balafir

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /bɑːlɑːˈfɘr/ r-ya req

Navdêr

Balafirek

balafir m

1. (purîzm) Alavên pêfirînê.

   Hevmane: teyare, firoke

   • 1932, “Armanc, Awayê Xebat û Nivîsandina Hawarê”, li ser Hawar‎^[2], hejmar 1, Çapxana Tereqî; ji nû ve hatiye weşandin bi amadekariya Firat Cewerî, Hawar Hejmar 1-23, cild 1, Stockholm: Weşanên Nûdem, 1998, →ISBN, rûpel 23:

     Herweqî xelqê[beriya guhartina herfên Q-K] Geliyê Goyan, berî çardeh salan, gava tiyare dîtin, tavil bizarê xwe balafir nav lê qirin.

   • 1941, Evdirehmanê Rojkî, “Sînema di Şerên Flandr û Dinkerkê de”, li ser Hawar‎^[3], hejmar 36, Şam: Çapxana Sebatê; ji nû ve hate weşandin bi amadekariya Firat Cewerî, Hawar Hejmar 24-57, cild 2, Stockholm: Weşanên Nûdem, 1998, →ISBN, rûpel 874:

     Min mizgînî lê dikir, eskerekî belçîkî gote min ko di van balafiran de carina bimbeyên siwarkirî hene […]

   • 1996, Firat Cewerî, Kevoka Spî, Nûdem, →ISBN:

     […] bilêta xwe ya balafirê ji ser masê hilanî, xiste bêrîka xwe […]

Tewandin

Tewandina balafir

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	balafir	balafir
Îzafe	balafira	balafirên
Çemandî	balafirê	balafiran
Nîşandera çem.	wê balafirê	wan balafiran
Bangkirin	balafirê	balafirino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	balafirek	balafirin
Îzafe	balafireke	balafirine
Çemandî	balafirekê	balafirinan

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: بالافڕ
• kurdî-krîlî: балафьр'

Formên alternatîv

• balefir

Jê

• balafirgeh
• balafirvan
• balafirxane

Etîmolojî

Neolojîzm ji bala (“jor”) +‎ fir (rehê dema niha ji firîn), herfiyen “ya ku li jor difire”.

Li gorî Celadet Alî Bedirxan cara ewil di 1919an de di nav kurdên Geliyê Goban (Geliyê Goyan) de li şûna teyare hatiye çêkirin.

Çavkanî:

Bide ber

• firok
• helîkopter
• balafira rewiyan

Werger

• Abxazî: аероплан (āeroṗlān)
• Afrîkansî: vliegtuig → af
• Akanî: adupire, wiemhyɛn
• Alabamayî: piɬɬawakáyka
• Albanî: aeroplan → sq n
• Alêwîtî: igax̂tax̂
• Almanî: Flugzeug → de nt
• Amharî: አይሮፕላን (ʾäyroplan)
• Amîs: hikoki
• Aramiya nû ya asûrî: ܛܲܝܵܣܬܵܐ m (ṭāyasta)
• Asamî: আকাশীযান (akaxizan)
• Astûrî: avión → ast n
• Atayalî: hikoki'
• Aymarayî: latajamach'iwa
• Azerî: təyyarə → az, uçaq
• Bambarayî: sannakurun
• Baskî: hegazkin → eu
• Başkîrî: самолёт (samolyot)
• Belarusî: самалёт → be n (samaljót), аэрапла́н n (aeraplán)
• Bengalî: খপোত → bn (khôpot), উড়োজাহাজ → bn (uṛojahaj), বিমান → bn (biman), আকাশযান → bn (akaśjan)
• Bîkoliya naverast: eroplano
• Boleyî: jirginsama
• Bretonî: karr-nij → br n, nijerez m
• Bulgarî: самоле́т → bg n (samolét), авио́н n (avión), аеропла́н → bg n (aeroplán)
• Bununî: kusbabai
• Burmayî: လေယာဉ်ပျံ → my (leyanypyam)
• Çeçenî: кема (kema), хӏаваан кема (havaan kema)
• Çekî: letoun → cs n, letadlo → cs nt
• Çerokî: ᏥᏳ ᎦᏃᎯᎵᏙᎯ (tsiyu ganohilidohi)
• Çeyenî: ame'hahtȯtse
• Çîçewayî: ndege
• Çîkasawî: piini' wakaa'
• Çînî:

  Kantonî: 飛機 / 飞机

  Dunganî: фиҗи (fiži)

