tên pê.
   • 2020 tîrmeh 27, Rizoyê Xerzî, “Nivîskarî hem kul û derd e, hem jî azadî ye”, li ser xwebun.org‎^[1]:

     Belê li gorî hevçaxên xwe yên wêjekar min zû dest pê kiribû.

   • 2005 hezîran 19, “hereRihspîyên kurd li Stenbolê serokatiya Mesûd Barzanî pîroz kir”, li ser nefel.com‎^[2]:

     Seyîdxan Mersînî rihspî û serwextekê kurd e, ew li dema serhildana Şêx Seîd sala 1925-ê li Siwêregê hatiye dinê. Ji binemala mîrseyîdan e, tirkan paşnavê wî kiriye Mersîn. Ew hevalê Nûredîn Zaza û Cegerxwîn û hevçaxên wan e.

   • 1996, Firat Cewerî, Kultur, Huner û Edebiyat, Weşanên Nûdem, →ISBN, rûpel 350:

     Te got ku tu zêde li muzîka hevçaxên xwe guhdarî nakî. Gelo têkiliyên te bi wan re çawa ye?

Tewandin

Tewandina hevçax

Zayendên mê û nêr ên binavkirî
Rewş	Mê (yj.)	Nêr (yj.)	Mê û nêr (pj.)
Navkî	hevçax	hevçax	hevçax
Îzafe	hevçaxa	hevçaxê	hevçaxên
Çemandî	hevçaxê	hevçaxî	hevçaxan
Nîşandera çem.	wê hevçaxê	wî hevçaxî	wan hevçaxan
Bangkirin	hevçaxê	hevçaxo	hevçaxino
Zayendên mê û nêr ên nebinavkirî
Rewş	Mê (yj.)	Nêr (yj.)	Mê û nêr (pj.)
Navkî	hevçaxek	hevçaxek	hevçaxin
Îzafe	hevçaxeke	hevçaxekî	hevçaxine
Çemandî	hevçaxekê	hevçaxekî	hevçaxinan

Werger

Kes an tiştên ku di heman demê de dijîn an tên pê

• Almanî: Zeitgenosse → de n, Zeitgenossin → de m
• Bulgarî: съвреме́нник → bg n (sǎvreménnik), съвреме́нница → bg m (sǎvreménnica)
• Çekî: současník → cs n, současnice → cs m
• Ermenî: ժամանակակից → hy (žamanakakicʻ)
• Fînî: aikalainen → fi
• Fransî: contemporain → fr n
• Gurcî: თანამედროვე → ka (tanamedrove)
• Holendî: tijdgenoot → nl n, tijdgenote → nl m
• Îtalî: contemporaneo → it n
• Îzlendî: jafnaldri → is n, samtíðarmaður → is n
• Katalanî: contemporani → ca
• Makedonî: современик → mk n (sovremenik)
• Malezî: sezaman → ms
• Mecarî: kortárs → hu
• Portugalî: contemporâneo → pt n
• Romanyayî: contemporan → ro n
• Rusî: совреме́нник → ru n (sovreménnik), совреме́нница → ru m (sovreménnica)
• Tagalogî: kapanahon → tl
• Tirkî: çağdaş → tr, çağcıl → tr
• Ûkraynî: сучасник → uk n (sučasnyk), сучасниця → uk m (sučasnycja)
• Yûnaniya kevn: σύγχρονος → grc n (súnkhronos)
• Yûnanî: σύγχρονο → el n (sýnchrono)