dêw

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search

Kurdî[biguherîne]

1. afirandiyên pirr zexim[biguherîne]

Dêwek jinekê direvîne.

navdêr

Wate[biguherîne]

  1. hin afirandiyên aşopî anku çîrrokî yên pirr mezin
  2. kesa/ê pirr zexim anku gir

Herwiha[biguherîne]

Bi alfabeyên din[biguherîne]

Bide ber[biguherîne]

Ji[biguherîne]

hevreha soranî دێو (dêw), zazakî dêw (devoka Çewlikê dêb, dyêb), belûçî dêw, farisî ديو (dîv, dêv), peştûyî dêw, pehlewî dêv, hexamenişî deyve-, avestayî 𐬛𐬀𐬉𐬬𐬀 (deêve-, deêwe-), sanskrîtî देव (devá: xweda), rûsî диво (dîvo: ecêb), latînî dīvus (xwedayî) û deus (xweda > fransî dieu, spanî dios), latviyayî dievs (xweda), lîtwanî dievas (xweda), yûnaniya kevn Ζεύς (Zêûs: xweda, Zeûs), hîtîtî 𒅆𒍑 (sîus: xweda), inglîziya kevn Tīw (xweda > inglîziya nû Tuesday = sêşem, "roja Tīwî")... hemû ji proto-hindûewropî *deywós (xweda, esmanî) ji *dyew- (esman, roja li esmanan]]) ku herwiha serekaniya diēs (roj, 24 saet]]) ya latînî ye. Pêşî wateya peyvê "xweda" bû lê paşî di zimanên îranî de maneya wê guherrî û bû "xwedayê jêrîn, dêw, şeytan". ديو (diyû) ya erebî, dev ya tirkî, دیو (dîv) ya osmanî, դեւ (dêw) ya ermeniya kevn, դև ya ermeniya nû, დევი (dêvî) ya gurcî, دیو (dîv) ya urdûyî, див (dîv) ya sirbî, div ya xirwatî... ji zimanên îranî hatine wergirtin.

Çavkanî: Horn p.133, Watkins p.22, Etymonline | Pokorny: 183

[biguherîne]

Ji wêjeya klasîk[biguherîne]

Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwab
Dêwê mel'ûn û munafiq ê Xudê rûreş kirî
Ma bi bala hilkişêtin 'aqibet çî bit selab
(Dîwana Melayê Cizirî ~1640, Melayê Cizîrî)

Werger[biguherîne]

2. dew (tewandî)[biguherîne]

navdêr, nêr

Wate[biguherîne]

  1. formek tewandî ji peyva dew:
    Ew dêw vedixwe. (Ew dewî vedixwe.)

Hevwate[biguherîne]