  Ganî: 飛機 / 飞机 (fi¹ ji¹)

  Hakkayî: 飛行機 / 飞行机 (fî-hàng-kî, pî-hàng-kî, fî-yàng-kî, pî-yàng-kî), 飛機 / 飞机 (fî-kî)

  Jinî: 飛機 / 飞机 (fei¹ ji¹)

  Mandarînî: 飛機 / 飞机 → zh, 飛行機 / 飞行机 → zh

  Min beî: 飛機 / 飞机 (hí-gí)

  Min dongî: 飛機 / 飞机 (hĭ-*gĭ), 飛船 / 飞船 (buŏi-sùng)

  Minnanî: 飛機 / 飞机 → zh-min-nan (hui-ki), 飛行機 / 飞行机 → zh-min-nan (hui-hêng-ki, poe-hêng-ki, pe-hêng-ki, hue-lêng-ki, hui-lêng-ki, poe-lêng-ki, hoe-nn̄g-ki), 飛船 / 飞船 → zh-min-nan (poe-chûn, pe-chûn, hui-chûn)

  Wuyî: 飛機 / 飞机

  Xiangî: 飛機 / 飞机 (fei¹ ji¹)

• Çukçî: риӈэнэӈ (riṇėnėṇ)
• Danmarkî: flyvemaskine → da g, fly → da nt
• Dhuwalî: ḏikarr
• Elfdalî: flygmasin n, fliuogmasin n, flygplan nt
• Endonezyayî: pesawat → id, pesawat terbang → id, kapal terbang → id
• Erebî: طَائِرَة → ar m (ṭāʔira), طَيَّارَة → ar m (ṭayyāra)

  Erebiya misrî: طيارة m (ṭayyāra)

• Ermenî: օդանավ → hy (ōdanav), ինքնաթիռ → hy (inkʻnatʻiṙ), աերոպլան → hy (aeroplan)
• Esperantoyî: avio, aviadilo, flugmaŝino
• Estonî: lennuk → et
• Farefareyî: alupele
• Farisî: هواپیما → fa (havâpeymâ), طیاره → fa (tayyâre)
• Ferî: flogfar nt
• Fînî: lentokone → fi
• Fransî: avion → fr n, aéroplane → fr n
• Frîsî: fleantúch nt, fleanmasine
• Fulahî:

