derbend

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

Bilêvkirin[biguherîne]

  • IPA: /dɛɾˈbɛnd/

Navdêr[biguherîne]

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî derbend derbend
Îzafe derbenda derbendên
Çemandî derbendê derbendan
Nîşandera çemandî derbendê wan derbendan
Bangkirin derbendê derbendino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş Yekjimar Pirjimar
Navkî derbendek derbendin
Îzafe derbendeke derbendine
Çemandî derbendekê derbendinan

derbend

  1. memnû, heram, neqanûnî, qaçax, ne meşrû,
    tişta/ê ku nabe bêt kirin (bi taybetî li gor qanûnê)
    • Leşker girt ser gund û ketina malan derbend kir.
    • Îsal Mîrê Botan çûyina zozanan derbend kir.
    • Par me li sûka Farqînê tirî difirot, lêbelê îsal dewletê derbend kir.
    • Min xwest ku biçim Îranê, lê gotin bê pasaport derbend e.(Abdullah Kiran, Ne ‘qedexe' ye, ya rast ‘derbend’ e)
  2. newal, nihal, kend, dol, gelî, teht, lat, talde, kanyon, zinar, rizde, gêdûk, gewer, neqeb, zûr, zûrik, zeqir, ziqre, zixur, xirînc

Ji wêjeyê[biguherîne]

  • Ma Cizîre şubhî darê textê heft iqlîmi bit.
    Hem bi hukm û seltenet Îskender û Fexfûri bî.
    Xasê teşrîfa te bin derya û derbendê Ecem.
    Da xelatên her seher sed zerkeş û mexmuri bî.
    Ger çî der iqlîmê rabe hatî textê seltenet.
    Padşahê heft eqlîman selamkarê te bî.
    Ney tinê Tebrîz û Kurdistan li ber hukmê te bin.
    Sed wekî Şahê Xurasanê di ferwarê te bî.
    Daîmen menzilgeha sûra te bit burca şeref.
    Taliyê ferxende û bextê seîd yarê te bî.
    (Melayê Cizîrî)
  • Alikan dixwest neyarê xwe ê mêrxas Hemûşê Kulik di derbendeke holê da zemt bikin (Pira Genderê û Hemşê Kulik, Hej. 52.)
  • Hinga piştî van zirtan/ Girtin derbend û gavan (Roviyê Ker, Hej.52)
  • Şikanî Evdulrehman paşay babanî; ji derbendi Bazyan be karî Xalid paşay birayewe bû (Havindê Sorî, “Hawarî bêganeyek,” Hej. 17.)
  • Di paşiyê de spasan li camêrên serkur û derbend dikirin ko tê de şêrên wek Biro, îhsan û Ferzende rabûbûn (Osman Sebrî,” Li Goristanek Amadê,” hej. 21)

Ji[biguherîne]

der (derî, dergeh) + bend, hevreha farisî دربند (derbend) ku wek derbent ketiye tirkî jî, ji zimanên îranî.

[biguherîne]

Agadarî[biguherîne]

Agadarî Gava ku em li peyvzasiya gotina “derbend”ê dinêrin, em dibînin ku peyv ji “der” + “bend” çêbûye ku bi wateya deriyê girtî, deriyê radayî, deriyê bendkirî, deriyê asikirî; ta an werîsê girtî, an jî rê û sînorê girtî ye. Kifş e ku bi “derbend”ê rê li ber kirina kar an tiştekî tê girtin. Ango çênabe ku ew kar an tişt bê kirin. Jixwe “memnû” an jî “qedexe,” her du jî bi wateya rê li ber kirina kar an tiştekî girtinê ne. “Ban” a Îngilizî jî bi heman wateyê ye. “Memnû” ji Erebî, “qedex” ji Farisî tê. Faris peyva “memnû” bikartînin, Azerî jî dibêjin “qedexe.” (Şiroveya A. Kiran: https://www.rudaw.net/kurmanci/opinion/23012020)

Werger[biguherîne]