  Adlamî: 𞤤𞤢𞥄𞤲𞤢-𞤱𞤭𞥅𞤪𞤮𞥅𞤸𞤢, 𞤢𞤪𞤢𞤨𞤵𞤤𞤫𞤤, 𞤢𞤱𞤭𞤴𞤮𞤲

  Latînî: laana-wiirooha, arapulel, awiyon

• Gaelîka skotî: itealan n
• Galîsî: avión → gl n, aeroplano → gl n
• Gujaratî: વિમાન (vimān)
• Gurcî: თვითმფრინავი → ka (tvitmprinavi), აეროპლანი (aeroṗlani)
• Guwaranî: kurusu veve
• Hawayî: mokulele, mokuea
• Hawsayî: jirgin sama → ha
• Hindî: विमान → hi n (vimān), हवाई जहाज़ n (havāī jahāz), वायु-यान n (vāyu-yān)
• Hmongî: dav hlau
• Holendî: vliegtuig → nl nt
• Îbranî: מָטוֹס → he n (matós), אֲוִירוֹן → he nt (avirón)
• Îdoyî: aeroplano → io
• Îngilîzî: airplane → en, aeroplane → en
• Îngriyî: samoljotta, aeroplana
• Înterlîngua: avion, aeroplano
• Înuîtî: ᑎᖕᒥᓲᖅ (tingmisooq)
• Înupîakî: tiŋŋun
• Îrlendî: eitleán → ga n
• Îtalî: aereo → it n, aeroplano → it n, apparecchio → it n, aeromobile → it m
• Îzlendî: flugvél → is m
• Japonî: 飛行機 → ja (ひこうき, hikōki), 航空機 → ja (こうくうき, kōkūki)
• Javayî: ꦩꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦴꦂꦩꦧꦸꦂ (montor mabur)
• Kalalîsûtî: timmisartoq
• Kanakanabuyî: hikoki
• Kannadayî: ವಿಮಾನ → kn (vimāna), ಏರೋಪ್ಲೇನ್ (ērōplēn), ಏರೋಪ್ಲೇನು → kn (ērōplēnu), ಗಾಳಿತೇರು → kn (gāḷitēru)
• Katalanî: avió → ca n
• Kavalanî: hikuki
• Keçwayî: antanka, lata pisqu, maraq
• Keşmîrî: پلین (plēn)
• Kirgizî: самолёт → ky (samolyot), учак → ky (uçak), аэроплан → ky (aeroplan)
• Kîkongoyî: ndèke
• Kîngalî: ගුවන්යානය (guwanyānaya), අහස්යානය (ahasyānaya)
• Koasatî: piththawaika
• Koreyî: 비행기 → ko (bihaenggi), 항공기 → ko (hanggonggi)
• Kornî: jynn ebron n
• Kreyoliya morîtanî: avyon
• Kreyoliya seyşelî: avyon
• Kriya rojhilat ya bakurî: ᑳᐱᒥᐦᔮᒥᑭᐦᒡ (kaapimihyaamikihc), ᑳᐱᐹᒥᐦᔮᒥᑭᐦᒡ (kaapipaamihyaamikihc)
• Kriya rojhilat ya başûrî: ᑳᐱᒥᐦᔮᒪᑲᐦᒡ (kaapimihyaamakahc)
• Lakî: самолет (samolə̱t), айрипӏалан (ajriṗalan)
• Lakotayî: kiŋyékhiyapi
• Latînî: aeroplanum nt
• Latviyayî: lidmašīna m, gaisa kuģis m
• Lawsî: ອາກາດຍານ (ʼā kāt nyān), ເຄື່ອງບິນ (khư̄ang bin), ເຮືອບິນ (hư̄a bin), ຍົນ → lo (nyon)
• Lingalayî: mpɛ́pɔ
• Lîtwanî: lėktuvas → lt n, aeroplanas n
• Makedonî: авио́н n (avión)
• Malagasî: fiaramanidina → mg
• Malayalamî: വിമാനം → ml (vimānaṃ)
• Malezî: kapal terbang → ms
• Maltayî: ajruplan n
• Mançûyî: ᡩᡝᠶᡝᡨᡠᠨ
• Manksî: etlan n, greie etlee n
• Mansiya bakurî: товлыӈхап (tovlyňhap)
• Maorî: manurere → mi, eropereina, aropereina, rererangi, waka rererangi → mi, wakarere → mi
• Maratî: विमान (vimān)
• Marî:

  Mariya rojhilatî: кÿртньыгайык (kÿrtnʹygajyk)

• Mecarî: repülőgép → hu, repülő → hu
• Mizoyî: thlawhtheihna
• Mîrandî: abion n
• Mongolî:

  Kirîlî: нисэх онгоц → mn (nisex ongoc), онгоц → mn (ongoc), нисгэл → mn (nisgel)

  Mongolî: ᠨᠢᠰᠬᠦ
  ᠣᠩᠭᠤᠴᠠ (niskü ongɣuča), ᠣᠩᠭᠤᠴᠠ (ongɣuča), ᠨᠢᠰᠬᠡᠯ (niskel)

• Moreyî: nasaar-sɩlga, sɩlga
• Nahwatlî: tepoztōtōtl → nah, tepozpatlanqui
• Napolîtanî: arioplàno n, apparècchio n
• Navajoyî: chidí naatʼaʼí
• Nepalî: विमान (vimān), हवाईजहाज → ne (hawāījahāj), प्लेन (plen)
• Nîwî: vakalele
• Normandî: avion n
• Norwecî:

  Norwecî: fly → no nt

  Norweciya nînorskî: fly nt

• Ojibweyî: bemisemagak
• Oksîtanî: avion → oc n
• Oriyayî: ଉଡ଼ାଜାହାଜ (uṛajahajô), ବିମାନ → or (bimanô)
• Oromoyî: xiyyaara
• Osetî: хӕдтӕхӕг (xædtæxæg)
• Osmanî: طیاره (tayyare)
• Oygurî: ئايروپىلان (ayropilan)
• Ozbekî: tayyora → uz, samolyot → uz, aeroplan → uz
• Paîwanî: hikuki
• Palî: ākāsayāna nt, vehāsayāna nt
• Peştûyî: الوتکه → ps m (alwatëka), طياره → ps m (tayāra), هوايي جهاز
• Plodîşî: Loftschepp nt
• Polonî: samolot → pl n, aeroplan → pl n
• Portugalî: avião → pt n, aeroplano → pt n
• Puncabî: ਹਵਾਈ-ਜਹਾਜ਼ (havāī-jahāz), ਜਹਾਜ਼ (jahāz)
• Puyumayî: hikuki
• Qazaxî: ұшақ → kk (ūşaq), самолет (samolet), аэроплан (aéroplan)
• Romancî: aviun n, eroplan n
• Romanyayî: aeroplan → ro nt, avion → ro nt
• Rukaiyî: ngiapapalay
• Rusî: самолёт → ru n (samoljót), аэропла́н → ru n (aeroplán)
• Saaroayî: saliamiapihlihli
• Saisiyatî: kamahayap
• Sakizayayî: hikuki, babelbel
• Samiya bakurî: girdi
• Samiya înarî: kirdemmaašin
• Samiya skoltî: jarplan
• Samoayî: vaʻalele
• Sanskrîtî: विमान → sa (vimāna), वायु-यान (vāyu-yāna)
• Sebwanoyî: eroplano
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: авѝо̄н n, зра̏копло̄в n

  Latînî: avìōn → sh n, zrȁkoplōv → sh n

• Slovakî: lietadlo → sk nt
• Slovenî: letalo → sl nt, avion → sl n
• Somalî: diyaarad
• Sorbî:

  Sorbiya jorîn: lětadło nt

• Sonxayî: beenehii
• Sotoyiya başûr: sefofane → st
• Spanî: avión → es n, aeroplano → es n
• Swahîlî: ndege → sw, eropleni → sw sinif c9/c10
• Swêdî: flygplan → sv nt, flygmaskin → sv g
• Şanî: လေႇယိၼ်ႇပျၢၼ်ႇ (lèe yìn pjàan), ႁိူဝ်းမိၼ် (hóe mǐn)
• Şîngazîcayî: roplani, ropulani
• Şonayî: ndege
• Tacikî: самолёт → tg (samolyot), тайёра → tg (tayyora), ҳавопаймо → tg (havopaymo), аэроплан (aeroplan)
• Tagalogî: eroplano → tl
• Tamîlî: விமானம் → ta (vimāṉam), வானவூர்தி → ta (vāṉavūrti)
• Tarokoyî: asu, skaya, sapah skiya
• Tayî: เครื่องบิน → th, อากาศยาน → th, เรือบิน → th
• Telûgûyî: విమానము → te (vimānamu)
• Teteriya krîmî: tayare, uçaq
• Teterî: очкыч → tt (oçkıç), самолёт (samolyot), аэроплан (aeroplan)
• Tigrînî: ነፋሪት (näfarit)
• Tirkî: uçak → tr, tayyare → tr
• Tirkmenî: samolýot, uçar, aeroplan → tk
• Tîbetî: གནམ་གྲུ (gnam gru), ལྕགས་བྱ (lcags bya)
• Tokelawî: vakalele
• Tokpisinî: balus → tpi
• Tongî: vakapuna
• Tsouyî: hikoki
• Tumbukayî: ndege
• Tuvalûyî: vakalele
• Urdûyî: طَیّارَہ n (tayyāra), ہَوائی جَہاز n (hawāī jahāz), جَہاز n (jahāz), ہَوا پَیما n (hawā paimā), وِمان n (vimān)
• Ûkraynî: літа́к → uk n (liták), аеропла́н → uk n (aeroplán)
• Viyetnamî: máy bay → vi, phi cơ → vi
• Volapûkî: flitöm → vo, flitömil, leflitöm
• Voroyî: linnuk, aeroplaan
• Walîsî: vakalele
• Warayî: eroplano
• Weylsî: awyren → cy m
• Ximêrî: កប៉ាល់ហោះ (kɑɑpalhɑh), យន្តហោះ (yɔɔntɑɑhɑh), សកុណាយន្ត (sɑɑkonaayntɑɑ)
• Yakutî: самолет (samolet), сөмөлүөт (sömölüöt), көтөр-аал (kötör-aal)
• Yamî: sikoki
• Yidîşî: אַעראָפּלאַן n (aeroplan), עראָפּלאַן n (eroplan)
• Yindcîbarndî: barbarrnyungu
• Yogadî: eroplano
• Yonagunî: 飛行機 (ひぐんき, higunki), 飛行機 (ちこーき, chikouki)
• Yorubayî: ọkọ̀ òfurufú
• Yûnanî: αεροπλάνο → el nt (aeropláno), αεροσκάφος → el nt (aeroskáfos)
• Zhuangî: feihgih

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya airplane a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

Zazakî

Navdêr

balafir

1. balafir, teyare